موفقیت در رسیدن به اهداف توزیع درآمد و برابری در یك اقتصاد، نیازمند شناخت ویژگی­های بنیانی آن اقتصاد
می­باشد؛ چراكه از این طریق می­توان منابع مالیاتی را به­منظور تأمین مالی مخارج و برنامه­های سرمایه­گذاری شناخت. اقتصادهایی كه از ظرفیت مالیاتی پایینی برخوردار می­باشند، به­منظور فراهم كردن خدمات اقتصادی و اجتماعی و همچنین دستیابی به رشد سریع اقتصادی، نیاز بیشتری به منابع مالی دارند. بنابراین به­دلیل نیاز به مخارج بالاتر در مقابل ظرفیت مالیاتی پایین، اقتصادهای مذكور اغلب شاهد شكاف زیادی بین منابع درآمدی و نیازهای هزینه­ای خود هستند. از آن­جا كه اقتصاد ایران نیز از جمله چنین اقتصادها به­شمار می­رود و همچنین نظر به­اینكه اقتصاد ایران در وضعیت مالی وخیمی(كسری بودجه شدید، تورم بالا و توزیع درآمدی بسیار ضعیف) قرار دارد كه هم­زمان با این وضعیت، در مسیر دشوار تغییر نظام مالی خود نیز گام بر­می­دارد، نیاز به رشد اقتصادی بالا و بدون تورم و همچنین تأمین مالی دولت از طریق مالیات­ها(به­جای استقراض عمومی و یا سیاست كسری بودجه مداوم) امری ضروری به­نظر می­رسد.

روش پژوهش حاضر برگرفته از روش مورد استفاده در مقاله “برآورد تلاش مالیاتی در ایران و مقایسه آن با کشورهای در حال توسعه منتخب” نوشته قطمیری، محمد علی و اسلاملوئیان، کریم، (1387) می­باشد. در این پژوهش ابتدا ظرفیت مالیاتی كشورهای ایران ، مصر، مالزی، مراکش، پاکستان، لبنان، اردن، اندونزی، بنگلادش، عراق، كویت، عمان، عربستان، و تونس به­عنوان كشورهای عضو سازمان كنفرانس اسلامی با استفاده از داده­های تلفیقی طی دوره 2005-1999 با بهره­گیری از روش پانل متوازن در قالب الگوی اثرات ثابت برآورد و پس از آن شاخص تلاش مالیاتی مربوط به كشورهای مذكور محاسبه می­گردد. در این پژوهش ظرفیت مالیاتی تابعی از متغیرهای سهم بخش­های كشاورزی، خدمات و صنعت از تولید ناخالص داخلی(GDP)، سهم بدهی­های خارجی از GDP، سهم بخش خارجی از GDP، معكوس GDP سرانه، سهم جمعیت شهری از كل جمعیت، پولی­کردن و ضریب جینی می­باشد. نتایج برآورد این الگو نشان می­دهند كه ضریب متغیرهای سهم بدهی­های خارجی، سهم بخش خدمات از GDP، سهم بخش­های صنعت و سهم بخش خارجی از GDP مثبت و معنادار می­باشد. همچنین ضریب متغیرهای نسبت شهرنشینی، كشاورزی از GDP،  ضریب­جینی، معكوس GDP سرانه و پولی­کردن منفی به­دست آمده­اند. در این رابطه می­توان گفت تمامی ضرایب به­دست­آمده  با نتایج مطالعات قبلی سازگار بوده­اند. در مورد مقایسه ظرفیت مالیاتی و تلاش مالیاتی ایران با سایر كشورهای مورد مطالعه، باید گفت اقتصاد ایران از ظرفیت مالیاتی متوسط و تلاش مالیاتی پایین­تری نسبت به این کشورها برخوردار است. بنابراین سیاست­گذاران می­توانند با اتخاذ سیاست­های مناسب در جهت افزایش تلاش مالیاتی، اتکای بودجه دولت به نفت را کمتر کرده، و عمده مخارج دولتی را از محل درآمدهای مالیاتی تأمین نمایند.

کلید واژه­ها: مالیات، ظرفیت مالیاتی، تلاش مالیاتی، داده­های پانل، كشورهای عضو سازمان كنفرانس اسلامی

 
 
فهرست مطالب

عنوان                                                صفحه

 

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه. 1

1-2- شرح وبیان مسأله پژوهش 2

1-3- هدف پژوهش 3

1-4- فرضیه­های پژوهش 4

1-5- اهمیت و ارزش پژوهش 4

1-6- روش پژوهش 5

1-6-1- داده­های استفاده­شده در پژوهش 8

1-6-2- ابزار گردآوری و تحلیل داده­ها 8

1-7- واژگان کلیدی 9

1-8- جمع­بندی فصل 10

 

فصل دوم: مروری بر ادبیات موضوع و پیشینه پژوهش

مقدمه 11

2-1- تعریف، مفهوم کلی و اهمیت مالیات 13

2-2- پایه مالیاتی 13

2-3- نرخ مالیات و انواع آن 14

 

