144
4-15- توسعه انسانی
151
4-15-1- علل مقبولیت توسعه انسانی
151
4-15-2- معنای توسعه انسانی
152
4-15-3- اصول محوری توسعه انسانی
156
4-15-4- مشخصه های کلیدی توسعه انسانی
157
4-15-5- شاخص های توسعه انسانی
157
4-15-6- اندازه گیری شاخص های توسعه انسانی
160
4-15-7- روابط بین توسعه انسانی و امنیت انسانی
161
4-15-8- ارتباط بین رویکرد توسعه انسانی و رویکرد حقوق بشر
162
4-15-9- ارتباط اهداف توسعه هزاره سوم و رویکرد توسعه انسانی
163
4-15-9-1- اهداف کلان جنسیتی و دیگر اهداف توسعه هزاره سوم
164
4-15-9-2- اهداف زیست محیطی و دیگر اهداف توسعه هزاره سوم
165
عنوان
شماره صفحه
4-15-10- بکارگیری توسعه انسانی
165
4-15-10-1- اهمیت دفاع در بکارگیری توسعه انسانی
166
4-15-11- گزارشات توسعه انسانی
167
4-15-12- توسعه انسانی و کار برنامه توسعه سازمان ملل
169
4-15-12-1- بکارگیری اصول توسعه انسانی در حوزه های تمرکزبرنامه توسعه سازمان ملل
169
4-15-12- 1-1- اصول توسعه انسانی و فقر
169
4-15-12- 1-2- اصول توسعه انسانی و اچ. آی .وی/ ایدز
170
4-15-12- 1-3- اصول توسعه انسانی و حکمرانی دموکراتیک
171
4-15-12- 1-4- اصول توسعه انسانی و پیشگیری از بحران و بازیابی
171
4-15-12- 1-5- اصول توسعه انسانی و محیط زیست و انرژی
172
4-15-12- 1-6- موضوعات متداخل
173
4-15-13- سیستم سازمان ملل و توسعه انسانی
173
4-15-14- توسعه انسانی در عمل
174
4-15-14-1- شکل دهی اهداف توسعه هزاره سوم توسط توسعه انسانی
176
4-15-14-2- شکل دهی حکمرانی دموکراتیک توسط توسعه انسانی
177
4-15-14-3 مبارزه با تغییرآب و هوا=خطمشی جهانی علاقمند به ایدئولوژی توسعه انسانی
179
4-15-15- مقایسه رویکرد توسعه انسانی با رویکردهای توسعه ای دیگر
179
4-16- بررسی کلیات عملی در برنامه ریزی های سازمان ملل
180
4-16- 1- شاخص گذاری و تعیین اهداف و تدوین برنامه ها
180
4-16- 2- تاثیر اعانه ها
181
4-17- خلاصه فصل چهارم

 
 
182
فصل پنجم- نتیجه گیری و پیشنهادات

185
5-1 مقدمه
186
5-2 بحث و فحص
186
5-3 پیشنهادات عملی
188
5-4 محدودیتهای تحقیق
203
5-5 پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی
203
5-6 خلاصه فصل پنجم
204
پانوشتها
205
منابع و مآخذ
224
پیوست یک تاریخچه ای از روش تحقیق مبنایی نظام مند
232
پیوست دو- نمونه هایی از تقریضها
پیوست سه – ابزارهای تحلیلی
234
239
فهرست جدولها :
جدول 1-1- بودجه عادی سازمان ملل و سه آیتم از آیتم های 14 گانه آن.
جدول 1-2- نمونه ای از جستجو در بانکهای اطلاعاتی.
جدول 2-1- انواع مدلهای فرآیندی برای برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک.
جدول 2-2- تفاوتهای فرهنگی کشورهای مختلف
جدول 4-1- مشخصه های کلیدی توسعه انسانی
جدول 4-2- ماتریس تناظرِ بین قابلیت‌های بنیادی کلیدی در توسعه انسانی با اهداف توسعه هزاره
جدول 4-3- تاثیر حاکمیت سود بر اجماع جهانی.
جدول4-4- رویکردهای برنامه ریزی
جدول 4-5- نگریستن بلند مدت به رژیم های اعانه جهانی و روند آن (بعنوان نمونه ای از مشارکت جهانی )

