2-1-4 – اهداف جزئی: 7

1-5- سئوالات پژوهش… 8

1-6- فرضیه های پژوهش… 8

1-7- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها 9

فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق

1-2-  مقدمه. 13

قسمت اول : مبانی نظری تحقیق: 13

الف) 2- 2- هوش معنوی.. 13

1- 2- 2- تعریف هوش… 13

2- 2- 2- مفهوم معنویت… 15

3- 2- 2- تاریخچه هوش معنوی.. 16

4- 2- 2- تعاریف هوش معنوی.. 17

3- 2- ابعاد و مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه دانشمندان. 19

1- 3- 2- ابعاد هوش معنوی از دیدگاه سیسک و آمرام. 20

2-3- 2- ابعاد هوش معنوی از زهر و مارشال. 20

3-3 – 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه امونز. 21

4-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه نوبل.. 21

5-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه فریدمن و مک دونالد. 21

6-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی وگان. 21

7-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه نوبل و گان. 22

8-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه مک مولن.. 22

9-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه سیسک… 22

10-3- 2- مؤلفه های هوش معنوی از دیدگاه عبداله زاده و دیگران. 22

4- 2- مدل های هوش معنوی.. 23

1-4- 2- مدل زهر و مارشال (2000 ) 23

2-4- 2- مدل هوشی معنوی از دیدگاه سیندی ویگلزورث ( 2004 / 2008 ) 24

3-4- 2- مدل آمرام (2007 ) 24

4-2 مدل کینگ (2008 ) 25

5-2- معنویت و دین در سازمان. 26

6-2- معنویت به مثابه هوش… 28

7-2- هوش معنوی در محیط کار. 30

8-2 هم سویی هوش و تجربه ی معنوی در توانایی حل مسئله. 32

9-2- اندازه گیری هوش معنوی.. 34

10-2- کاربرد های هوش معنوی.. 35

11-2-  انگیزه کاری.. 36

1-11-2- مفهوم انگیزه 37

2-11-2- مفهوم انگیزه کاری.. 38

3-11-2- مفهوم انگیزش… 39

1-12- 2- مدل سنتی.. 41

2-12- 2- مدل روابط انسانی.. 42

3-12- 2-  مدل منابع انسانی.. 42

13- 2-  نظریه‌های محتوایی.. 43

1- 13- 2-  نظریه سلسه مراتب نیازها 44

2-13-2- نظریه انگیزش و بهداشت روانی.. 45

3- 13- 2- نظریه دو ساحتی انسان، نظریه X و Y. 46

14-2- بکارگیری نظریات انگیزش… 47

15- 2-  فنون انگیزش و کاربرد آنها در سازمان. 47

16- 2- پاداش مالی.. 47

17- 2- هدف گذاری.. 47

18- 2- اشتراک مساعی.. 47

19- 2- اصلاح رفتار. 48

20- 2- عدالت در پرداخت‌ها 48

21- 2- خلاصه. 48

2-17- ایجاد انگیزه در کارکنان. 49

2-18-  موانع انگیزه کاری.. 56

1- 2-18- استراتژی هائی برای غلبه برموانع انگیزه کاری در سازمان. 56

2- 19- خودکارآمدی معلم به عنوان یک سازه انگیزشی.. 57

قسمت دوم : مبانی تجربی و پیشینه تحقیق: 58

الف: تحقیقات داخلی.. 58

ب: تحقیقات خارجی.. 62

جمع بندی.. 65

فصل سوم:تبیین پژوهش

3-1) مقدمه. 69

3-2) روش تحقیق.. 69

3-3) جامعه آماری.. 70

3-4) حجم نمونه و روش نمونه گیری.. 70

3-5) ابزار جمع آوری داده های تحقیق.. 71

3-5-1 : 1. پرسشنامه هوش معنوی هیلدبرانت(2011) 71

2. پرسشنامه انگیزه کاری محمدآقاجاری (1375) 72

3-6)روایی و پایایی ابزار اندازه گیری.. 72

 

1-6-3- روایی پرسشنامه‌ها 72

2-6-3- پایایی پرسشنامه‌ها 72

3-7) روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها 73

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل پژوهش

4-1- مقدمه. 77

4-2)یافته های توصیفی.. 77

4-2-1 : اطلاعات جمعیت شناختی نمونه مورد مطالعه. 77

3-4- پیش‌فرض استفاده از آزمونهای آماری پارامتریک. 81

4-4- تجزیه و تحلیل سؤال های پژوهش: 82

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1)مقدمه. 93

5-2) -خلاصه پژوهش… 93

3- 5- بحث و بررسی یافته ها 94

نتیجه‌گیری کلی.. 100

4- 5- پیشنهادهای پژوهش… 100

1- 4-5-  پیشنهادات کاربردی.. 100

2-4-5- پیشنهادات پژوهشی.. 102

5- 5- محدودیتهای تحقیق.. 102

1- 5- 5- محدودیت های در کنترل محقق: 103

2- 5- 5-  محدودیت های خارج از کنترل محقق: 103

 

فهرست جداول

جدول 1-2 : تعاریف هوش معنوی از نظر دانشمندان. 18

جدول 2-2 : ابعاد هوش معنوی بر اساس دیدگاه زهر و مارشال. 20

جدول 3-2 : مدل هوش معنوی از دیدگاه سیندی ویگلزورث… 24

جدول شماره 4-2 جنبه های مختلف سه مدل سنتی، روابط انسانی و منابع انسانی.. 43

جدول5 –2 پیش  فرض مدیران در مورد جنبه های انسانی کار. 46

جدول6-2 سبک های مدیریتی برمبنای پیش فرض های X و Y.. 46

جدول3-1 جامعه‌ی آماری.. 70

جدول3-2 حجم نمونه آماری.. 70

جدول 3-3: اطلاعات مربوط به پرسشنامه هوش معنوی.. 71

جدول (4-3). پایایی پرسشنامه هوش معنوی.. 73

جدول (5-3). ضریب پایایی پرسشنامه‌ی انگیزه کاری.. 73

جدول 1-4- فراوانی و درصد فراوانی نمونه مورد مطالعه به تفکیک جنس: 77

جدول2-4- فراوانی و درصد فراوانی نمونه آماری مورد مطالعه به لحاظ مدرک تحصیلی: 78

جدول3-4- فراوانی و درصد فراوانی نمونه دبیران مورد مطالعه به لحاظ سابقه خدمت… 79

جدول4-4- نتیجه آزمون کالموگروف –  اسمیرونوف برای نرمال بودن توزیع داده ها 81

جدول5-4- بررسی وضعیت هوش معنوی دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون t یکطرفه: 82

جدول6-4- بررسی وضعیت انگیزه کاری دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون t یکطرفه: 83

جدول7- 4- بررسی رابطه بین هوش معنوی با انگیزه کاری دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون: 84

جدول8-4- بررسی رابطه بین تفکر انتقادی وجودی با انگیزه کاری دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون: 85

جدول9- 4- بررسی رابطه بین تولید معنی شخصی با انگیزه کاری دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون: 86

جدول 10-4- بررسی رابطه بین میزان آگاهی با انگیزه کاری دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون: 86

جدول11- 4- بررسی رابطه بین توسعه حالت آگاهی با انگیزه کاری دبیران مدارس دولتی متوسطه دوره دوم شهرستان کامیاران با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون: 87

جدول12-4- مقایسه هوش معنوی دبیران زن و مرد با استفاده از آزمونt برای گروههای مستقل: 88

جدول13-4- مقایسه هوش معنوی دبیران به لحاظ میزان تحصیلات و سابقه خدمت با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یکطرفه: 88