2-4- بار مالیاتی و تعلق واقعی مالیات 15

2-5- اصول مالیات 15

2-6- امتیاز، پرهیز و فرار مالیاتی 16

2-7- انواع درآمدهای دولت 17

2-8- بررسی ضرورت مالیات در اقتصاد 18

2-9- مالیاتهای مستقیم و غیر مستقیم وجوه تمایز آنها 20

2-10-  انواع مالیاتها 22

2-10-1-  مالیات بر درآمد وثروت 23

2-10-2-  مالیات بر کالاها و خدمات 23

عنوان                                                صفحه

 

2-10-3- مالیات بر سازمانها ……………….25

2-10-4- مالیات بر رهن 26

2-10-5- مالیات در اقتصاد جهانی 27

2-11- بررسی نقش مالیاتها در تخصیص منابع، تصحیح و تثبیت فعالیتهای اقتصادی………………………………..28

2-12- اختلالات در تخصیص منابع وکاهش رفاه و رشد اقتصادی…………………………………………………………..30

2-13- سیاستگذاری و اصلاح نظام مالیاتی در کشورهای در حال توسعه……………………………………………….31

2-14- اثرات عامل مالیات در یک مدل دو بخشی رشد درونزا……………………………………………………………………31

2-15- بررسی مالیات از جنبه های انگیزه و منابع…………………………………………………………………………………….32

2-16- مسأله انتقال مالیاتها………………………………………………………………………………………………………………………32

2-17- ظرفیت مالیاتی……………………………………………………………………………………………………………………………….33

2-17-1- تعاریف مختلف از ظرفیت مالیاتی……………………………………………………………………………………………33

2-17-2- ساختار انواع ظرفیت مالیاتی……………………………………………………………………………………………………..35

2-17-3- عوامل تشخیص ظرفیت مالیاتی جامعه…………………………………………………………………………………..38

2-18- تلاش مالیاتی…………………………………………………………………………………………………………………………………..38

2-18-1- تلاش مالیاتی، تعریف، مفهوم و نحوه محاسبه………………………………………………………………………….39

2-18-2- عوامل تعیین کننده تلاش مالیاتی( برسی اجمالی ادبیات مربوطه)………………………………………….39

2-19- سابقه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………..42

2-19-1- کارهای انجام شده در داخل کشور……………………………………………………………………………………………42

2-19-2- کارهای انجام شده برای کشورهای در حال توسعه……………………………………………………………………..48

2-20-  نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………..59

 

فصل سوم: الگوی نظری پژوهش

مقدمه 61

3-1- تعیین و تصریح الگو 61

3-1-1- عوامل تعیین کننده ظرفیت مالیاتی 62

3-1-1-1- نسبت مالیاتی مطلوب 63

3-1-1-2- سهم بخشهای مختلف از تولید ناخالص داخلی .63

3-1-1-3- درجه باز بودن اقتصاد 64

3-1-1-4- سهم بخش جمعیت شهری از کل جمعیت……………………………………………………………………………….64

3-1-1-5- درجه پولی کردن…………………………………………………………………………………………………………………….64

عنوان                                                صفحه

 

3-1-1-6- ضریب جینی ………………………………………………………………………………………………………………………..65

3-2- تصریح الگو………………………………………………………………………………………………………………………….65

3-2-1- تابع رفاه اجتماعی مطلوبیت­گرایان ………………………………………………………………………………………………….67

3-2-2- تابع رفاه اجتماعی رالزین …………………………………………………………………………………………………………………68

3-2-3- تابع رفاه اجتماعی برنولی-نش ………………………………………………………………………………………………………..69

3-2-4- تابع رفاه اجتماعی هم­کشش …………………………………………………………………………………………………………..69

3-3- تلاش مالیاتی…………………………………………………………………………………………………………………………………..78

3-4- داده های تابلویی………………………………………………………………………………………………………………………………79

3-5- روشهای تخمین داده های تابلویی……………………………………………………………………………………………………79

3-5-1- مراحل تخمین به وسیله داده های تلفیقی………………………………………………………………………………….80

3-5-2- اثرات ثابت………………………………………………………………………………………………………………………………………82

3-5-3-  اثرات تصادفی…………………………………………………………………………………………………………………………..83

3-5-4- آماره هاسمن………………………………………………………………………………………………………………………………….83

3-5-5- آزمون LM بروش پاگان……………………………………………………………………………………………………………….84

3-6- جمع بندی……………………………………………………………………………………………………………………………………….85

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل الگو بر اساس مشاهدات تجربی

مقدمه 87

4-1- داده های پانل 87

4-1-1- اثرات ثابت 88

4-1-2- اثرات تصادفی 89

4-2- برآورد الگو 90

4-2-1- محاسبه نسبت مالیاتی تخمینی 96

4-2-2-  محاسبه تلاش مالیاتی …………………………………………………………………………………………………….97

4-3-  نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………….104

 

فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادها

5-1- مقدمه 105

5-2- نتایج پژوهش 106

5-3- آزمون فرضیه­ها 107

عنوان                                                صفحه

 