فهرست شکل ها :
شکل 1-1- سطوح مختلف برنامه ریزی برای محو فقر شدید
شکل 1-2- سیستم سازمان ملل
شکل 1-3- جایگاه برنامه ریزی برای جهان در مقایسه با برنامه ریزی برای شرکتها
شکل 2-1– دوره های برنامه ریزی در شرکتهای بخش خصوصی.
شکل2-2- نگرش به استراتژی بعنوان علم یا هنر
شکل 2-3- تقسیم بندی مکاتب دهگانه استراتژی
شکل 2-4- رویکردها در شکل گیری استراتژیها
شکل 2-5- نقشه روش های تغییر مینتز برگ
شکل2-6- روند فربه شدن برند سازی بدنبال فربه شدن بازاریابی
شکل 3-1- پیاز پژوهش و برخی از ارتباطات درونی آن
شکل 4-1- پارادایم حاکم بر فرایند برنامه ریزی برای جهان در جامعه ملل.
شکل 4-2- مهمترین بخشهای پارادایم حاکم بر برنامه ریزی جهان در سازمان ملل در دوران اجماع کینزی
شکل 4-3- تغییرات اجتماعی موثر بر مقبولیت توسعه انسانی
شکل 4-4- جنبه های مختلف توسعه انسانی
شکل 4-5- ابعاد شاخص توسعه انسانی
شکل 4-6- اهداف زیست محیطی و توسعه هزاره
شکل 4-7- پاردایم برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل
شکل 4-8- روند برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل.
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1 مقدمه :
هدف تحقیق حاضر بررسی، تحلیل و کشف چارچوبهای برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل و سئوال اصلی آن، چگونگی برنامه ریزی سازمان ملل برای جهان میباشد. یافتن پاسخ این سئوال میتواند در بهبود امر برنامه ریزی برای جهان و اثربخشی سازمان ملل موثر باشد و برنامه ریزی کلان کشورها را نیز بهبود بخشد و راهی برای ایجاد درکی جدید از مفهوم برنامه ریزی، بگشاید. این تحقیق با بهره گرفتن از روش نظریه مبنایی نظام مند(بلحاظ تناسب آن با تحقیق) صورت گرفته است و لذا فصول این تحقیق با توجه به کیفی بودن آن با ترتیب مطالب در روش های کمی تفاوت دارد.
1-2 بیان مساله :
1-2-1 انگاره های محقق :
دو مساله از کودکی در ذهن محقق(بدلیل بستر فرهنگی که در آن قرار گرفته بود)، به دغدغه هایی مهم تبدیل شدند: علاقه به نظریه پردازی(و حرکت در سپهر علوم) و نیز انجام رسالت انسانی در برابر جامعه(بعدها علاقه به مبحث برنامه ریزی نیز بدانها اضافه گردید). برداشتهای محقق از مفاهیم دینی چون اشاره امام علی(ع) به اخذ پیمان از دانایان مبنی بر عدم رضایت بر گرسنگی مظلومان(دشتی، 1386) و شرکت پیامبر اکرم اسلام(ص) در پیمان حلف الفضول در پیش از بعثت(با عده ای که بعدها مشرک ماندند) و افتخار پیامبر اکرم(ص) بدان حتی پس از بعثت(سبحانی، 1373؛ ” حلف الفضول “، 1391) و علائق پیش گفته، توجه محقق را به این موضوع جلب کرد که محو فقر شدید، مقوله ای محوری است و لذا وی را به کنکاش در این زمینه واداشت که چگونه میتوان بر فقر شدید فائق آمد. البته یافتن پاسخ این سئوال که چگونه اقتصادهای کم درآمد در دنیای امروز میتوانند در مسیر توسعه اقتصادی پایدار قرار گیرند، تا به هدف فوریِ کاهش فقر و هدف بلند مدتِ رسیدن به ثروتی همانند اقتصادهای توسعه یافته دست یابند، در حقیقت هدف نهایی اقتصاد توسعه نیز میباشد(آزاد، 1389). مدتی به بررسی تلاشهای فردی و گروهی گذشت ولی این احساس بوجود آمد که چنین تلاشهایی گرچه موثرند ولی ناکافی هستند و نیاز به یک برنامه منسجم و همه جانبه در سطح کشور وجود دارد تا پراکندگی فعالیتها، موجب انحطاط انرژیها نگردد. از این رو ایجاد نهادهایی برای سازماندهی موثر اقدامات جمعی(آزاد، 1389)، ضروری به نظر رسید. ازسوی دیگر برای محو فقر شدید در یک کشور، بسترهای مناسب و برنامه های موازی دیگر نیز مورد نیازند و این برنامه ها باید یکپارچه شوند. تدوین چنین برنامه هایی از توان افراد و گروه های بی ساختار خارج است و نیازمند ایجاد سازمانهای تخصصی تر چون یک حزب سیاسی، سازمانی غیر دولتی و یا ایجاد دولتی توانمند میباشد(آزاد، 1389). بررسی دستاورهای کشورهای مختلف نشان میدهد که گرچه سطح تاثیر برنامه ها بر محو فقر شدید، با تشکیل نهادهای تخصصی و یا دولتِ توانمند، نسبت به فعالیتهای فردی و گروهی افزایش مییابد ولی جهانی شدن و حتی فراجهانی شدن، آثار متقابل برنامه های اجرا شده در کشورهای مختلف را بر یکدیگر افزایش داده است و نیاز به همکاری و برنامه جهانی(و سازمانی جهانی) از این جهت احساس میشود(برای مثال یکی از اهداف توسعه هزاره سوم، پایداری محیط زیست و جلوگیری از تغییرات نامطلوب آب و هوایی است که بخشی از آن ناشی از دی اکسید کربن و آلاینده ها است. دولتهای توسعه یافته خ