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست

فهرست_ 3

چکیده 7

کلید واژه 7

خلاصه علائم اختصاری_ 8

فصل اول: کلیات_ 12

مقدمه_ 12

1.1  بیان مسئله_ 14

1.2 ضرورت انجام تحقیق_ 14

1.3. سوال تحقیق_ 15

1.4. اهداف تحقیق_ 15

1.5. روش تحقیق_ 15

1.6. روش گردآوری مطالب_ 15

1.7. ساختار تحقیق_ 15

فصل دوم: آشنای و بررسی تحقیقات پیشین_ 16

آشنایی با کشتی کانیتنربر و تاریخچه آن_ 16

روند تحول در کشتی های کانتینری_ 17

کانتینر_ 19

ساختمان کانتینر_ 21

کانتینر معمولی_ 22

اجزای کانتینر_ 24

استانداردهای عملیاتی کانتینر_ 27

کنوانسیون کانتینرهای ایمن_ 30

انواع کانتینر_ 33

علائم و شماره گذاری کانتینر_ 42

کد نوع کانتینر_ 48

خصوصیات عملیاتی کانتینر_ 50

معرفی وسایل مهار کانتینر_ 54

قانون ارشمیدس__ 56

کاربرد قانون ارشمیدس در کشتی ها 56

اجسام شناور جرم حجمی آب_ 57

گرانیگاه (مرکز ثقل( 57

محاسبه مرکز شناوری یک کشتی_ 57

ظرفیت بارگیری یک کشتی_ 58

آب خور (آب نشین) 58

اندازه بیرون از آب یک کشتی_ 59

گرانیگاه کشتی_ 59

گرانیگاه حقیقی و مجازی وزنه در هنگام بارگیری و تخلیه_ 60

مرکز شناوری و نقطه شناوری_ 60

حالت تعادل در کشتی_ 61

عوامل اثر در تعادل ساکن_ 65

تعادل طولی – تعاریف_ 66

منحنی هیدرواستاتیک__ 68

حداقل شرایط تعادل مورد نیاز جهت دریانوردی همراه با ایمنی برای یک کشتی_ 69

قوانین مربوط به تعادل و خطوط بارگیری_ 71

نکات الزامی جهت حفظ تعادل کشتی_ 71

نکات الزامی جهت حفظ تعادل در کشتی های به خصوص__ 71

اطلاعات تعادلی به کشتی ها داده می شود_ 72

کتابچه ی تعادل کشتی_ 73

استفاده از حداکثر گشتاور ظرفیت بارگیری_ 73

فشارها و نیروهای وارد بر کشتی_ 74

علل فشار بر ساختمان کشتی_ 77

فشارهای ناشی از بارگیری ناهموار 80

مدیریت دپوی کانتینر_ 82

عملیات بندر کانتینری_ 86

عملیات محوطه_ 88

چیدمان کانتینرها و آرایش بلوک ها 90

اهمیت عملیات تخلیه/بارگیری برای بندر 99

نقشه چیدمان کانتینرهای کشتی(BAYPLAN) 99

کد آدرس کانتینرهای روی کشتی_ 104

اصول عملیات تخلیه / بارگیری کانتینر_ 105

حفظ تعادل کشتی_ 106

STACKING WEIGHT LIMITATION_ 107

ترتیب بنادر 107

عدم تمرکز کانتینرها در یک نقطه_ 108

گروه بندی کالای خطرناک (IMDG CLASSES) 114

شیوه های بارگیری و تخلیه کانتینر_ 117

 

حمل و نقل کالاهای کانتینری_ 119

فصل سوم : روش تحقیق_ 123

فصل چهارم: یافته ها 123

مراحل عملیات تخلیه و بارگیری_ 124

بررسی حوادث_ 131

فصل پنجم : نتیجه گیری_ 133

عوامل مؤثر در تعادل کشتی حین عملیات بندری_ 133

فهرست منابع_ 135

چکیده

یکی از تغییرات و پیشرفتهای بزرگ تکنولوژیکی شبکه حمل و نقل بین المللی؛ پیدایش و شیوع کانتینر در این شبکه می باشد.  امروزه متصدیان حمل و تجارت از کانتینرها به دلیل مقاومت بالا آن، چیدمان طبقاتی آن بر روی کشتی و اسکله ضد باران بودن و عدم احتیاج به انبار مسقف را به راحتی و سرعت قابل بارگیری بر روی کشتی، کامیون و قطار می باشد ضد دزدی بودن، به دلیل وقت گیر نبودن مهارت آن یکبار مصرف نبودن آن ها، چیدن بسته مانند پالت در خود را دارد و همچنین نیاز به کشتی های یخچالی مرتفع نموده است استفاده می کنند چرا که هر واحد کانتینر دارای مجموعه از بارها با یک فهرست بسته بندی (PACKING LIST) می باشد و تجمع تمام این بسته ها در یک بسته بزرگ تعداد فهرست های بسته بندی را کاهش می دهد و به همان نسبت تعداد را اسناد گمرکی کاهش می یابد.  با توجه به این موضوع در اینجا به بررسی خطرات مربوط به تعادل کشتی های در حین عملیات تخلیه و بارگیری کانتینر در بنادر و ارائه راهکارهای آن پرداخته شده است.

نتایج این بررسی می تواند کمکی برای کارکنان بندر و کشتی در جهت کم کردن اینگونه خطرات در زمان بارگیری و تخلیه کانتینر در بنادر گردد.

 

 

کلید واژه

کانتینر- کشتی کانتینربر- دپوی کانتینر- تجهیزات بارز کننده کانتیر- چیدمان کانتینر- خطرات تعادلی در کشتی های کانتینر بر- خطرات کانتینر

A
-WATER PLANE AREA IN BILGED COMPARTMENT.
A
– AREA OF WATER PLANE.
A/P
-THE AFTER PERPENDICULAR.
B
– BREADTH OF THE SHIP.
B
– CENTRE OF BUOYANCY.
D
-DISTANCE (OF SHIFT OF WEIGHTS, ETC).
D
-DEPTH. OR DRAFT.
F
-CENTRE OF FLOTATION.
FA
-FRESH WATER ALLOWANCE.
G
-CENTRE OF GRAVITY OF WEIGHT OR WEDGE.
G
-CENTRE OF GRAVITY OF SHIP.
GM
-TRANSVERSE METACENTRIC HEIGHT.
GM L
-LONGITUDINAL METACENTRIC HEIGHT.
GZ
-RIGHTING LEVER.
H
-COMMON INTERVAL (SIMPSON’S RULES, ETC).
HH1
-HORIZONTAL DISPLACEMENT OF THE CENTRES OF GRAVITY OF WEDGES.
I
-MOMENT OF INERTIA OF FREE SURFACE.
I
-TRANSVERSE MOMENT OF INERTIA OF A WATERPLANE.
I1
-LONGITUDINAL MOMENT OF INERTIA OF A WATERPLANE.
K
-DENOTES THE KEEL.
KB
-HEIGHT OF THE CENTRE OF BUOYANCY ABOVE THE KEEL.
KG
-HEIGHT OF THE CENTRE OF GRAVITY ABOVE THE KEEL.
KG
-HEIGHT OF THE CENTRE OF GRAVITY OF A WEIGHT ABOVE THE BASE LINE.
KM
-HEIGHT OF THE TRANSVERSE METACENTER ABOVE THE KEEL.
KM1
-HEIGHT OF THE LONGITUDINAL METACENTER ABOVE THE KEEL.
KN
-THE RIGHTING LEVER, ASSUMING G TO BE AT THE KEEL.
L
-LENGTH
L
-LENGTH
M
-TRANSVERSE METACENTER.
M1
-LONGITUDINAL METACENTER.
M.C.T.1C
-MOMENT TO CHANGE TRIM ONE CENTIMETER
P
-PERMEABILITY OF A COMPARTMENT.
T
– TRIM
T
-T.P.C
T.P.C.
-TONS PER CENTIMETER IMMERSION.
U
– VOLUME OF IMMERSED OR EMERGED WEDGE, OR VOLUME OF BUOYANCY
V
-VOLUME OF DISPLACEMENT OF A SHIP
W
– WEIGHT SHIFTED, ADDED , ETC.
W
-DISPLACEMENT OF A SHIP.
0
-ANGLE OF HEEL.
 
-DENSITY.
 
– DISPLACEMENT AT SUMMER DRAFT.
 

LENGH BETWEEN PERPAND ICULARS:
طول بین عمودین
DRAFT:
آبخور – آب نشین
 
 
 
 
TONNAGE DEPTH:
عمق تناژی
TONNAGE BREADTH:
عرض تناژی
MAX BREATH:
حداکثر عرض
REGESTERED DEPTH:
عمق ثبت شده
LIOYD’S BREADTH:
عرض لوید
SHIP TONNAGE:
تناژکشتی
GROSS TONNAGE:
تناژ ناخالص
NETT TONNAGE:
تناژ خالص
GRAIN CAPACITY:
ظرفیت بارگیری فله کشتی
BALE CAPACITY:
ظرفیت بارگیری عدل کشتی
DISPLACEMENT:
میزان جابجائی کشتی
LIGHT DISPLACEMENT:
میزان جابجائی سبک کشتی
LOADED DISPLACEMENT:
میزان جابجائی سنگین کشتی
DEAD WEIGHT:
ظرفیت بارگیری کشتی
MEAN DRAFT:
میانگین آبخور
FORWARD DRAFT:
آبخوره سینه
AFT DRAFT:
آبخور پاشنه
MIDSHIP DRAFT:
آبخور میانه
DOWN BY HEAD:
متمایل به سینه
SOWN BY STERN:
متمایل به پاشنه
TRIM:
تفاوت آبخور سینه و پاشنه
TRIM BY HEAD:
متمایل به سینه
TRIM BY STERN:
متمایل به پاشنه
EVENT KEEL:
کشتی در حالت افقی
FREE BOARD:
سطح آزاد خارج از آب
LOAD LINE:
خطوط بارگیری (خط شاهین)
PLIMSOLL MARK:
دیسک پلیمسول
TONNES PER CENT IMETER:
 