5-4- محدودیت­های پژوهش 108

5-5- پیشنهادات ……………………………….. 108

5-5-1- پیشنهادات پژوهشی ……………………….. 108

5-5-2- پیشنهادات کاربردی ………………………. 108

پیوست 109

منابع و مآخذ 119

فهرست شکل­ها

عنوان                                                صفحه

شکل (3-1)نمودار رفاه اجتماعی مطلوبیت­گرایی ……………………………………………………………………………………………68

شکل (3-1) نمودار  رفاه اجتماعی رالزین ……………………………………………………………………………………………………….69

شکل (3-1)نمودار تابع عمومی رفاه اجتماعی ………………………………………………………………………………………………..70

شکل (4-1)  نمودارهای نسبت مالیاتی واقعی و تخمینی كشورهای مورد مطالعه…………………………………..101

شکل(4-2) نمودارهای تلاش مالیاتی كشورهای مورد مطالعه……………………….…..………103

 

 

 

 

 

عنوان                                                صفحهفهرست جدول­ها

 

جدول 3-1 : تفسیرهای مختلف ازقانون واگنر………………………………………………………………………………………………..76

جدول 4-1: بررسی مرتبه جمعی بودن متغیرها.. 91

جدول 4-2: نتایج آزمون F لیمر……………………………………………………………………………………………………………………93

جدول 4-3: نتایج آزمون هاسمن…………………………………………………………………………………………………………………..93

جدول 4-4: نتایج تخمین.. 93

جدول 4-5: نتایج آزمون­های ریشه واحد بر روی پسماندهای رگرسیون   95

جدول 4-6: نتایج آزمون والد………………………………………………………………………………………………………………………95

جدول 4-7: نسبت مالیاتی تخمینی و واقعی هر كشور در سال­های مختلف   96

جدول 4-8: تلاش مالیاتی كشورهای مورد مطالعه.. 98

مقدمه

درآمدهای مالیاتی می­توانند مهم­ترین روش تأمین مخارج دولت بوده و نقش مهمی در اعمال سیاست­های اقتصادی دولت­ها ایفا نمایند. درصورتی­كه دولت­ها بتوانند با برنامه­ریزی از این منبع مهم درآمدی به بهترین نحو استفاده نمایند، اقتصادشان به اهداف مطلوب اقتصادی نزدیك­تر خواهدشد. سوالی كه در این بین مطرح می­شود، این است كه آیا برای یك

3-روش تحقیق.. 5

4-سؤالات تحقیق.. 5

5-فرضیه. 5

6-تقسیم بندی مطالب… 5

بخش اول: کلیات (مفاهیم  و مبانی) 7

فصل اول: مفهوم بیع ، بیع اقساطی و فسخ در حقوق ایران ، کنوانسیون بیع بین المللی کالا (1980) وقانون متحدالشکل تجاری امریکا 8

مبحث اول: مفهوم بیع در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 8

گفتار اول: مفهوم بیع در حقوق ایران- 8

بنداول: تملیکی بودن بیع. 10

بند دوم: معاوضی بودن بیع. 11

بند سوم: عین بودن مبیع. 12

بند چهارم: لزوم عقد بیع. 13

گفتار دوم: مفهوم بیع در کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980. 13

بند اول : تملیکی بودن بیع در کنوانسیون 1980. 13

بند دوم: معاوضی بودن بیع در کنوانسیون 1980. 16

بند سوم: عین بودن مبیع. 17

بند چهارم : لزوم عقد بیع. 18

گفتار سوم: مفهوم بیع در قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 19

بند اول: تملیکی بودن بیع. 19

بند دوم: معاوضی بودن بیع. 20

بند سوم: عین بودن مبیع. 21

بند چهارم : لزوم عقد بیع. 22

گفتارچهارم: بررسی تطبیقی مفهوم بیع در حقوق ایران،کنوانسیون بیع بین المللی1980و قانون متحدالشکل تجاری امریکا 24

مبحث دوم: مفهوم بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 25

گفتار اول: مفهوم بیع اقساطی در حقوق ایران. 26

گفتار دوم: مفهوم بیع اقساطی در کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980. 28

گفتار سوم: مفهوم بیع اقساطی در قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 31

گفتار چهارم: بررسی تطبیقی مفهوم بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون تجاری متحدالشکل آمریکا 32

مبحث سوم: مفهوم فسخ در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 34

گفتاراول: مفهوم فسخ در حقوق ایران. 34

گفتار دوم: مفهوم فسخ در کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980. 35

گفتار سوم: مفهوم فسخ در قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 37

گفتار چهارم: بررسی تطبیقی مفهوم فسخ در حقوق ایران ، کنوانسیون بیع بین المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری امریکا 42

فصل دوم: مبانی حقوقی فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 44

گفتار اول: اصل لزوم. 44

گفتار دوم: موارد (اسباب) خروج از اصل لزوم. 46

گفتار سوم: فوریت یا تراخی در اعمال فسخ.. 48

مبحث دوم: مبانی فسخ بیع اقساطی در کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980- 51