144
4-15- توسعه انسانی
151
4-15-1- علل مقبولیت توسعه انسانی
151
4-15-2- معنای توسعه انسانی
152
4-15-3- اصول محوری توسعه انسانی
156
4-15-4- مشخصه های کلیدی توسعه انسانی
157
4-15-5- شاخص های توسعه انسانی
157
4-15-6- اندازه گیری شاخص های توسعه انسانی
160
4-15-7- روابط بین توسعه انسانی و امنیت انسانی
161
4-15-8- ارتباط بین رویکرد توسعه انسانی و رویکرد حقوق بشر
162
4-15-9- ارتباط اهداف توسعه هزاره سوم و رویکرد توسعه انسانی
163
4-15-9-1- اهداف کلان جنسیتی و دیگر اهداف توسعه هزاره سوم
164
4-15-9-2- اهداف زیست محیطی و دیگر اهداف توسعه هزاره سوم
165
عنوان
شماره صفحه
4-15-10- بکارگیری توسعه انسانی
165
4-15-10-1- اهمیت دفاع در بکارگیری توسعه انسانی
166
4-15-11- گزارشات توسعه انسانی
167
4-15-12- توسعه انسانی و کار برنامه توسعه سازمان ملل
169
4-15-12-1- بکارگیری اصول توسعه انسانی در حوزه های تمرکزبرنامه توسعه سازمان ملل
169
4-15-12- 1-1- اصول توسعه انسانی و فقر
169
4-15-12- 1-2- اصول توسعه انسانی و اچ. آی .وی/ ایدز
170
4-15-12- 1-3- اصول توسعه انسانی و حکمرانی دموکراتیک
171
4-15-12- 1-4- اصول توسعه انسانی و پیشگیری از بحران و بازیابی
171
4-15-12- 1-5- اصول توسعه انسانی و محیط زیست و انرژی
172
4-15-12- 1-6- موضوعات متداخل
173
4-15-13- سیستم سازمان ملل و توسعه انسانی
173
4-15-14- توسعه انسانی در عمل
174
4-15-14-1- شکل دهی اهداف توسعه هزاره سوم توسط توسعه انسانی
176
4-15-14-2- شکل دهی حکمرانی دموکراتیک توسط توسعه انسانی
177
4-15-14-3 مبارزه با تغییرآب و هوا=خطمشی جهانی علاقمند به ایدئولوژی توسعه انسانی
179
4-15-15- مقایسه رویکرد توسعه انسانی با رویکردهای توسعه ای دیگر
179
4-16- بررسی کلیات عملی در برنامه ریزی های سازمان ملل
180
4-16- 1- شاخص گذاری و تعیین اهداف و تدوین برنامه ها
180
4-16- 2- تاثیر اعانه ها
181
4-17- خلاصه فصل چهارم

 
 
182
فصل پنجم- نتیجه گیری و پیشنهادات

185
5-1 مقدمه
186
5-2 بحث و فحص
186
5-3 پیشنهادات عملی
188
5-4 محدودیتهای تحقیق
203
5-5 پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی
203
5-6 خلاصه فصل پنجم
204
پانوشتها
205
منابع و مآخذ
224
پیوست یک تاریخچه ای از روش تحقیق مبنایی نظام مند
232
پیوست دو- نمونه هایی از تقریضها
پیوست سه – ابزارهای تحلیلی
234
239
فهرست جدولها :
جدول 1-1- بودجه عادی سازمان ملل و سه آیتم از آیتم های 14 گانه آن.
جدول 1-2- نمونه ای از جستجو در بانکهای اطلاعاتی.
جدول 2-1- انواع مدلهای فرآیندی برای برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک.
جدول 2-2- تفاوتهای فرهنگی کشورهای مختلف
جدول 4-1- مشخصه های کلیدی توسعه انسانی
جدول 4-2- ماتریس تناظرِ بین قابلیت‌های بنیادی کلیدی در توسعه انسانی با اهداف توسعه هزاره
جدول 4-3- تاثیر حاکمیت سود بر اجماع جهانی.
جدول4-4- رویکردهای برنامه ریزی
جدول 4-5- نگریستن بلند مدت به رژیم های اعانه جهانی و روند آن (بعنوان نمونه ای از مشارکت جهانی )