IMMERSION (TPC):
تن بر سانتیمتر فروکش
FRESH WATER ALLOWANCE (FWA):
فرجه آب شیرین
DOCK WATER ALLOWANCE (DWA):
فرجه آب بندر
FOREWARD PERPAND ICULAR:
خط عمود سینه
AFT PERPAND ICULAR:
خط عمود پاشنه
CENTER OF GRAVITY OF SHIPS:
گرانیگاه کشتی
SHIFT OF G:
تغییر مکان نقطه «G»
REAL AND VIRTUAL CENTERS:
 
OF GRAVITY:
گرانیگاه حقیقی و مجازی یک وزنه
CENTER OF BUOYANCY (B):
مرکز شناوری «B»
CENTER OF FLOTATION (F):
نقطه شناوری «F»
RIGHTING LEVER:
اهرم اصلاحی «GZ»
METACENTER:
نقطه مجازی «M»
STABLE EQUIL IBRIUM:
حالت تعادل پایدار
NEUTRAL EQUILIBRIUM:
حالت تعادل بی تفاوت
UNSTABLE EQUIL IBRIUM:
حالت تعادل ناپایدار
WATERL INE:
خط سطح آب
 

فصل اول: کلیات

 

مقدمه

آشنایی و شناخت  کانتینر( CONTAINER)  و  انواع مختلف آن ،در زمینه حمل و نقل دریایی باعث گردیده تا متصدیان حمل و نقل تمام سعی و کوشش خود را بکار برند تا محمولات سریعتر و سالمتر به مقصد برسند. حمل کالا بوسیله کانتینر باعث  تسهیل درحمل و نقل بین المللی ،کاهش خسارت ناشی از شکستگی ٬ خراب شدن یا سرقت مورد بیمه ،کاهش هزینه های بسته بندی ٬ تخلیه و بارگیری کالای مورد بیمه، حمل یکجای مورد بیمه در کانتینر با توجه به ظرفیت آن ، امکان تحویل کالا  از محل تولید به مصرف ، افزایش سرعت بارگیری و تخلیه حمل را موجب شده است.

حمل و نقل دریایی و بخصوص حمل و نقل كانتینری به دلیل مزایا و اهمیت استراتژیك آن به عنوان یكی از مهمترین شیوه های حمل ونقل كالا محسوب می شود. حمل و نقل كانتینری، با بروز تغییرات بزرگی در حمل و نقل و پایانه های دریایی، می تواند سبب كاهش حجم عملیات و زمان جابجایی كالا در بنادر شود. یکی از تغییرات و پیشرفتهای بزرگ تکنولوژیکی شبکه حمل و نقل بین المللی؛ پیدایش و شیوع کانتینر در این شبکه است. این تغییرات به دلیل امتیازات خاصی که ایجاد می نماید به سرعت در کشورهای جهان گسترش یافته است .  از اینرو امروزه حمل و نقل كانتینری با رشد چشمگیری در مقایسه با شیوه های دیگر حمل ونقل مواجه شده است. گرایش سیستم حمل و نقل جهانی به سمت حمل و نقل کانتینری بیانگر آن است که در راستای موارد فوق الذکر کشتیرانی کانتینر باید رشد پیدا کند. عدم پذیرش این تغییرات و اعمال ننمودن تکنولوژی جدید اساسا” اثرات منفی در بر خواهد داشت که گریبان گیر اقتصاد ملی و همچنین صنعت بندری و کشتیرانی خواهد شد. از آنجا که  عموما، کشورها از سوی شرکای تجاری خود تحت فشار قرار می گیرند، لذا بی توجهی به تغییرات تکنولوژیکی ، موجب تاثیرات منفی بر مبالات تجاری کشورهای در حال توسعه می گردد. لذا در راستای پذیرش این تغییرات و اعمال نمودن تکنولوژی جدید، یکی از مسائل مهم، بررسی خطرات مربوط به تعادل کشتی هایی است که در حین عملیات تخلیه و بارگیری کانتینر در بنادرمورد استفاده قرار می گیرند.

در این تحقیق قصد بر آن می باشد که نکات ایمنی جهت جلوگیری از خطرات مربوط به تعادل کشتی ها در حین عملیات بارگیری و تخیله در بنادر مورد بررسی قرار گیرد، و این بررسی نیز می تواند منجر به حفظ ایمنی کشتی کانتینری در دریا شود. چرا که در صورت بارگیری و تخلیه ایمن در بنادر و حفظ تعادل ایمن در انتهای عملیات بندری ، کشتی در دریا نیز دارای تعادل است.

 

 

اینک ضمن بررسی مختصر مزایای حمل با کانتینر اشاره ای هم به مزایای یک پارچه سازی خواهیم نمود.

 ۱–مزایای حمل با کانتینر

۱-۱ کاهش خسارت ناشی از شکستگی ٬ خراب شدن یا سرقت مورد بیمه

۲-۱ کاهش هزینه های بسته بندی ٬ تخلیه و بارگیری کالای مورد بیمه

۳-۱ حمل یکجای مورد بیمه در کانتینر با توجه به ظرفیت آن

۴-۱ حمل با کانتینر امکان تحویل کالا را از محل تولید به مصرف ممکن می سازد(Door to Door )

۵-۱ حمل با کانتینر سرعت کار بار گیری و تخلیه را افزایش می دهد.

 

۲–مزایای یکپارچه سازی کالا در حمل با کانتینر

۱-۲ حذف جابجایی سنتی کالا از سیستم حمل و نقل

۲-۲ حداکثر بهره گیری از فضای مفید وسایل حمل

۳-۲ تسهیل در آماده سازی کشتی برای عملیات بارگیری و تخلیه

۴-۲ ممانعت از بارگیری اضافی(Over storage) در وسیله حمل

۵-۲ ایجاد ایمنی و تعادل بهتر و سریعتر در کشتی

۶-۲ کاهش مبادله اسناد مربوط به کالا که باعث وقفه و معطلی در عملیات بارگیری و تخلیه می گردد.

فهرست مطالب

 

فرآیند صمیمیت… 27
مراحل صمیمیت… 28
عوامل مؤثر بر افزایش صمیمیت زوج ها 29
عوامل اجتماعی.. 29
عوامل بین فردی.. 30
عوامل روانشناختی.. 30
نظریه های مربوط به صمیمیت… 32
نیاز داشتن به صمیمت… 35
دیدگاه ترکیبی جسلسن.. 36
مبانی تعارضات زناشویی.. 37
ماهیت تعارض زناشویی.. 37
کارکرد مثبت تعارض از نظر تدنر. 38
تعاریف تعارض…. 41
موضوع تعارض زناشویی.. 41
1- زمینه های مالی یا پولی.. 42
فرزندان و تربیت فرزندان.. 42
صرف اوقات فراغت… 44
دوستان، زندگی اجتماعی و خویشاوندان.. 45
توجه و عشق.. 46
رابطه جنسی و تعارض زناشویی.. 47
مسائل مذهبی.. 49
اهمیت تعارض زناشویی.. 50
منابع تعارض…. 50
منابع تعارض به صورت طبقه بندی دیگر. 54
عوامل مؤثر در بروز تعارض زناشویی.. 55
اشکال تعارض زناشویی.. 57
مراحل رشد تعارض زناشویی.. 58
الگوهای تعامل زوجین متعارض…. 60
تعارض در روابط زناشویی.. 61
تفاوت های زن و شوهری در مواجهه با تعارضات.. 62
تعارضات زناشویی از دیدگاه های نظری مختلف… 63
نظریه سیستم ها 63
نظریه های رفتاری.. 63
نظریه های شناختی.. 63
نظریه یادگیری اجتماعی.. 64
رویکرد شناختی- رفتاری.. 65
غنی سازی زندگی زناشویی.. 65
تاریخچه برنامه مواجهه ازدواج. 66
زیربناهای نظری برنامه مواجهه ازدواج. 66
معرفی برنامه مواجهه ازدواج. 67
پژوهش های تجربی برنامه مواجهه ازدواج. 68
تاریخچه برنامه ارتباط بین زوجین.. 69
زیربنای نظری برنامه ارتباط بین زوجین.. 70
معرفی برنامه ارتباط بین زوجین.. 71
اهداف برنامه ارتباط بین زوجین.. 73
تاریخچه برنامه TIME. 74
ریشه های نظری برنامه TIME. 75
معرفی برنامه TIME برای ازدواج بهتر. 75
اهداف برنامه TIME. 76
پیشینه پژوهشی برنامه TIME. 77
پیشینه نظری برنامه آموزشی صمیمیت زوجین.. 77
تعریف و معرفی برنامه آموزش صمیمیت زوجین.. 78
برنامه آموزش صمیمیت زوجین چیست؟. 79
هدف برنامه آموزش صمیمیت زوجین.. 80
پژوهش های انجام شده در مورد برنامه آموزش صمیمیت زوجین.. 81
تاریخچه و مبناهای نظری برنامه ارتقای ارتباط.. 84
تعریف و معرفی برنامه ارتقای ارتباط.. 87
اهداف درمانی برنامه ارتقای ارتباط.. 88
پیشینه تحقیقاتی برنامه ارتقای ارتباط.. 91
زیربناهای نظری (ریشه های نظری برنامه آماده سازی/ غنی سازی) 97
معرفی برنامه اماده سازی/ غنی سازی اولسون.. 100
اهداف برنامه سازی / غنی سازی اولسون.. 101
تاریخچه برنامه انجمن غنی سازی زوجین در ازدواج. 105
زیربنای نظری غنی سازی ازدواج به سبک A.C.M.E. 106
معرفی برنامه A.C.M.E. 106
اهداف برنامه A.C.M.E. 107
پژوهش های برنامه A.C.M.E. 108
تحقیقات خارجی.. 108
تحقیقات داخلی.. 119
نتیجه گیری.. 127
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
روش تحقیق.. 129
جامعه، نمونه، روش نمونه گیری.. 129
روش نمونه گیری و برآورد حجم نمونه. 129
ابزار پژوهش…. 129
روایی و اعتبار پرسشنامه صمیمیت… 130
روش نمره گذاری پرسشنامه. 131
تعارضات زناشویی.. 131
روش اجرای پژوهش…. 132
محتوای جلسات آموزش غنی سازی زندگی زناشویی.. 133
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 136
ملاحظات اخلاقی.. 136
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته ها137
مقدمه. 138
الف) داده های توصیفی.. 138
ب)یافته های استنباطی.. 140
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری.. 145
خلاصه پژوهش…. 146
بحث و نتیجه گیری.. 146
محدودیت پژوهش…. 148
پیشنهادهای پژوهش…. 149
منابع. 151
پیوست ها 168
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