گفتار اول: اصل لزوم. 51

گفتار دوم: موارد(اسباب) خروج از اصل لزوم. 53

گفتار سوم: فوریت یا تراخی در اعمال فسخ.. 56

گفتار اول: اصل لزوم. 59

گفتار دوم: موارد(اسباب) خروج از اصل لزوم. 59

 

مبحث چهارم: بررسی تطبیقی مبانی فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل آمریکا 60

بخش دوم: موارد و آثار فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 62

فصل اول: موارد فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 63

مبحث اول: موارد فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران- 63

گفتاراول: خیار مجلس… 63

گفتار سوم:خیار شرط.. 64

گفتار چهارم: خیار تأخیر ثمن.. 64

گفتار پنجم: خیار رؤیت و تخلف وصف… 65

گفتار ششم: خیار غبن.. 65

گفتار هفتم: خیار عیب.. 66

گفتارهشتم: خیارتدلیس… 67

گفتار نهم: خیار تبعض صفقه. 67

گفتار دهم: خیار تخلف شرط.. 68

گفتار یازدهم: تعذر تسلیم. 68

مبحث دوم: موارد فسخ بیع اقساطی در کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980- 69

گفتار اول: غیرممکن بودن ایفای تعهد. 69

گفتاردوم: قصور اساسی هر یک از طرفین در تسلیم مبیع یا تأدیه ثمن در موعد معین.. 70

گفتار سوم: پیش‌بینی وقوع نقض اساسی نسبت به اقساط آینده 72

مبحث سوم: موارد فسخ بیع اقساطی در قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 77

گفتار اول: نقض اساسی تعهد از سوی متعاملین.. 77

گفتار دوم: تخلف در انجام وظایف قراردادی.. 78

گفتار سوم: عدم ارائه تضمین مناسب(در صورت احتمال نقض) 79

مبحث چهارم: بررسی تطبیقی موارد فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 81

فصل دوم: آثار فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 82

مبحث اول: آثار فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران- 82

گفتار اول : پایان پذیرفتن رابطه قراردادی- 82

گفتار دوم: امکان مطالبه خسارت در صورت فسخ عقد- 84

گفتار سوم: استرداد عوضین.. 86

گفتار چهارم: اثر فسخ در زمان. 87

گفتار سوم: استرداد عوضین.. 94

گفتار چهارم: اثر فسخ در زمان. 96

مبحث سوم: آثار فسخ بیع اقساطی در قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 97

گفتار دوم: امکان مطالبه خسارت در صورت فسخ عقد. 99

گفتار سوم: استرداد عوضین.. 102

گفتار چهارم: هزینه‌های استرداد عوضین.. 103

مبحث چهارم: بررسی تطبیقی آثار فسخ بیع اقساطی در حقوق ایران، کنوانسیون بیع بین‌المللی 1980 و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا 104

نتیجه. 107

فهرست منابع. 111

الف: منابع فارسی.. 111

ج: منابع عربی.. 114

د: منابع لاتین.. 115

مقدمه

تحول و توسعه چشمگیر تجارت در سده اخیر، وضع قواعد و مقررات جدید یا دست‌کم بازنگری و تجدیدنظر در بسیاری از قواعد و مقررات موجود را جهت رفع نیازها و مطالبات تازه‌ی فعالان تجاری ضروری ساخته است. شدت و عمق این تحول به حدی بوده كه این فكر را به‌صورت جدی تقویت كرده است كه دیگر بسیاری از قواعد و مقررات گذشته نمی‌تواند پاسخگوی نیازها و واقعیات امروز باشد و باید جای خود را به قواعد و مقررات تازه بدهد. همان گونه که خواهیم دید ، اصل لزوم در قراردادها ، یکی از قواعد اصلی در معاملات به حساب می آید. اصل مزبور که به قرارداد به عنوان پیمانی مقدس ، که هرگز نباید خدشه دار شود ، نگاه می کند در پاره ای موارد با استثناء روبرو شده و تزلزل عقد بیع را به عنوان شاه مصداق قرارداد ها ممکن می سازد.

 این پایان نامه در نظر دارد : اولاً به بررسی پاره ای از مفاهیم کلیدی در حقوق ایران ، کنوانسیون بیع بین الملل کالا(مصوب1980) و قانون متحدالشکل تجاری امریکا به عنوان یکی از سردمداران جامعه مدرن بپردازد.

تلاش ما در این تحقیق ارائه تصویری مناسب از اندیشه های حقوقی دانشمندان و در عین حال طرح و بررسی مباحث چالشی که احتمالا ٌپاره ای از آنها توسط دیگران مورد بررسی قرار نگرفته می باشد و به این امید که راهی جهت تلفیق و التیام میان سنت و مدرنیته فراهم گردد.