فهرست شکل ها :
شکل 1-1- سطوح مختلف برنامه ریزی برای محو فقر شدید
شکل 1-2- سیستم سازمان ملل
شکل 1-3- جایگاه برنامه ریزی برای جهان در مقایسه با برنامه ریزی برای شرکتها
شکل 2-1– دوره های برنامه ریزی در شرکتهای بخش خصوصی.
شکل2-2- نگرش به استراتژی بعنوان علم یا هنر
شکل 2-3- تقسیم بندی مکاتب دهگانه استراتژی
شکل 2-4- رویکردها در شکل گیری استراتژیها
شکل 2-5- نقشه روش های تغییر مینتز برگ
شکل2-6- روند فربه شدن برند سازی بدنبال فربه شدن بازاریابی
شکل 3-1- پیاز پژوهش و برخی از ارتباطات درونی آن
شکل 4-1- پارادایم حاکم بر فرایند برنامه ریزی برای جهان در جامعه ملل.
شکل 4-2- مهمترین بخشهای پارادایم حاکم بر برنامه ریزی جهان در سازمان ملل در دوران اجماع کینزی
شکل 4-3- تغییرات اجتماعی موثر بر مقبولیت توسعه انسانی
شکل 4-4- جنبه های مختلف توسعه انسانی
شکل 4-5- ابعاد شاخص توسعه انسانی
شکل 4-6- اهداف زیست محیطی و توسعه هزاره
شکل 4-7- پاردایم برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل
شکل 4-8- روند برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل.
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1 مقدمه :
هدف تحقیق حاضر بررسی، تحلیل و کشف چارچوبهای برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل و سئوال اصلی آن، چگونگی برنامه ریزی سازمان ملل برای جهان میباشد. یافتن پاسخ این سئوال میتواند در بهبود امر برنامه ریزی برای جهان و اثربخشی سازمان ملل موثر باشد و برنامه ریزی کلان کشورها را نیز بهبود بخشد و راهی برای ایجاد درکی جدید از مفهوم برنامه ریزی، بگشاید. این تحقیق با بهره گرفتن از روش نظریه مبنایی نظام مند(بلحاظ تناسب آن با تحقیق) صورت گرفته است و لذا فصول این تحقیق با توجه به کیفی بودن آن با ترتیب مطالب در روش های کمی تفاوت دارد.
1-2 بیان مساله :
1-2-1 انگاره های محقق :
دو مساله از کودکی در ذهن محقق(بدلیل بستر فرهنگی که در آن قرار گرفته بود)، به دغدغه هایی مهم تبدیل شدند: علاقه به نظریه پردازی(و حرکت در سپهر علوم) و نیز انجام رسالت انسانی در برابر جامعه(بعدها علاقه به مبحث برنامه ریزی نیز بدانها اضافه گردید). برداشتهای محقق از مفاهیم دینی چون اشاره امام علی(ع) به اخذ پیمان از دانایان مبنی بر عدم رضایت بر گرسنگی مظلومان(دشتی، 1386) و شرکت پیامبر اکرم اسلام(ص) در پیمان حلف الفضول در پیش از بعثت(با عده ای که بعدها مشرک ماندند) و افتخار پیامبر اکرم(ص) بدان حتی پس از بعثت(سبحانی، 1373؛ ” حلف الفضول “، 1391) و علائق پیش گفته، توجه محقق را به این موضوع جلب کرد که محو فقر شدید، مقوله ای محوری است و لذا وی را به کنکاش در این زمینه واداشت که چگونه میتوان بر فقر شدید فائق آمد. البته یافتن پاسخ این سئوال که چگونه اقتصادهای کم درآمد در دنیای امروز میتوانند در مسیر توسعه اقتصادی پایدار قرار گیرند، تا به هدف فوریِ کاهش فقر و هدف بلند مدتِ رسیدن به ثروتی همانند اقتصادهای توسعه یافته دست یابند، در حقیقت هدف نهایی اقتصاد توسعه نیز میباشد(آزاد، 1389). مدتی به بررسی تلاشهای فردی و گروهی گذشت ولی این احساس بوجود آمد که چنین تلاشهایی گرچه موثرند ولی ناکافی هستند و نیاز به یک برنامه منسجم و همه جانبه در سطح کشور وجود دارد تا پراکندگی فعالیتها، موجب انحطاط انرژیها نگردد. از این رو ایجاد نهادهایی برای سازماندهی موثر اقدامات جمعی(آزاد، 1389)، ضروری به نظر رسید. ازسوی دیگر برای محو فقر شدید در یک کشور، بسترهای مناسب و برنامه های موازی دیگر نیز مورد نیازند و این برنامه ها باید یکپارچه شوند. تدوین چنین برنامه هایی از توان افراد و گروه های بی ساختار خارج است و نیازمند ایجاد سازمانهای تخصصی تر چون یک حزب سیاسی، سازمانی غیر دولتی و یا ایجاد دولتی توانمند میباشد(آزاد، 1389). بررسی دستاورهای کشورهای مختلف نشان میدهد که گرچه سطح تاثیر برنامه ها بر محو فقر شدید، با تشکیل نهادهای تخصصی و یا دولتِ توانمند، نسبت به فعالیتهای فردی و گروهی افزایش مییابد ولی جهانی شدن و حتی فراجهانی شدن، آثار متقابل برنامه های اجرا شده در کشورهای مختلف را بر یکدیگر افزایش داده است و نیاز به همکاری و برنامه جهانی(و سازمانی جهانی) از این جهت احساس میشود(برای مثال یکی از اهداف توسعه هزاره سوم، پایداری محیط زیست و جلوگیری از تغییرات نامطلوب آب و هوایی است که بخشی از آن ناشی از دی اکسید کربن و آلاینده ها است. دولتهای توسعه یافته خ