چکیده
این پژوهش به اثربخشی آموزش غنی سازی ازدواج به سبک اولسون بر صمیمیت و تعارضات زناشویی زوجین می پردازد. بررسی حاضر، پژوهشی نیمه تجربی است که از گروه آزمایش و کنترل تشکیل شده است. نمونه موردنظر به روش نمونه گیری در دسترس (هدفمند) از دانش آموزان ابتدایی دختر مدرسه فرهنگیان مرودشت انتخاب شد. جهت تجزیه و تحلیل داده های به دست آمده در این پژوهش از روش تحلیل کوواریانس استفاده شده است.ابزار پژوهش، پرسشنامه صمیمیت در ازدواج MIQ و پرسشنامه تعارضات زناشویی MCQ بوده است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که آموزش غنی سازی ازدواج به سبک اولسون بر صمیمیت و تعارضات زناشویی تأثیر مثبت داشته است. کل نتایج حاصل از این بررسی نشان می دهد که آموزش غنی سازی ازدواج به سبک اولسون بر صمیمیت و تعارضات زناشویی مؤثر بوده است.
کلید واژه ها: غنی سازی ازدواج به سبک اولسون، صمیمیت، تعارضات زناشویی.
 
 

فصل اول:
 کلیات تحقیق
 
 
 

مقدمه
نهاد خانواده یکی از نهادهای مهم اجتماعی است که با ازدواج[1] آغاز می شود. بنابراین ازدواج از آنجا که مراسم آغازین این نهاد مهم اجتماعی است اهمیت بنیادین و پایه ای دارد و سنگ بنای نهاد خانواده در ازدواج گذاشته می شود (میرمحمد صادقی، 1384).
ازدواج به عنوان مهم ترین و عالی ترین رسم اجتماعی برای دستیابی به نیازهای عاطفی افراد همیشه مورد تأیید بوده است. این رابطه ی انسانی، پیچیده و ظریف و پویا از ویژگی های خاصی برخوردار است. دلایل اصلی ازدواج عمدتاً عشق و محبت، داشتن شریک و همراه در زندگی، ارضای نیازهای عاطفی- روانی و افزایش شادی و خشنودی است (براون[2] ورینولد[3]، 1999؛ به نقل از نوابی نژاد، 1380).
در واقع ازدواج موفق و شروع رابطه زناشویی قادر است بسیاری از نیازهای روانی و جسمی را در یک محیط امن برآورده سازد و تأثیر بسزایی بر سلامت روانی افراد داشته باشد (نورانی پور، بشارت و یوسفی، 1386).
اگر ازدواج موفقیت آمیز باشد کمک زیادی به رشد روانی و اجتماعی زوج ها می کند. رابطه زوج ها رابطه ای منحصربفرد است که در آن همسران می توانند عمیق ترین و صمیمانه ترین احساس ها را تجربه کنند. در مقابل اگر ازدواج ناموفق باشد، همین رابطه می تواند شدید ترین آسیب ها را به اعضا و به توقف رشد شخصی و سرگردانی آن ها منجر شود (نظری، 1386).
با آن که تمامی جوامع، ازدواج را یکی از عوامل بهداشت روانی جامعه می دانند، چنانچه زندگی زناشویی شرایط نامساعدی را برای ارضای نیازهای روانی همسران ایجاد کند، نه تنها بهداشت روانی تحقق نمی یابد، بلکه اثری منفی و گاه جبران ناپذیر را به جا خواهد گذاشت (آماتو[4]، 2000).
ازدواج به دلایل عدیده ای دچار مشکل و تعارض می شود، بروز تعارض در روابط انسان ها با یکدیگر اجتناب ناپذیر است و به عنوان پدیده ای رایج در روابط انسان ها محسوب می شود. بروز تعارض در ازدواج جزئی از رابطه ی زناشویی و زندگی مشترک است (بریچلر، 1975؛ به نقل از موسوی،   نوابی نژاد و عاطف واحد، 1384).
تمامی افرادی که می خواهند ازدواج کنند قبل از شروع زندگی زناشویی به تحقق زندگی مشترک موفق و بادوام امید دارند (اولیا، 1388).
مشکلات زناشویی از همان ابتدا وجود داشته است اما دلایل پیچیده ماندن مشکلات زناشویی آن است که هنوز بعد از گذشت قرن ها خانواده را نمی شناسیم، ازدواج به دلایل زیادی دچار تعارض[5] می شود، از جمله مشکلات شناخته شده در این زمینه می توان مسایل اقتصادی، روابط جنسی، روابط خویشاوندی، دوستان، فرزندان، نحوه صرف اوقات، خیانت، به پایان رسیدن عشق متقابل، مشکلات عاطفی، سوءاستفاده جسمانی، ازدواج در سنین پایین و درگیری های شغلی و غیره نام برد (ثنایی، 1387).
واقعیت امر این است که زندگی زناشویی همیشه در معرض خطر و مشکلات متعددی نظیر نارضایتی زناشویی، اعتیاد همسر، روابط خارج از چارچوب خانواده، مشکلات مالی و .. آن را تهدید می کند گاهی این مشکلات چنان پیچیده و لاینحل می شوند که چاره ای جز طلاق[6] باقی نمی ماند. یکی از ریشه های بروز این مشکلات اشتباه در فرآیند انتخاب، در ابتدای زندگی زناشویی است که ادامه مسیر زندگی را با دشواری های فراوانی روبرو می سازد.
سازگاری زناشویی بر کیفیت عملکرد والدینی، طول عمر، میزان سلامت، رضایت از زندگی، میزان احساس تنهایی، رشد و تربیت فرزندان، روابط اجتماعی و گرایش به انحرافات اجتماعی تأثیر دارد (احمدی، فتحی آشتیانی و نوابی نژاد، 1384). نیاز به عشق و صمیمیت و ایجاد رابطه صمیمانه با همسر و ارضای نیازهای عارفی- روانی از جمله دلایل اصلی زوجین امروزی برای ازدواج است.
صمیمیت[7] مفهوم وسیعی دارد که می تواند از بحث درباره جزئیات زندگی تا افشای خصوصی ترین احساسات جنسی که کسی به راحتی در مورد آن سخن نمی گوید را دربرگیرد. صمیمیت محصول فرعی توجه کردن، پذیرفتن، حساسیت به خرج دادن و درک کردن است. بنابراین با از دست رفتن صمیمیت یکی از اتصال های زندگی زناشویی از بین می رود (بک[8]، ترجمه چراغی، 1384).
صمیمیت نزدیکی، تشابه و یک رابطه شخصی عاشقانه یا هیجان با شخص دیگر است که مستلزم شناخت و درک عمیق از فرد دیگر به منظور بیان افکار و احساساتی است که به عنوان منشأ تشابه و نزدیکی به کار می‏رود. صمیمیت یک فرآیند تعاملی است که شامل تعدادی از ابعاد مرتبط به هم می باشد. محور این فرآیند، شناخت، درک، پذیرش، همدلی با احساسات فرد دیگر و قدردانی یا پذیرش دیدگاه منحصربفرد دیگری در دنیاست.
صمیمیت یک نیاز اساسی در انسان است که در چارچوب نیاز بقا برای دلبستگی رشد می کند (بارگاروزی[9]، ترجمه آشتی پور و اعتمادی، 1385).
طبق تحقیقات اولسون و اولسون[10] (2000) افرادی که ازدواج می کنند و از صمیمیت در زندگی زناشویی برخوردارند سالم تر هستند و زندگی طولانی تر دارند.
آماده شدن برای ازدواج رویکرد نسبتاً تازه ای برای پیشگیری از نارضایتی و شکست در زندگی زناشویی است و مبتنی بر این دیدگاه است که زوج ها می توانند یاد بگیرند که چگونه ازدواج های موفق و پایداری داشته باشند (عطاری، خالقی نژاد، عباس پور، راسخ، 1387). امروزه در جهان بیش از 100 برنامه آموزشی پیش از ازدواج وجود دارد که در محتوا، جمعیت مورد هدف و شیوه های آموزش با یکدیگر متفاوتند (روبین[11]، 2005).
هدف زیربنای بسیاری از رویکردهای آماده سازی / غنی سازی ازدواج[12]، کمک به قوی تر شدن پیوندهای زناشویی است. جنبش غنی سازی ازدواج نقش بزرگی را در رشد و بالندگی میلیون ها زوج در سراسر جهان به خود اختصاص داده است (اولسون و اولسون[13]، 1999). تمام کسانی که قصد ازدواج داشته و یا ازدواج کرده اند علاقمندند همسر مناسبی انتخاب کرده و تا آخر عمر با وی زندگی کنند. آن ها علاقمند تا خانواده ای سالم و سعادتمند تشکیل دهند و فرزندانی صالح و شایسته بپرورانند. داشتن توافق و تفاهم با همسر، رضایتمندی از زندگی و داشتن زندگی استوار از خواسته های آن ها می باشد. در یک کلام آنان می خواهند با هم کامل شوند و لازم و ملزوم و متمم و مکمل یکدیگر باشند اما واقعیت امر این است که زندگی زناشویی همیشه در معرض بروز اختلال های متعددی است که می تواند شامل اعتیاد همسر، مشکلات مالی و اقتصادی، بیماری روانی، جسمی، و یا جنسی یکی از زوج ها باشد (اولیا، فاتحی زاده، بهرامی، 1388).
باتوجه به مطالب فوق الذکر پژوهش حاضر به دنبال بررسی اثربخشی غنی سازی ازدواج به سبک اولسون بر صمیمیت و تعارضات زناشویی است. امید است انجام این پژوهش گامی باشد در راستای استحکام بنیان خانواده.