حقوق ایران ، متکی بر فقه امامیه است لذا ، ارائه نظر حقوقی جزء از راه بازکاوی و مطالعه و پژوهش در فقه مزبور امکان پذیر نمی باشد. آن چه در این رساله  مطرح گردیده در حد بضاعت علمی نگارنده می باشد. امید است که این پژوهش جرقه ای در راه تحقیقات دیگر قرار گیرد.

1- تبیین مسأله ، ضرورت و هدف پژوهش
واژه فسخ معامله در ادبیات تخصصی حقوقی، کاربرد فراوانی دارد . این واژه که خود در بردارنده مفهوم از هم گسستن و باز کردن گره و … می باشد، در ادبیات حقوقی جهان نیز کاربرد داشته و در سیستم های حقوقی مختلف “فسخ عقد” و معامله مورد پذیرش قانون گذاران قرار گرفته است . از سویی دیگر “بیع اقساطی” به عنوان پدیده ای متداول در معاملات و بازارهای داخلی و بین  المللی ، عنوان نام آشنا و پر اهمیت بوده و توجه حقوقدانان و فقها را به خود معطوف نموده است .علی رغم شمول و گستره این نوع از بیوع ، هیچ تعریفی از این قسم از بیع در قوانین موضوعه داخلی ارائه نشده است و مضافاٌ به دلیل جلوگیری از مناقشات احتمالی ، در کنوانسیون بیع بین المللی 1980 نیز تعریفی از این مفهوم یافت نمی شود . در خصوص قانون متحدالشکل تجاری امریکا صرفاٌ در ماده 612-2 شاهد تعریف این مفهوم می باشیم . این درحالی است که مسئله ای با چنین درجه از اهمیت، سؤالات زیادی را فراهم کرده که می توان ذهن و قلم حقوقدانان را چه در سطح داخلی و چه در سطح بین المللی به خود درگیر سازد. در حقیقت این سؤال که قواعد فسخ در سایر بیوع در بیع اقساطی نیز قابلیت سریان و جریان دارد یا خیر ؟ و این که آیا در صورت عدم پرداخت یک یا چند قسط از اقساط معامله اقساطی ، فروشنده حق فسخ معامله را داشته یا خیر؟ سؤالاتی است اساسی که باید بدان به نحو احسن پاسخ گفت . شخصی که به دلیل در دست نبودن دارایی مثبته اش در حال حاضر قادر به انجام معامله ی نقدی نبوده و به همین سبب نظر به ضرورت تجارت و … مبادرت به معامله اعتباری و اقساطی می کند ، اما در آینده از عهده پرداخت اقساط دینش بر نمی آید آیا معامله به صرف عدم پرداخت مزبور ، از ثبات بیرون آمده ، متزلزل و قابل فسخ می شود؟ آیا پس از فسخ بیع ، فروشنده مکلف به پرداخت اقساط دریافتی و خریدار نیز ملزم به بازگرداندن عین است و آیا این تعهدات چه زمانی بایستی اجرا شود؟

آیا اصل لزوم قراردادها ، در نظام های حقوقی مختلف ، در موارد مذکور قابل خدشه ( استثنائات و موارد خروج از اصل)می باشد؟

 از دل همین  سؤالات، سؤالات دیگری نیز بیرون می آید مانند این که آیا تدلیس و اشتراط و… در بیع اقساطی نیز راه می یابد و آیا جریان خیارات مزبور در عقود و بیع اقساطی به چه نحو است؟ عدم وجود پاسخی مناسب و یا ارائه راهکاری مطلوب و کار آمد در خصوص سؤالات فوق و نیز مفهوم بیع اقساطی در حقوق موضوعه داخلی ونیز بررسی تطبیقی اندک راهکارهای ارائه شده در کنوانسیون بیع بین المللی و  UCCمارا بر آن داشت تا در مقام تحریر و نگارش این پایان نامه بر آییم. لذا با این رویکرد سعی در تحلیل فسخ بیع اقساطی و آثار و موارد آن در سه نظام حقوقی ایزان ، کنوانسیون وین و UCC نموده ایم.

به طور کلی این نکته که در صورت فسخ عقد (بیع اقساطی ) استرداد عوضین و هزینه های ناشی از آن به چه نحو انجام گردیده و فسخ دارای چه آثاری نسبت به متعاملین خواهد بود، مواردی است که لزوم پاسخ به آنها جهت حل مسائل و مشکلات ناشی از فسخ بیع اقساطی ضروری تلقی می گردد.

 علی رغم مسائل ، گستره و اهمیت بیع اقساطی ، تاکنون تحقیقی جامع در خصوص مسائلی که در این رساله مورد بررسی قرار گرفته ، تدوین نگردیده و همین نکته برای توجیه ضرورت مطلب ، کافی است.