عدم تمرکز بر سود
تمرکز بر سود
حوزه عمل محدود
حوزه عمل جهانی
برنامه ریزی برای جهان
علم برنامه ریزی(به تبع علم مدیریت) در مقایسه با عمل برنامه ریزی، از قدمت چندانی(کمتر از یک سده)برخوردار نیست(زاهدی، 1387). اصولاً درپاسخ به این سئوالات که آیا برنامه ریزی مفید است؟ آیا ممکن است؟ آیا مدلی برایش وجود دارد و اگر وجود دارد کدام مدل مناسب است؟ و اینکه برنامه ریزی چه چیزی
شکل 1-3- جایگاه برنامه ریزی برای جهان در مقایسه با برنامه ریزی برای شرکتها
نیست؟ جنگلی از نظریه ها وجوددارندولی این برنامه ها اغلب برای شرکتها طراحی شده اند و البته در روند تکاملی خود به سوی شرکتهای غیرانتفاعی و نیز شرکتهای بین مللی و جهانی نیز سوق یافته اند. با اینحال خلاء نظری در زمینه برنامه ریزی برای جهان، همچنان احساس میگردد(شکل 1-3). البته بررسی تلاشهای انجام شده در امر برنامه ریزی، میتواند چشم انداز مناسبی برای درک تفاوتها و شباهتها و بستری برای شناخت مدل برنامه ریزی مناسب برای جهان را فراهم سازد و لذا با وجود اینکه برخی پیشنهاد میکنند که در روش تحقیق نظریه مبنایی نظام مند از مرور ادبیات صرفنظر شود تا موجب سوگیری ذهن در تحلیل داده ها نگردد، فصل دوم به مرور ادبیات برنامه ریزی می پردازد که خود تصریحی بر شکاف دانش و خلاء نظری در امر برنامه ریزی برای جهان میباشد.
1-3-2-2- تفاوت برنامه ریزی برای جهان با جهانی سازی :
ممکن است این شبهه مطرح باشد که با توجه به روند جهانی سازی، دنبال کردن این روند و تسهیل آن در سراسر جهان به تنهایی کافی است و لذا نیازی به برنامه ریزی برای جهان وجود ندارد. واقعیت این است که علیرغم وجود این شبهه و با وجود تداخل جهانی شدن با امر برنامه ریزی برای جهان، این دو پدیده با هم فرق دارند. انبوه مقالات و مستندات منتشره توسط موافقان(و البته مخالفان) جهانی شدن و تبلیغات فراوان پیرامون آن، زمینه خطای یکسان انگاشتن این دو پدیده را فراهم میسازد. این تحقیق، بدنبال تبیین و نقد مفهوم جهانی شدن نیست ولی باید تاکید کرد که جهانی شدن تنها یکی از عوامل زمینه ای موثر در پارادایم برنامه ریزی برای جهان، میباشد همچنانکه مخالفت با جهانی شدن نیز از سوی دیگر بر این پارادایم تاثیراتی دارد. در کنار جهانی شدن، تغییرات مهم دیگری(که چه بسا از جهانی شدن مهمترند) نیز در برنامه ریزی برای جهان باید لحاظ شوند. برخی از این عوامل نوظهور که موجب افتراق این دو پدیده میشوند، عبارتند از: شهروند جهانی، نئو آنارشیسم(همچنانکه برخی به سازماندهی و استفاده از شبکه اشرار توجه داده اند) و بنیادگرایی گذشته گرا(شاو، 2012) که هردو میتوانند موجب بروز مجدد فاشیسم گردند، تغییرات آب و هوایی، پایداری مالی، پایداری اعتباری، نیاز به سیستم حکمرانی خوب جهانی برای غلبه بر چالشهای عمده بین مللی در قرن بیست و یکم و عصر جهانی شدن(که وجود آن میتوانست مانع سقوط اقتصادی در سال 2008 شود)، مشکلات ناشی از وجه تاریک جهانی شدن(مثل تروریسم و از جمله واقعه یازده سپتامبر)، رشد جمعیت و شهرهای با جمعیت فراتر از تحمل، محدودیت منابع طبیعی بویژه انرژی، وجود تبعیض شدید اقتصادی، بی کفایتی سازمان ملل و ناتوانی آن برای مواجهه با مسائل قرن بیست و یکم و نیاز آن به تجدید ساختار و تغییر شیوه عمل، محدودیت سازمان ملل به خاطر خط مشی اعضاء آن، تاثیر نحوه مدیریت روسای کشورهای بزرگ بر سازمان ملل و توانایی های آن، جنبه های انسانی امنیت و امنیت مردم محور، سوسیالیزم جهانی(ملاچ براون، 2011 ؛ واینر،2011 ) ظهور بریکز و بهار عربی.
1-3-2-3- خلاء نظری با وجود نظریه های اقتصادی و توسعه :
نظریه پردازان اقتصادی و بویژه نظریه پردازان توسعه و پیش از آنها فلاسفه و سیاسیون، ایدئولوژیها و نظریاتی را برای برنامه ریزی جهان مطرح نموده اند. برای مثال رابینز در1937 به بررسی پدیده برنامه ریزی اقتصادی در جهان میپردازد. وی به این نکته اشاره میکند که روشن نیست، کدام هدف بعنوان نیروی تعیین کننده برای برنامه ریزی اقتصادی، عمل میکند. همچنین براین موضوع تأکید دارد که ارزشها در بین انسانهای مختلف متفاوت و حتی درتناقض باهم میباشند. برای مثال اگر از یک نازی،یک کمونیست یا یک لیبرال پرسیده شود که چه چیزهایی را باید برای جهان برنامه ریزی نمود، پاسخهای متفاوتی داده میشوند. او عقیده دارد که بهرحال در دنیای امروز، برنامه ریزی اقتصادی بدلیل کمبود منابع به یک ضرورت تبدیل شده است و هر فعالیت اقتصادی چون پرداخت پول توسط مصرف کننده، مقدار پس انداز برای سرمایه گذاری، تعیین خروجی کارخانجات و… نیازمند انواع برنامه ها میباشند. بدیهی است که برنامه ریزیهای فردی و جداگانه]و نیز برنامه ریزی جداگانه توسط کشورها[ممکن است هم آوای با یکدیگر نباشند و بدون همکاری ممکن است دچار هرج و مرج شوند. لذا ضرورت برنامه ریزی اجتماعی]و برنامه ریزی با مشارکت شهروندان(اطهاری، 1377)[احساس میشود. اما هنوز اتفاق نظر درمورد نحوه برنامه ریزی اجتماعی وجود ندارد. لیبرالهامعتقدند که آزادیهای فردی در چارچوب یک قانون و نظم مناسب میتواند نفع فردی را درخدمت منافع جمعی قراردهد و کمونیستها عقیده دارند که برای هماهنگی فعالیتها، نیاز به کنترل مرکزی وجود دارد. آنارشیستها نیز در سوی دیگر این طیف عقیده دارند که نباید هیچگونه کنترلی اعمال شود. لذا درینجا نیز ممکن است مطرح شود که آیا برنامه ریزی ممکن است یا با امتناع برنامه ریزی مواجهیم؟ کدام ن