بیان مسأله
امروزه زندگی اشخاص مملو از پیچیدگی های اقتصادی- شغلی و بین فردی است که مسائل و مشکلات فراوانی را پیش روی افراد قرار می دهد. این مسائل طبیعتاً در زندگی خانوادگی و زناشویی نیز بروز می کند (پورعابدی، 1384). خانواده یک نهاد انسانی روبه رشد است که حجم و یا پیچیدگی آن مرتب در حال دگرگونی است و اعضای خانواده هم به عنوان فرد و هم به عنوان بخشی از واحد خانوادگی عمل می کنند. خانواده نهادی است که از یک سو با جامعه و از سوی دیگر با خود فرد پیوند دارد. اهمیت این نهاد به اندازه ای است که از پایه های بنیادین جامعه شمرده می شود و رسیدن به جامعه سالم در گرو دستیابی به خانواده ی سالم است (بورنس تین[14] و بونس تین، 1380) آنچه در ازدواج مهم می باشد بحث پیرامون خانواده و راه های تحکیم آن از بحث های متداول مجامع علمی است و علوم مربوط به آن، بویژه روانشناسی تلاش می کند که تدابیری به عمل آورد که روز بروز میزان ثبات خانواده را فزونی بخشد. خانواده نهادی است که همه نهادهای دیگر با آن ارتباط دارد و به حق شایسته که بیش از این ها درباره خانواده و ازدواج تحقیق کنیم خانواده جامعه ای است که از ارزش و اهمیت زیادی برخوردار است (حسینی، 1384).
با توجه به این که خانواده رکن اصلی هر جامعه ای را تشکیل می دهد و مشکلات مربوط به خانواده می تواند تأثیرات اساسی در آن جامعه ایجاد کند، هرگونه تحقیق در این زمینه می تواند نتایج با ارزشی را برای مسئولین و دست اندرکاران جامعه در راستای پیشگیری و حل مسائل جامعه از جمله فساد، بزهکاری و … داشته باشد. اگر در جامعه ای آمار طلاق ناچیز باشد، الزاماً به معنای ازدواج های موفق و سازگاری زناشویی نیست بسیاری از زوج ها در خانواده ای زندگی می کنند که طلاق روانی در آن حکمفرماست. بدین معنا که هیچ گونه رابطه عاطفی و جسمانی بین زن و شوهر وجود ندارد، و زندگی بصورت اجباری و با حداقل تعاملات به پیش می رود و به همین جهت ضروری است که با دیدگاهی آسیب شناسانه به علل درون فردی ناسازگاری زناشویی و عدم موفقیت در ازدواج ها پرداخته و نقش آموزش خانواده در سازگاری و رضایت زناشویی[15] مورد بررسی قرار گیرد، چرا که عدم وجود روابط سالم در خانواده موجب بروز تعارضات خانوادگی، و مانع اصلی انتقال آداب و رسوم فرهنگ و ازرش های مثبت جامعه به نسل های بعدی است (شفیع آبادی و ناصری، 1376). زندگی مشترک با این باور که تنها مرگ می تواند ما را از یکدیگر جدا کند شروع می شود و زوجین هم، حداقل در آغاز زندگی مشترک خود نسبت به آن اعتقاد دارند.
یکی از متغیرهای مهم در حوزه خانواده که توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب نموده، حوزه تعارضات زناشویی[16] می باشد. تعارض زمانی به وجود می آید که زوجین به دلیل همکاری و تصمیمات مشترکی که می گیرند درجات مختلفی از استقلال و همبستگی را نشان می دهند، که این تفاوت را می توان روی یک پیوستار، از تعارض خفیف تا تعارض کامل طبقه بندی کرد (یونگ ولانگ[17]، 1988). از نظر گلاسر[18] (2000) تعارض زناشویی ناشی از ناهماهنگی زن و شوهر در نوع نیازها و روش ارضای آن، خودمحوری، اختلاف درخواست ها، طرح واژه های رفتاری و رفتار غیرمسئولانه نسبت به ارتباط زناشویی و ازدواج است ( به نقل از قربانی، 1384). بنابراین وجود تعارض زناشویی ناشی از واکنش نسبت به تفاوت های فردی است و گاهی اوقات آنقدر شدت می یابد که احساس خشم و خشونت، کینه، نفرت، حسادت و سوءرفتار کلامی و فیزیکی در روابط زوجین حاکم می شد و به شکل حالت تخریب گر و ویرانگر بروز می کند. به طور کلی تعارض در هر رابطه نزدیکی اجتناب ناپذیر است. بعضی از زوجین تعارض خود را به شکل بارز و مستقیم و بعضی دیگر تعارضشان را انکار و سرکوب می کنند و به شکل پنهانی بروز می دهند (قربانی، 1384). از لحاظ روانی، اکثر افراد وجود تعارض در روابط زناشویی را بی نهایت تنش زا تجربه می کنند (هالفورد، 2001). تعارض زناشویی مثل یک فاکتور خطرناک در ایجاد اختلالات فرزندان و یک پیش بینی کننده مهم مسائل سازگاری در بین آنان می باشد (فینجام. بیچ[19]، 1999).
از آنجایی که بروز تعارض زناشویی یکی از مقدمات طلاق و جدایی می باشد اگر این مسأله به گونه ای حل و کنترل نشود ازدواج به جدایی ختم می شود. روان شناسان و مشاوران باید درصدد ارائه راهکارهایی و دیدگاه هایی در جهت پیشگیری و درمان باشند.
اعتمادی (1383)، در پژوهشی «بررسی میزان ابعاد تعارضات زناشویی در زوج های مراجعه کننده به مراکز مشاوره در شهر اصفهان» و مقایسه آن با زوج های سالم بر روی یک نمونه 600 نفری از آزمودنی پرسش نامه تعارضات زناشویی را اجرا نمود. نتایج نشان داد بالاترین میزان تعارض مربوط به زوج های مراجعه کننده به مراکز مشاوره بود. ابعاد گوناگون تعارضات در گروه مراجعه کننده به مراکز مشاوره به طور معناداری بیشتر بود و تنها به بعد افزایش جلب حمایت فرزند در دو گروه تفاوت معناداری نداشت.
اما واقعیت این است که زندگی مشترک تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می گیرد که پاره ای از آن ها ممکن است زوجین را به طرف اختلاف و درگیری، جدایی روانی و حتی طلاق سوق دهد. ارتباط جریانی از روابط صمیمانه و مایه حیات هر رابطه است و وقتی جریان ارتباط به شکل وسیعی مسدود می شود رابطه به سرعت رو به فروپاشی می رود و سرانجام می میرد. پیامد فروپاشی ارتباط در اغلب موارد تنهایی، مشکلات زناشویی، فشار روانی و بیماری جسمی و حتی مرگ خواهد بود (بولتون[20]، ترجمه سهرابی، 1381). ایجاد و حفظ روابط صمیمانه و ارضای نیازهای عاطفی و روانی در جریان زندگی زناشویی از جمله ویژگی های مهم زندگی متعادل می باشد. در هیچ مرحله از مراحل زندگی نمی توان احساس بی نیازی از عواطف نمود. تبادل عاطفی به همان اندازه که برای شروع یک زندگی امر مهمی است برای ادامه آن نیز از اهمیت بالایی برخوردار می باشد (حیاتی، 1386).
یکی دیگر از متغرهای مهم در حوزه زندگی زناشویی، صمیمیت است. صمیمیت[21] یکی از نیازهای زندگی زن و شوهری است و در عین حال از ویژگی های بارز یک زوج موفق و شادمان است. رابطه صمیمانه، با خودافشایی واقعی و درک نیازهای فرد دیگر در رابطه ای برابر، تعریف می شود. عوامل دیگری که بر چگونگی نشان دادن صمیمیت اثر می گذارند، عبارتند از: سبک شخصیتی فرد، سبک ارتباطی زوج ها با هم و مراحل تعادل رابطه زوج، زن و شوهری برای پیشگیری از ایجاد مشکل، باید بتوانند درباره انتظاراتی که از یک رابطه صمیمانه دارند، با یکدیگر صحبت می کنند. تغییرات اساسی در هدف های ازدواج مستلزم تغییرات انتظارات، وظایف، نقش ها و افزایش مهارت همسران برای تحقق این اهداف و نیازهاست. مطالعات و تجارب بالینی نشان می دهد که در جامعه معاصر، زوج ها مشکلات شدید و فراگیری را در هنگام برقراری و حفظ روابط صمیمانه و ارضای نیازهای عاطفی و روانی در جریان ازدواج دارند. برقراری روابط صمیمانه یک مهارت و هنر است که علاوه بر سلامت روانی و تجارب سالم اولیه نیازمند داشتن نگرش های مختلفی و کسب مهارت ها و انجام وظایف خاص است (برشتاین و برنشتاین[22]، ترجمه دهقانی و دهقانی، 1380) (باگاروزی[23]، 2001).
یک رابطه زناشویی صمیمی مستلزم آن است که زوجین یاد بگیرند با هم ارتباط برقرار کنند و با هم تفاوت داشته باشند.
کامکار و جباریان (1385)، در یک پژوهش تأثیر صمیمیت در اختلافات زناشویی را بررسی نمودند و نشان دادند که 57% اختلال در روابط زناشویی به دلیل اختلاف در روابط عاطفی و صمیمی بین زوجین بوده است.