مع الوصف مسائلی در این تحقیق مورد بررسی قرار خواهد گرفت که ضرورت آن پیش از آن چه در بادی امر به نظر می رسد ،آشکار می سازد از جمله این که : اولاً: بررسی تطبیقی مسائلی از این دست راه را فراروی علم حقوق  باز کرده و امکان دستیابی به ساحت هایی که تا کنون بکر و نایافته مانده را فراهم می سازد. ثانیاً : در مباحث راجع به بیع اقساطی ، مسائلی در دکترین و از آن مهم تر ، در رویه قضایی کشور وجود دارد که معرکه آراء میان علماء و حقوقدانان شده و باب تشتت آراء و بی نظمی در رویه قضایی را مفتوح داشته است. و در بسیاری موارد آراء متهافت و متعارض از سوی مراجع تالی و عالی قضایی کشور به چشم می خورد . این رساله داعیه این را ندارد که حلال اختلافات گفته شده و ایجاد کننده رویه ی واحد در زمینه های پیش گفته است ، اما امید دارد با طرح مسئله به صورت باز و واضح و همچنین با استفاده از آنچه در سیستم های فراروی خود قرار داده از راه حل های نوین استفاده نموده و راه کارهای مزبور را در حد حصول “سیره عقلانی”دست کم بخشی از دنیا ، مورد بررسی قرار دهد. پر واضح است که طرح مسائلی از این دست ، راه را برای اتخاذ رویه های سالم تر و پیشرفته تر در کشور اسلامی مان فراهم خواهد ساخت.

روش تحقیق
متداول ترین روش در علم حقوق برای انجام تحقیقات ، روش تحقیق تحلیلی –  توصیفی است که ما نیز این روش را برای پژوهش خود برگزیده ایم . این روش را با استفاده از طریقه مطالعات کتابخانه ای و هم چنین مطالعه و استفاده از نرم افزارهای موجود انجام داده ایم.

4-سؤالات تحقیق
بر اساس آنچه که در سطور پیشین گفته شده ، سؤالات اصلی و سؤالات فرعی این تحقیق از قرار ذیل است:

الف: سؤالات اصلی:

 1-بیع اقساطی چیست؟

2-به طور کلی بیع اقساطی در چه مواردی قابل فسخ است؟

3-فسخ بیع اقساطی ، چه آثاری را در پی دارد؟

ب-سؤالات فرعی :