وع از برنامه ریزی را بکار بریم؟ بهرحال برنامه ریزی درینجا با برنامه ریزی یک شرکت تفاوت دارد و با کنترل و هدایت حکومتی یا مکانیسمی دیگر، درارتباط میباشد و برنامه های عمومی را جایگزین برنامه های شخصی مینماید یا میکوشد تا برنامه های شخصی را تابع برنامه های عمومی نماید(رابینز، 1937). پیشتازی اقتصاددانان موجب شده است که بسیاری از برنامه ریزیهای مهم در زمینه برنامه های جهانی در سازمان ملل، توسط آنان عملیاتی گردد و در حقیقت در جای اندیشمندان حوزه مدیریت قرار گیرند. ولی آنچه در مدلهای اقتصادی مطرح میشود، درنهایت مدلهایی است که بخشی کوچک از برنامه ریزی برای جهان را میپوشاند و اکنون وقت آن فرارسیده است که اندیشمندان حوزه مدیریت در این بخش، نقش خود را ایفا نمایند.
1-3-2-4- خلاء نظری در پایگاه های اطلاعات و اسناد علمی :
در طی فرایند تحقیق بارها بانکهای اطلاعاتی اینترنتی مختلف مورد کاوش قرار گرفتند، ولی تحقیقی که نحوه برنامه ریزی برای جهان در سازمان ملل را تبیین نماید، بدست نیامد. جدول1-2 جستجوهای نمونه ای از آخرین ترکیبات کلمات مرتبط در بانکهای اطلاعاتی را نشان میدهد. همچنین جستجوی اینترنتی عباراتی
ردیف
تصویر جستجو در بانک اطلاعاتی
1
2
3
4
5
6
7
8
9
جدول 1-2- نمونه ای از جستجو در بانکهای اطلاعاتی.

 
 
چون برنامه ریزی جهانی، برنامه ریزی برای جهان(البته با عبارات انگلیسی و آزمودن ترکیبات مختلفی از آنها و با بهره گرفتن از امکانات پیشرفته تر جستجو) درموتورهای جستجو، جستجو در وبگاه انستیتوی زمینوابسته به دانشگاه کلمبیا و فهرست تحقیقات آن، جستجو در فهرست علائق مطالعاتی اساتید دانشکده استراتژی دانشگاه هاروارد و جستجوهایی ازاین قبیل، برخلاء نظری، تصریح دارند. همچنین جستجو در وبگاههایی چون بانک اطلاعات نشریات کشور در تاریخ2/6/91برای عبارت برنامه ریزی جهانی تنها مقاله سیستم برنامه ریزی جهانی انرژی(محسنی، 1383) را درپیش رو قرارمیدهد که درحقیقت روند برنامه ریزی مصرف انرژی(از منابع اولیه) در جهان را بررسی میکند یا در جستجوی مجدد در گوگل تحقیقاتی تنها با کتب و مقالاتی پیرامون برنامه ریزی برای رقابت در عرصه جهانی، بازارهای جهانی، چگونگی برنامه ریزی کشورهایی چون آمریکا برای تفوق بر جهان یا غلبه آن بر بحرانهای جدیدی چون تروریسم و بحرانهای مالی و نیز لزوم همکاری برای برنامه ریزی محو فقر، بهداشت یا تأمین انرژی، برنامه ریزی برای اقتصاد جهانی از جمله در مکتب کمونیستیو… مواجه میشویم که البته مدل خاصی در زمینه برنامه ریزی برای جهان در آنها وجود ندارد گرچه برخی از مطالب مطرح شده در آنها میتواند در طراحی مدلی برای برنامه ریزی جهان، بکار آید. مثلاً در مقاله ای باعنوان وظایف محاسبات بشری باتوجه به محدودیتهای جهانی(زنگ، لاو، میلر، داجوس، پارکز، هورویتز، 2012)، مسائل جدید مطرح در زمینه نرم افزار نویسی بررسی شده اند و اشاراتی به مدل برنامه ریزی استخراج موفقیت، برنامه ریزی فرصت طلبانه، نحوه برنامه ریزی ویکی پدیا برای تعامل با مشتریان در سراسر جهان و…وجوددارد که درخلق ایده هایی برای برنامه ریزی جهانی میتواند بکار آید.
1-3-2-5- خلاء نظری در ادبیات برنامه ریزی سازمان ملل :

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید
رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات - برند - مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