پیوند زناشویی یک موهبت الهی و یک پیوند ملکوتی است [2] که باید به آن ارزش و بهای فراوانی داده شود و مهم تر از این پیوند ، استواری بنیاد خانواده می باشد و این مهم به دست نمی آید مگر در محیطی سرشار از محبت و عاطفه و عاری از هر گونه رفتار خلاف قانون و نیز پرورش و تربیت فرزندان صالح و شایسته آنهم در سایه توجه به وظایف و تکالیفی که برای زوجین مشخص و تبیین شده است . طلاق یک فاجعه بزرگ و عظیم است .

هر چند ضرورت هایی سبب شده است تا خداوند به طلاق مشروعیت بخشد اما سیاست های دینی به دعوت مردم برای خفظ خانواده و پرهیز از طلاق بنیان شده است . آموزه های دینی طلاق را زشت ترین حلال در نزد خدا شمرده اند و خانه ای که در آن طلاق واقع شده باشد ، به خرابه تشبیه شده است. [3]

به هر حال روابط زن و شوهر تحت تاثیر عواملی که بدان اشاره خواهد شد ممکن است به تیرگی گراید و راه را برای جدایی طلاق همواره سازد. بطور کلی جرم یک پدیده ای که در هر مکان و زمان امکان بروز و ارتکاب آن در نهاد مقدس خانواده از طرفین یکی از زوجین وجود دارد . متاسفانه این پدیده مجرمانه در کانون خانواده ها رو به فزونی است و باعث سست شدن بنیادهای خانوادگی و در نهایت از هم پاشیدگی و متلاشی شدن آن می انجامد . بدون شک اگر زوج یا زوجه مرتکب جرم و بزهکاری شوند اثرات و پیامدهای بسیار ناگواری راهم برای خانواده و هم برای اجتماع در بر خواهد داشت که نمونه ی بارز آن پدیده طلاق می باشد .

تردیدی نیست که عوامل متعددی در طلاق دخالت دارند که یکی از عوامل عمده همین ارتکاب جرائم از ناحیه زوجین می باشد . نهایت مشاجرات ، روابط سرد و خشک ، عدم تفاهم، سوءظن  بیماری، پرخاشگری و دیگر عوامل نیز در این امر دخیل می باشند بنابراین طلاق سمبل و تجلی کشمکش ها، ناهنجاری ها و بزهکاری خانوادگی است که به جرات می توان بیان داشت جرم و طلاق دو پدیده پیوسته هستند .

فرآیند طلاق بطور غالب از اختلافات شروع می شود ، از مسیر کشمکش به جدایی عاطفی ، مالی ، رفتاری و حتی مکانی می رسد که با طلاق تکمیل می شود . در نظام خانواده هر یک از زوجین دارای نقش هایی هستند و وظایفی را بر عهده دارند، نقش ها و وظایفی همانند تامین مخارج خانواده توسط زوج ، انجام کارهای خانگی مانند نظافت ، مراقبت از فرزندان و پخت غذا و ….(به بیان کلی تمکین عام ) بطور عمده به وسیله  زوجه ، تامین نیازهای عاطفی و جنسی یکدیگر ، وفاداری و عدم خیانت به یکدیگر ، برآورده ساختن انتظارات و وعده های شخصی و از همه مهمتر، عدم ارتکاب جرایم بر عهده ی ایشان قرار داده شده است که تخلف از این نقش ها و وظایف می تواند زمینه تعارض زوجین ،کاهش علاقه ، ناسازگاری و در نهایت طلاق را به همراه داشته باشد. ناگفته نماند مخفیانه ترین و در عین حال پیچیده ترین رابطه ها روابطی است که میان زن و شوهر وجود دارد . بنابراین علل اختلاف و مشکلاتی هم که منجربه طلاق و جدایی میان زن و شوهر می گردد ، پیچیده و مخفی است و عموماً دلایلی که مرد و زن برای اتخاذ چنین تصمیمی مطرح و عنوان می کنند دلیل اصلی و مهمترین علت نمی تواند باشدو از بازگو کردن حقیقت ابا و اکراه دارنداما آنچه درپرونده های مربوط به طلاق در محاکم دادگستری اصفهان مورد بررسی قرارگرفته است و علت یا علل موجبات در خواست طلاق را فراهم آورده و در پرونده موجود و منعکس بوده و هست ارتکاب جرایم می باشد که در این تحقیق به تفصیل بیان شده است .

ذکر این مهم ضروری است با اینکه طلاق به حکم ضرورت برای اجتناب از مخاطراتی پذیرفته شده است ولی چون از عوامل گسیختگی و پاشیدگی کانون خانواده و زندگی زناشویی است به ناچار باید پیامدهای اجتماعی آنرا انتظار داشت چرا که طلاق به درستی در وقوع آسیب های اجتماعی بی تاثیر نیست و حتی از عوامل جرم زا به حساب می آید .

کوتاه سخن آنکه طلاق ضایعه ای تاسف بار هم برای خانواده و هم برای اجتماع می باشد که انتظار می رود علل و عوامل موثر در بروز آن شناسایی پیامدهای اجتماعی آن مورد بررسی و راهکارهایی برای کاهش آن پدیده و پیشگیری از آن ارائه گردد .

بر اساس سوالات تحقیق ، علل وقوع طلاق و جرایم ارتکابی از ناحیه زوجین ، مطالب را در سه فصل گنجانده ایم .

فصل یکم به بحث کلیات تحقیق اختصاص دارد که در چند قسمت مباحث مربوط را مورد بحث قرار می دهد . این فصل با روشن ساختن موضوع تحقیق ، به بحث ضرورت واهمیت آن می پردازد و در صدد آشنا ساختن با مبحث اصلی تحقیق می باشد.

فصل دوم به بحث طلاق ، علل و پیامدهای اجتماعی آن می پردازد. طلاق نیاز به تبیین و تفهیم موضوع دارد که ارتباط تنگاتنگی با مباحث صرف حقوقی دارد که برای شناخت ناگزیر ازآن بوده ایم. موضوع بعدی علل این پدیده می باشند و همانطور که در آینده بدان پرداخته خواهد شد طلاق معلول عواملی از قبیل عوامل زیستی ، روانی و اجتماعی می باشد که هر یک به طور مجزا و البته به اختصار مورد بررسی قرار گرفته است. دیگر موضوع پیامدهای اجتماعی فرآیند طلاق می باشد که طلاق دارای پیامدهای بسیار شومی ، هم برای زوجین و هم برای فرزندان می باشد که آن نیز به تفصیل مورد بررسی واقع گردیده است .