1-2-2-تحقیقات انجام شده در خارج از ایران ……………………………………………………………… 14

1-3-هدفهای تحقیق……………………………………………………………………………………………….. 16

1-3-1-هدف کلی…………………………………………………………………………………………………. 16

1-3-2-اهداف جزئی……………………………………………………………………………………………… 16

2-4-ضرورت انجام تحقیق……………………………………………………………………………………….. 16

فصل دوم

2-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………… 19

2-2-تعریف جرم ………………………………………………………………………………………………….. 19

2-3-عوامل جامعه شناختی ارتکاب جرم………………………………………………………………………. 24

2-4-تاریخچه جرم شناسی……………………………………………………………………………………….. 30

2-4-1-کج رفتاری در اندیشه ایران قبل از اسلام ……………………………………………………………. 30

2-4-2- یونان قدیم………………………………………………………………………………………………… 31

2-4-2-1- جالینوس……………………………………………………………………………………………….. 31

2-4-2-2- افلاطون ……………………………………………………………………………………………….. 32

2-4-3- قرون وسطی ……………………………………………………………………………………………… 32

2-4-4- از رنسانس تا اوایل قرن هجدهم ……………………………………………………………………… 33

2-4-5- قرن هجدهم………………………………………………………………………………………………. 33

2-4-6- از قرن نوزدهم تا زمان حال……………………………………………………………………………. 34

2-5-مهمترین عوامل شکل گیری جرم در ایران………………………………………………………………. 34

2-6-جرم و عوامل جرم زا……………………………………………………………………………………….. 39

2-7-عناصر تشکیل دهنده جرم………………………………………………………………………………….. 40

2-8-انواع جرم……………………………………………………………………………………………………… 40

2-9-شرایط تحقق جرم……………………………………………………………………………………………. 42

2-10-مراحل ارتکاب جرم……………………………………………………………………………………….. 43

2-11-عوامل مؤثر بر بروز جرم و جنایت………………………………………………………………………. 44

2-11-1-عوامل اجتماعی و جرم………………………………………………………………………………… 47

2-11-2-عوامل اقتصادی و جرم………………………………………………………………………………… 47

2-11-3-عوامل فرهنگی و جرم…………………………………………………………………………………. 48

2-12-محیط و جرم………………………………………………………………………………………………..   48

2-13-طرح پیشگیری از ارتكاب جرم………………………………………………………………………….. 49

2-14-جنسیت و جرم………………………………………………………………………………………………. 51

2-15-زنان و جرم………………………………………………………………………………………………….. 54

2-16-نوع جرم زنان……………………………………………………………………………………………….. 54

2-17-بررسی تفاوت نوع جرایم زنان  و مردان……………………………………………………………….. 55

2-18-تئوری های جرم …………………………………………………………………………………………… 57

2-18-1-تئوریهای زیستی ……………………………………………………………………………………….. 57

2-18-1-1-عقاید دانشمندان قبل از لمبروزو………………………………………………………………….. 57

2-18-1-2-نقد نظرات لمبروزو…………………………………………………………………………………. 58

2-18-2- تئوری های روانشناختی ……………………………………………………………………………… 60

2-18-3- تئوری های جامعه شناسی……………………………………………………………………………. 62

2-18-3-1-نظریه های جامعه شناختی فردگرایان دربارة ارتکاب جرمات…………………………….. 62

2-18-3-2-نظریه های آنومی…………………………………………………………………………………… 62

2-18-3-3- نظریه آنومی دوركیم……………………………………………………………………………… 63

2-18-3-4-نظریة آنومی رابرت مرتن…………………………………………………………………………. 64

2-18-3-5-نظریة رابرت آگینو، مسنرو روز نفلد……………………………………………………………. 64

2-18-3-6-نظریة آنومی و ساختار خانوادة ویلیام گود……………………………………………………. 66

2-18-3-7-نظریة همنشینی افتراقی ادوین ساترلند………………………………………………………….. 67

2-18-3-8-نظریة بر چسب زنی یا انگ زنی بكر و لمرت……………………………………………….. 67

2-18-3-9-نظریة كنترل اجتماعی هیرشی……………………………………………………………………. 68

2-19-نظریه های جرم شناختی جرائم زنان……………………………………………………………………. 69

2-20-چارچوب نظری تحقیق…………………………………………………………………………………… 70

2-21- مدل مفهومی تحقیق……………………………………………………………………………………….. 73

2-22-فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………. 75

2-22-1-فرضیه اصلی……………………………………………………………………………………………… 75

2-22-2-فرضیه های فرعی……………………………………………………………………………………….. 75

فصل سوم

3-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………… 77

3-2-روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………… 77

3-3- فرآیند تحقیق………………………………………………………………………………………………… 78

3-4-ابزار جمع آوری داده ها……………………………………………………………………………………. 80

3-5-تعریف مفاهیم و واژگان تحقیق…………………………………………………………………………… 81

3-5-1-تعاریف نظری واژگان…………………………………………………………………………………… 81

3-5-1-1-تعریف متغیرهای مستقل……………………………………………………………………………… 81

3-5-1-2-متغیر وابسته…………………………………………………………………………………………….. 82

3-5-2-تعریف عملیاتی واژگان…………………………………………………………………………………. 83

3-7- اعتبار وپایایی پرسشنامه ها…………………………………………………………………………………. 85

3-4 –جامعه آماری و حجم نمونه………………………………………………………………………………. 86

3-4-1-  فرمول حجم نمونه ……………………………………………………………………………………… 87

3-5- روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………………… 87

3-8- روش تجزیه و تحلیل داده­ها………………………………………………………………………………. 88

فصل چهارم

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………….. 90

4-1-جداول فراوانی ها متغیر های دموگرافیک……………………………………………………………….. 91

4-1-1 توزیع فراوانی متغیر سن………………………………………………………………………………….. 91

4-1-2- توزیع فراوانی متغیر تحصیلات………………………………………………………………………… 92

4-1-3- توزیع فراوانی متغیر وضعیت اشتغال………………………………………………………………….. 93

4-1-4- توزیع فراوانی متغیر نوع شغل………………………………………………………………………….. 93

4-1-5- توزیع فراوانی متغیر محل سکونت……………………………………………………………………. 94

4-1-6- توزیع فراوانی متغیر سن پدر…………………………………………………………………………… 95

1-4-7- توزیع فراوانی متغیر تحصیلات پدر…………………………………………………………………… 96

4-1-8- توزیع فراوانی متغیر شغل پدر………………………………………………………………………….. 97

4-1-9- توزیع فراوانی متغیر سن مادر………………………………………………………………………….. 98

4-1-10- توزیع فراوانی متغیر تحصیلات مادر………………………………………………………………… 99

1-4-11- توزیع فراوانی متغیر شغل مادر……………………………………………………………………… 100

4-1-12- توزیع فراوانی متغیر سن همسر…………………………………………………………………….. 101

4-1-13- توزیع فراوانی متغیر تحصیلات همسر…………………………………………………………….. 102

4-1-14- توزیع فراوانی متغیر شغل همسر……………………………………………………………………. 103

4-1-15- توزیع فراوانی متغیر سن فرزند اول………………………………………………………………… 104

4-1-16-توزیع فراوانی متغیرتحصیلات فرزند اول…………………………………………………………. 105

4-1-17-توزیع فراوانی متغیر شغل فرزند اول……………………………………………………………….. 106

4-1-18-توزیع فراوانی متغیر سن فرزند دوم………………………………………………………………… 107

4-1-19-توزیع فراوانی متغیر تحصیلات فرزند دوم………………………………………………………… 108

4-1-20-توزیع فراوانی متغیر شغل فرزند دوم……………………………………………………………….. 109

4-1-21-توزیع فراوانی متغیر درآمد خانوار………………………………………………………………….. 110

4-1-22-توزیع فراوانی متغیر طبقه اجتماعی…………………………………………………………………. 111

4-1-23-توزیع فراوانی متغیر…………………………………………………………………………………… 112

4-1-24-توزیع فراوانی متغیر…………………………………………………………………………………… 113

4-1-25-توزیع فراوانی متغیر قبل از محکومیت با چه کسانی زندگی می کردید؟……………………. 114