فصل دوم

ادبیات نظری
و پیشینه پژوهش

برخی دیگر از مهمترین مدلهای برنامه ریزی استراتژیک، عبارتند از: مدل برنامه ریزی استراتژیک گوداشتاینو همکاران، مدل برنامه ریزی استراتژیک دانکنو همکاران، مدل برنامه ریزی استراتژیک وایتمن، مدل برنامه ریزی استراتژیک پیگلز و روجر، مدل برنامه ریزی استراتژیک استونر و فریمن، مدل برنامه ریزی استراتژیک سازمان جهانی بهداشت، مدل گروه مشاوران بوستون (وردی نژاد، فریدون؛ مرآتی، عاطفه؛ 1389). در بین این مدلها مدل برنامه ریزی استراتژیک برایسون را شرح داده میشود چون این مدل، نتیجه بررسی خصوصیات مدلهای قبلی و رفع نقاط ضعف آنها برای کاربرد در سازمانهای عمومی و غیرانتفاعی میباشد. این مدل شامل یک فرایند پیوسته(مطابق با تعریف برنامه ریزی) و تکرارپذیر است که پیش از اتخاذ هر تصمیمی آغاز میشود و پس از اجرای آن تصمیم ادامه می یابد و شامل ده مرحله است. از خصوصیات این فرایند، امکان بکارگیری نتایج حاصل از هر مرحله در بازنگری یا تکمیل مراحل پیش از آن میباشد. مراحل فرایند برنامه ریزی استراتژیک در مدل برایسون عبارتند از: توافق اولیه(درین مرحله ضرورت برنامه ریزی استراتژیک بررسی شده و آشنایی با این نوع برنامه ریزی حاصل میشود. سازمانها، واحدها، گروه ها یا افرادی که باید در برنامه ریزی درگیر شوند مشخص و توجیه میشوند. مراحلی که در برنامه ریزی باید انجام شوند شرح داده میشوند. روش انجام برنامه ریزی، زمانبندی انجام، آیین نامه های مورد نیاز برای جلسات و نحوه گزارش دهی مشخص میگردند. منابع و امکانات لازم تعیین میشوند)، تعیین وظایف(وظایف رسمی و غیررسمی سازمان، بایدهایی است که سازمان با آنها روبروست. درین مرحله هدف اینست که سازمان و افراد آن وظایفی را که از طرف مراجع ذیصلاح دولتی و قانونی به آنها محول شده است را شناسایی نمایند. شاید این هدف بظاهر خیلی روشن باشد ولی این واقعیت در بیشتر سازمانها وجود دارد که بیشتر افراد اختیارات و وظایف سازمانی را که در آن مشغول بکارند، نمیدانند و اساسنامه آن را حتی برای یکبار مطالعه نکرده اند. از طرف دیگر وظایف محول شده به سازمان عموماً کلی بوده و تمام فضایی را که سازمان میتواند در آن فعالیت کند، تعریف نمیکند. بنابراین ضروری است که با مطالعه وظایف مکتوب و مصوب سازمان اولاً با آن وظایف آشنا شد تا از این طریق بعضی از اختیارات و ذینفعان سازمان نیز شناسایی گردند)، ثانیاً مواردی را که در حیطه اختیارات سازمان قرار میگیرند اما تا بحال کشف نشده اند، شناخت)، تحلیل ذینفعان(ذینفع فرد، گروه یا سازمانی است که میتواند بر نگرش، منابع یا خروجی های سازمان تاثیر گذارد و یا از خروجی های سازمان تاثیر پذیرد. تحلیل ذینفعان پیش درآمد ارزشمندی برای تنظیم بیانیه ماموریت سازمان است. تحلیل ذینفعان بسیار ضروری است، چرا که رمز موفقیت در بخش دولتی و غیرانتفاعی، ارضای ذینفعان کلیدی سازمان است. اگر سازمان نداند که ذینفعانش چه کسانی هستند، چه معیارهایی برای قضاوت درباره سازمان به کار می برند، و وضعیت عملکردی سازمان در قبال این معیارها چیست، به احتمال زیاد نخواهد توانست فعالیتهایی را که باید برای ارضای ذینفعان کلیدی خود انجام دهد، شناسایی کند)، تنظیم بیانیه ماموریت سازمان(ماموریت سازمان، جملات و عباراتی است که اهداف نهایی سازمان، فلسفه وجودی، ارزشهای حاکم بر سازمان و نحوه پاسخگویی به نیاز ذینفعان را مشخص میکند. علاوه بر این موارد، اختلافات درون سازمانی را مرتفع ساخته و بستر بحث ها و فعالیتهای سازنده و موثر را هموار میکند. توافق بر ماموریت سازمان، تمام فعالیتهای آن را همسو میسازد و انگیزش و توجه ذینفعان سازمان خصوصاً کارکنان آن را افزایش میدهد)، شناخت محیط سازمان(اساس استراتژیک عمل کردن، شناخت شرایط است. برای اینکه یک سازمان نیز در رسیدن به ماموریت خود موفق گردد باید شرایط حاکم بر خود را به خوبی شناسایی نماید. در این مرحله، محیط خارجی سازمان در قالب شرایط سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی مورد بررسی قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف آنها برای سازمان تعیین میشوند. در راستای شناخت محیط سازمان، دراین مرحله محیط داخلی نیز در قالب ورودیها، خروجی ها، فرایند و عملکرد سازمان مورد مطالعه قرار می گیرند)، تعیین موضوعات استراتژیک پیش روی سازمان(این مرحله قلب فرایند برنامه ریزی استراتژیک است. موضوعات استراتژیک تصمیمات سیاسی و اساسی هستند که بر اختیارات، ماموریت، ارزشها، محصول