فصل پایانی تحقیق نیز به بررسی جرایم تاثیر گذار زوجین بر فرآیند طلاق تاکید دارد و با رویکردی همه جانبه به تبیین و بررسی دقیق این جرایم پرداخته شده و با بررسی موشکافانه پرونده های طلاق موجود در دادگستری اصفهان ، تاثیراین رفتارهای مجرمانه با فرآیند طلاق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است .

در انتهای تحقیق نیز به بیان نتیجه گیری و ارائه پیشنهادها پرداخته شده است .

1-1-بیان مسئله

طلاق یکی از مهمترین آسیب های اجتماعی است که در چند دهه ی اخیر درمملکت ما ایران و بطور خاص کلان شهری همانند اصفهان رشد روز افزونی داشته است و یکی از اساسی ترین مسائلی که جامعه امروز ما با آن دست به گریبان می باشد و مشکلات بسیار عدیده و فراوانی را برای اجتماع به ارمغان آورده است همین طلاق و از هم گسیختگی خانواده می باشد که در زمره  غم انگیزترین پدیده های اجتماعی است و عمق مساله هنگامی آشکار و مبرهن می شود که نتایج تحقیقات صورت گرفته در زمینه ی تاثیرات عمیق روانشناختی ، اجتماعی ، اقتصادی و حتی قانونی طلاق بر روی همه کسانی که به نحوی با آن درگیر هستند، در نظر گرفته شود . در فرهنگ اسلامی یکی از منفور ترین حلال خداوند ،پدیده طلاق به حساب می آید که عواقب و پیامدهای بسیار ناگوار و ناخوشایندی را به دنبال داشته و می تواند موجب بروز بسیاری از آسیب های اجتماعی گردد . با این وجود در جریان یک   زندگی زناشویی و زوجیت ، گاه شرایطی پیش می آید که طلاق اجتناب ناپذیر جلوه می نماید . در چنین شرایطی همچون هر موقعیت نا مطلوب دیگر در زندگی ، لازم است به مقابله با آن پرداخت و در جهت به حداقل رساندن آسیب ها و عوارض بد ناشی از آن تلاش نمود . این پدیده در طبقات مختلف جامعه اصفهان بصور گوناگونی رخ می دهد و به فرو پاشی هسته اصلی و بنیادین جامعه یعنی خانواده اثر می گذارد .

در این میان کودکان و نوجوانانی که نا خواسته در معرض و تیررس این پدیده قرار گرفته و ناچار به سازگار شدن و انطباق با چالش ها و تغییرات ناشی از آن می گردند به لحاظ آسیب پذیری فراوان ، نیاز ویژه ای به توجه و مراقبت خاص دارند. بارزترین نتیجه طلاق در طبقات اجتماعی ، اثر آن بر فرزندان خانواده های ناسازگار به شمار می رود ، مشکلات متعدد شخصیتی ، افت تحصیلی ، خود کامگی ، و از همه مهمتر بزهکاری در انتظار فرزندان طلاق اعم از دختر و پسر می باشد .

البته نا گفته نماند چنانچه رفتاری اعم از فعل یاترک فعل توام با مجازات ، از جانب زوج ارتکاب یابد که ادامه ی زندگی زناشویی امکانپذیر نباشد یا بر خلاف مصالح زوجه باشد یا رفتاری از ناحیه ی زوجه سرباز زند که برای زوج ادامه  زندگی غیر ممکن و یا سخت و مشکل باشد ، اگر امیدی به زندگی و دوام زوجیت نباشد و زمینه برای طلاق مهیا و فراهم باشد ، این پدیده شوم امری طبیعی وشرعی نمایان گر می شود.

آنچه در بادی امر به ذهن متبادر می گردد این است که طلاق در طبقات بالا بیشتر حاصل کنش و واکنش عوامل فرهنگی و عوامل ناشی از تحرک طبقاتی شدید است و یا اینکه در طبقات پایین بیشتر جنبه ی اقتصادی دارد و یا در طبقه ی متوسط بخاطر بالا رفتن نیازهای مادی و غیر مادی بوسیله ی رسانه ها و ماهواره ها باشد .

طلاق می تواند چنان تجربه ی دردناکی باشد که بسیاری از زوجین پاسخگویی به نیازهای فرزندان خویش را درست در زمانی که خودشان به حمایت هیجانی و توجه بیشتری نیاز دارند ، دشوار می یابند . برای کمک و اعلام حمایت از فرزندان در سازگاری با طلاق می بایست فرا گرفت که احساسات و شرایط جدید را چگونه باید مدیریت و مهندسی می نمود. در ادامه باید افزود. جدایی و طلاق می تواند طیف وسیعی از عواطف و هیجانات گوناگون را بر انگیزد. قربانیان این پدیده ممکن است احساسات خشم ، انزوا ، اضطراب ، افسردگی ، ترس ، گناه ،کینه ، نفرت ، ناامنی و بالاخص زمینه ی ارتکاب جرائم را به درستی تجربه کنند .

این پدیده یک رویداد منحصر به فرد نمی باشد بلکه فرآیندی است که جنبه های مختلف آن در طول زمان آشکار می گردد و این مستلزم یک سلسله تغییرات و سازمان یابی های مجدد خانواده می باشد که ممکن است چندین سال بطول بینجامد.

تحرک شدید طبقاتی ، بحران های اقتصادی ، تفاوت های فرهنگی ، بالا رفتن نیازهای مادی و معنوی، فقر اقتصادی ، ارضاء نشدن نیازهای جنسی و از هم گسیختگی همه و همه موجب شده خانواده کارکرد مناسب خودش را نتواند به دست آورده و آرامش، نظم ، سازگاری و وفاق اجتماعی در نهاد خانواده رو به کاهش و افول رود و این امر متاسفانه مشکلاتی را برای خانواده بوجود آورده است . محیط پر تشنج چنین خانواده هایی به تخریب شرایط روانی زن و شوهر و حتی فرزندان پرداخته و آنرا تحت الشاع خود قرار داده است زیرا افزایش طلاق علاوه بر مسایل و مشکلات فراوان خودش موجب شده است تا دختران و پسران به راحتی سابق ازدواج نکنند!

بر اساس آمارهای موجود در کلان شهراصفهان فرآیند طلاق طی سال های اخیر همانطور که اشاره گردید رشد چشمگیری داشته روز به روز به تعداد پرونده های طلاق افزوده می شود . در تبیین این فرآیند یا پدیده، تاثیر عوامل گوناگون بر اساس ساختار روابط اجتماعی و الگوهای هنجاری در اجتماع و ادوار مختلف ، تفاوت هایی وجود دارد . بنابراین عوامل متعددی بر ساختار خانواده اثر نا مناسب می گذارد . این تاثیرات نا مناسب ، کارکردهای مناسب خانواده را مختل می کنند. در چنین شرایطی خانواده و زندگی زناشویی زوجین شدیداً دچار ناسازگاری شده و در زندگی آنان تعارض و کشمکش بوجود می آید که ادامه ی این تعارضات و کش و قوس ها، بر روی کارکرد اجتماعی زوج و زوجه اثر گذار بوده و پدیده طلاق رخ می دهد . اما تاکید بر یکی از مهمترین و بنیادی ترین عوامل تاثیر گذار در شناخت زیر ساخت های طلاق ، بسیار راهگشا و چاره ساز خواهد بود . بر این اساس این عامل بنیادی تاثیر گزار بر امر طلاق را به درستی می توان ارتکاب جرایم از ناحیه زوجین تلقی نمود بدان پرداخت بنابراین اگر در کانون خانواده ای جرم یا جرایمی از ناحیه ی زوج یا زوجه ارتکاب یابد به جرات می توان بیان داشت آن خانواده در آستانه ی بحران طلاق قرار خواهد گرفت و متلاشی می گردد . از مهمترین این جرایم روابط نامشروع ، ترک انفاق ،تدلیس در ازدواج، ضرب و جرح و اعتیاد را می توان نام برد . که هر کدام از این جرایم با شرایط و خصوصیات مختص خود ، البته به طور اختصار و منفک از یکدیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت .

علل و عوامل طلاق در ایران خصوصاً شهر اصفهان از طبقه ای به طبقه ی دیگر متفاوت است ، زیرا هر طبقه ای از نظر قدرت ، منزلت ، ثروت و شیوه ی زندگی شرایط خاص خودش را دارد چرا که شهر اصفهان به علت مهاجر پذیری نسبی و صنعتی بودن نسبت به سایر نقاط کشور از بیشترین میزان تحرک اجتماعی و به تبع محیطی چالش برانگیز جهت ارتکاب جرایم برخوردار می باشد . به دلیل این تحرک اجتماعی شدید و محیط چالش برانگیز می بایست به رفتارهای زوجین و علل ایشان جهت مفارقت و طلاق توجه نمود . علاوه بر طلاق ساختار خانواده و تاثیر آن بر شبکه روابط متقابل اجتماعی نیز باید موردتوجه قرار گیرد که البته به دلیل آنکه این مبحث خارج از بحث موضوع تحقیق می باشد ، بدان اشاره نخواهد شد . 

پوشیده نماند پیوستگی موضوع با فرآیند طلاق به حدی زیاد می باشد که برای تبیین و بررسی موضوع ، ناگزیر به ارائه ی مباحث کاملاً حقوقی بوده ، معنا و مفهوم آنرا از دید حقوقی محض مورد بررسی قرار داده است .

در همین راستا به بررسی 107 پرونده از پرونده های موجود در دادگستری کل اصفهان در شعبات گوناگون پرداخته شده و با مطالعه و بررسی این پرونده ها ، تمامی اطلاعات و مندرجات آن در رابطه با موضوع تحقیق ، استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است . ذکر این مهم الزامی است که متاسفانه به علت عدم همکاری برخی قضات و مدیران دفتر و حتی خود اصحاب دعوا و سایر مشکلات عدیده ای که در پیش روی بوده امکان تهیه و تنظیم پرسشنامه و یا مصاحبه به طریقی ممکن و حصول نگردید و بر اساس مشاهده و نیز صورتجلسات و اظهارات طرفین در دادگاه و سایر اوراق و مدارک موجود و منعکس در پرونده ها ، به بررسی و تبیین موضوع تحقیق پرداخته شده است که البته بسیار حائز اهمیت می باشد . زیرا بر این اساس می باشد که محاکم دادگستری ، پس از رسیدگی به دلایل و اظهارات طرفین ، اقدام به اصدار رای می نمایند و در نهایت رای به گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه ی طلاق می دهند .

در ابتدا پرسش آغازین ایــن پژوهـش را مـی توان چنیـن بیان نمود : تاثیر ارتـکاب جـــرایم زوجین بر فرآیند طلاق چیست ؟

 1-2-اهمیت و ضرورت تحقیق

در بیان اهمیت و ضرورت بحث، طلاق به عنوان یک پدیده شوم اجتماعی در بین طبقات مختلف شهر اصفهان ، بر ساختار خانواده تاثیر گذاشته واثر نا مطلوب و بی شماری را بر جای نهاده و بصورت یک بحران جدی در آمده است .

این فرآیند در گذشته ی نه چندان دور ، پدیده ای ننگین و مغبوض تلفی می گردید ، اما اکنون دیگر به عنوان امری عادی و نه رسوایی ، پذیرفته شده است . این معضل بزرگ اجتماعی همانند خوره پایه ها و ستون خانواده را خورده و فرو می پاشد به گونه ای که در هیچ زمانی مانند عصر حاضر ، جامعه دچار خطر انحلال کانون خانواده و آثار سوء ناشی از ارتکاب جرایم مختلف بر روی طلاق نبوده است . ارتکاب جرایم از ناحیه ی گردن و شوهر، تمامیت زندگانی مشترک را تحت الشعاع خود قرار داده آنرا دچار تنش و مشکلات جبران ناپذیری ساخته و نهایتاً تیشه ی طلاق را به محکمی بر ریشه ی آن فرود می آورد و در سال های اخیر با افزایش امار روز افزون جرایم موثر بر طلاق ، این مسئله به یک روند و معضل اجتماعی مهم مبدل گردیده کماکان روز به روز در حال افزایش و گسترش می باشد. افزایش روز افزون این پدیده ، اهمیت و ضرورت مطالعه و بررسی این موضوع را بیان می نماید. پژوهش این پدیده در شرایط فعلی به دلایل افزایش بی رویه یک نیاز بنیادی جامعه می باشد زیرا رشد شتابان طلاق در جامعه اصفهان موجب شده است ثبات خانواده ها ، همبستگی زوجین و فرزندان، نظم و تعادل اجتماعی در نهاد خانواده را بر هم بریزد . آثار نا مطلوبی از طلاق در اجتماع وجود دارد که ضرورت و اهمیت این تحقیق را می بایست بیان نمود .

از آنجائیکه هر روز بر تعداد مراجعه کنندگان به محاکم دادگستری اعم از دادسرا و دادگاه جهت طرح شکوائیه و یا دادخواست بویژه از سوی زنان جامعه مبنی بر ارتکاب جرم و جنایت از ناحیه  همسر وی افزوده می شود سبب شده است بیش از پیش به این موضوع پرداخته شود که جرایم ارتکابی تاثیر بسیار زیاد و غیر قابل انکاری بر پدیده ی شوم طلاق دارند و خانواده را به کام نابودی می کشاند و بررسی هانشان می دهد که جرایم فوق الذکر چه لطمات سهمگینی را بر پیکره خانواده ها وارد می سازند که عاقبتی جز مفارقت و جدایی در انتظار زوجین نخواهد بود . فلذا با توجه به سیر صعودی پرونده های طلاق در محاکم دادگستری اصفهان در سال های اخیر و اینکه سهم ارتکاب جرایم در این امر به چه میزان می باشد می توان با کمک دلایل ، شواهد و امارات موجود در پرونده های مطروح در دادگستری ، برنامه ریزی دقیق و علمی جهت حل مشکلات زوجین و خانواده ها حتی قبل از مراجعه به دادگستری و نیز با مدیریت صحیح و ارشاد و دقیق زوجین و خانواده ها در کاستن و کاهش پرونده های منتهی به طلاق، به فعالیت های تاثیر گذاری را به نیکی انجام داد . ضرورت پژوهش در این موضوع کمکی است به نهادها و سازمان های اجتماعی ذیربط و یاری رسانی به پدیده طلاق که موجب مطالعه ی بهتر آن می شود زیرا دارای کارکردهای فراوانی می باشد و ناشی از فعالیت تغییر آخرین انسان هاست که طی آن انسان ها به تغییر محیط اجتماعی و طبیعت پیرامون خویش دست می یازند .

طبق آماری زمان ثبت اموال کشور ، طی سال گذشته در هر یک ساعت یک مورد طلاق ثبت گردیده است و بیشترین جمعیت طلاق در بین زنان 20 تا 35 ساله بوده است و هم چنین آمار تکان دهنده تر اینکه نیمی از طلاق ها در چهار الی پنج سال اول زندگی اتفاق افتاده است .

نگارنده خود نیز در پی این مطالب بود که پشیمانی و داغ ازدواج در زوجین چه زمانی شروع و چه زمانی پر رنگ و چه زمانی کم رنگ تر می شود و چرا شعله ی این عشق های امروزی به مرور زمان خاموش می شود که می توان بیان داشت عمدتاً پس از 8 تا 20 ماه شوق ازدواج و عشق و عاشقی به مرور زمان کم رنگ تر شده و تا 4 الی 5 سال کاملاً از میان رفته و از عشق خود خسته شده و به سوی ارتکاب جرائم حتی اندکی پس از ثبت ازدواج سوق وارده می شوند .

معضلات و مشکلات موجود در مباحث مربوط به طلاق و جرایم مرتبط با آن ، نگارنده را که خود از وکلای دادگستری بوده و ارتباط مستقیم و غیر مستقیم با پرونده های طلاق داشته است بر آن واداشت تا با بررسی پرونده های طلاق در محاکم دادگستری اصفهان طی سال های اخیر ، ضمن بررسی مهمترین پرونده های جریانی و مختومه ، تعداد عناوین آنها ، مشخصات نسبی زوجین ، و سایر اطلاعات و مندرجات مربوط به موضوع در هر پرونده را بطور دقیق و عمیق، با ارائه راهکارها و پیشنهادات جهت کاهش این قبیل معضلات بپردازد .

1-3-اهداف تحقیق

ویژگی های بنیادین و کار بردی این تحقیق ، اهداف آنرا موضوع آشکار و هویدار می سازد . هدف عمده و اصلی این تحقیق بررسی موضوع تاثیر جرایم ارتکابی زوجین بر معضل و پدیده اجتماعی طلاق در اصفهان می باشد از یکسو هدف تحقیق توسعه و بسط آگاهی و شناخت مفاهیم و تعاریف طلاق و علل و عوامل آن و نیز جرایم تاثیر گذار بر این پدیده ضمن بررسی پرونده های موجود در دادگستری اصفهان اعم از مختومه و جریانی است و از سویی دیگر ارائه راهکارها و پیشنهادات اعم از حقوقی ، آموزشی- فرهنگی و اجرایی بر اساس مطالعات و بررسی های صورت گرفته در جهت کاهش پیشگیری از فرآیند طلاق را وظیفه ی خویش می داند . پس بنابراین بطور منفک می توان اهداف فرعی تحقیق را اینگونه احصاء نمود .

1-شناخت علل و عوامل وقوع طلاق

2-ارزیابی عوارض  و پیامدهای اجتماعی پدیده طلاق

3-بررسی و تبیین تاثیر ارتکاب جرایم زوجین در این پدیده در اصفهان

4-ارائه راهکارها و پیشنهادات مناسب جهت کاهش پیشگیری از این فرآیند