یا خدمات ارائه شده، مراجعان یا استفاده کنندگان، هزینه ها، تامین منابع مالی، سازمان یا مدیریت تاثیر میگذارد. هدف این مرحله تعیین انتخابهایی است که سازمان با آنها مواجه است)، تعیین استراتژیها(به منظور پرداختن به هریک از موضوعات استراتژیک پیش روی سازمان باید اقداماتی صورت گیرد که در قالب برنامه ها، اهداف، طرحها و… بیان میشوند. این اقدامات استراتژی نامیده میشوند. درواقع استراتژی عبارتست از قالبی از اهداف، سیاستها، برنامه ها، فعالیتها، تصمیمات یا تخصیصهای منابع که مشخص میکنند سازمان چیست، چه کاری انجام میدهد و چرا آن را انجام میدهد. استراتژیها میتوانند تحت سطوح سازمانی، وظایف و محدوده زمانی متفاوتی تعریف شوند)، شرح طرحها و اقدامات(این مرحله میتواند درقالب مرحله قبل، مرحله تعیین استراتژیها، انجام شود اما از آنجاییکه کار برنامه ریزی استراتژیک با تعیین استراتژیها به پایان میرسد و اجرای آن در قالب تعریف طرحها و اقدامات و مدیریت استرا
تژیک برنامه تهیه شده انجام میشود این تفکیک صورت گرفته است. بعبارت دیگر از این مرحله به بعد، مدل برایسون مربوط به اجرای برنامه و مدیریت استراتژیک میگردد. در این مرحله به منظور اجرای هریک از استراتژیهای انتخاب شده تعدادی طرح و اقدام تعریف میشود)، تنظیم دورنمای سازمانی برای آینده(در این مرحله، توصیفی از شرایط آینده سازمان درصورت بکارگیری استراتژیهای تدوین شده و استفاده از تمام نیرو و منابع سازمان، ارائه میشود. این توصیف دورنمای موفقیت سازمان نامیده میشود که در آن شرحی از ماموریت، استراتژیهای اساسی، معیارهای عملکرد، بعضی از قواعد تصمیم گیری مهم و استانداردهای اخلاقی مدنظر همه کارمندان ارائه میشود. درصورت تنظیم چنین دورنمایی، افراد سازمان خواهند دانست که چه انتظاری از آنها میرود، پویایی و همسویی انگیزه و نیروی افراد در رسیدن به اهداف سازمان به وجود آمده و نیاز به نظارت مستقیم کاهش می یابد)، برنامه عملیاتی یکساله(در این مرحله با بهره گرفتن از اطلاعات تدوین شده در مرحله هشتم و بر اساس اولویتهای تعیین شده توسط تصمیم گیران، یک برنامه عملیاتی تهیه شده و براساس آن مدیریت و کنترل طرحها و اقدامات انجام میشود)(وردی نژاد، فریدون؛ مرآتی، عاطفه؛ 1389).
بطورخلاصه میتوان گفت که معنای راهبرد یا استراتژی در ادبیات بخش خصوصی واضح و روشن است: راهبرد، جوهر موفقیت رقابتی است. راهبرد با پیش بینی و مدیریت چالشهای ایجاد شده توسط رقبا، بقای سازمانی را رقم میزند. مینتز برگ(1994) نیز با وجود نقدهایی که دارد، استراتژی را کلید موفقیت میداند. هچ عقیده دارد که میتوان راهبرد را در بخش خصوصی چنین تعریف کرد: چیدمان منابع سازمانی در بهترین موقعیت ممکن، به گونه ای که بتوان ضمن حفظ سهم خود در بازار، سهم رقیب را نیز تصاحب کرد. در این تعریف، فلسفه  وجودی به وجود رقیبی بستگی دارد که در محیط سازمان قرار دارد و سازمان میکوشد تا منابع خود را طوری چیدمان کند که سهم خود را از بازار افزایش دهد. در این نگاه، هدف اصلی راهبرد، کسب سود است که در پرتوِ گرفتن سهم بیشتری از بازار بدست می آید. بنابراین، سازمانهای بخش خصوصی برای گرفتن سهم بیشتر از بازار باید توان جولان راهبردی(مانور استراتژیک) را داشته باشند. اما راهبرد در بخش دولتی چنین نیست. در این بخش، همکاری بین سازمانهای دولتی، کلید اثربخشی و کارآمدی دولت است و رقابت بین دستگاهی، دولت را از کار می اندازد. رقابت در عرصه عمومی بین سازمانهای دولتی نه فقط ممکن است مفید نباشد بلکه ممکن است اهداف متعالی مدیریت دولتی را مخدوش کند. به نظر استوارت(2004) تفکر راهبردی در بخش دولتی در سه قلمرو حائز اهمیت است: راهبرد خط مشی(به آنچه دولت می خواهد تغییردهد اشاره دارد، یعنی دستورکار دولت و راههایی که از آن طریق مؤسسه دولتی به تحقق آن دستورکار کمک میکند. به بیان دیگر، وقتی دولت سیاستی تدوین میکند، مؤسسه چه راهبردی برای اجرای آن باید داشته باشد)، راهبرد سازمانی(در پرتو راهبرد خط مشی، سازمانهای تابع وزارتخانه ها باید راهبردهای سازمانی را تدوین کنند تا اجرای آنها راهبرد خط مشی را میسرسازد) و راهبرد مدیریتی(برای اجرای راهبردهای سازمانی، مدیردولتی باید راهبردها را تدوین کند. براین اساس، وزارتخانه ها، ضمن اعلام سیاستهای دولت به مؤسسات تحت نظر، بر منابع سازمانی، نظرها، ریسکهای سازمانی و توازی در جنبه های گوناگون سازمانی(اعم از برنامه ها، پروژه ها و …) تأثیر میگذارند)(دانایی فرد، 1389الف).