4-1-26-توزیع فراوانی متغیر آیا پدر شما همسر دیگری دارد؟………………………………………….. 115

4-1-27- توزیع فراوانی متغیر آیا مادر شما ازدواج مجدد داشته است؟………………………………… 116

4-1-28- توزیع فراوانی متغیر روابط بین خواهران و برادران شما در خانواده چگونه بوده است؟…. 117

4-1-29-توزیع فراوانی متغیر در صورت داشتن نامادری به طور کل رفتارش با شما چگونه بوده است؟ 118

4-1-30- توزیع فراوانی متغیر در صورت داشتن نا پدری به طور کل رفتارش با شما چگونه بوده است؟ 119

4-1-31- توزیع فراوانی متغیر نوع جرم………………………………………………………………………. 120

4-1-32-توزیع فراوانی متغیر سال ارتکاب جرم……………………………………………………………. 121

4-1-33- توزیع فراوانی متغیر دفعات دستگیری…………………………………………………………….. 122

4-1-34- توزیع فراوانی متغیر میزان محکومیت زندان……………………………………………………… 123

4-1-35- توزیع فراوانی متغیر سایر جرم ها………………………………………………………………….. 124

4-1-36- توزیع فراوانی متغیر اعتیاد ………………………………………………………………………….. 125

4-1-37-توزیع فراوانی متغیر ولگردی………………………………………………………………………… 126

4-1-38- توزیع فراوانی متغیر قتل……………………………………………………………………………… 127

4-1-39-توزیع فراوانی متغیر فرار از خانه……………………………………………………………………. 128

4-1-40- توزیع فراوانی متغیر انحراف جنسی……………………………………………………………….. 129

4-1-41- توزیع فراوانی متغیر حمل مواد مخدر…………………………………………………………….. 130

4-2-آزمون فرضیه ها……………………………………………………………………………………………. 159

4-2-1-فرضیه اصلی: …………………………………………………………………………………………… 159

4-2-2-فرضیه فرعی اول………………………………………………………………………………………… 170

4-2-3-فرضیه فرعی دوم……………………………………………………………………………………….. 175

4-2-4-فرضیه فرعی سوم……………………………………………………………………………………….. 190

4-2-5-فرضیه فرعی چهارم…………………………………………………………………………………….. 199

فصل پنجم

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………….. 233

5-1-بحث و بررسی……………………………………………………………………………………………… 233

5-1-2-بحث و بررسی آمار توصیفی…………………………………………………………………………. 233

5-1-2 بحث و بررسی فرضیات……………………………………………………………………………….. 234

5-2پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………… 239

5-3-پیشنهادهایی برای محققین آینده………………………………………………………………………… 240

منابع و ماخذ……………………………………………………………………………………………………. 241

پیوست ها……………………………………………………………………………………………………… 253

چکیده:

تحقیق حاضر با هدف بررسی عوامل جامعه شناختی ارتکاب جرائم  در بین زنان زندانی شهر کرمان در سال 1392 انجام شد، روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی بود. با توجه به هدف پژوهش، جامعه آماری این پژوهش را  کلیه زنان زندانی شهر کرمان تشکیل دادند. و با استفاده نمونه گیری تصادفی ساده و جدول مورگان با واریانس خطای 0.05 حجم نمونه 219 نفر برآورد شد و برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسشنامه محقق ساخته در رابطه با جرائم زنان  با پایایی 72/0 استفاده شده است. پس از جمع آوری ادبیات و پیشینه تحقیق وآراء و اندیشه های صاحب نظران  ، داده ها ی مورد نیاز جمع آوری و سپس با استفاده از نرم افزار spss21  در دو سطح توصیف و استنباط و با استفاده از آزمونهای ضریب همبستگی پیرسون ،تحلیل واریانس f و t نمونه های مستقل و تحلیل رگرسیون چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان از وجود رابطه بین عوامل جامعه شناختی و بروز جرم در زنان زندانی شهر کرمان داشت.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

رفتار اجتماعی انسان ها دارای نظم و الگو است.و زندگی اجتماعی انسان تحت حاکمیت قواعد با هنجارهای اجتماعی است.اگر ما از قواعد اجتماعی پیروی نمی کردیم، فعالیت هایمان دستخوش هرج و مرج می گردید.اما همواره همه افراد با انتظارات اجتماعی همنوایی نمی کنند و اغلب از قواعدی که انتظار می رود تبعیت کند منحرف می شوند. بطوریکه وجدان عمومی را جریحه دار می نماید که نسبت به این ارتکاب جرمات گاه تحمل و گاهی برخورد می شود.

انسان ها از گذشته ای دور تا کنون در پی شناخت علل و عوامل ارتکاب جرمات و کجرویها بوده اند. از از دید جامعه شناختی، کجروی به عنوان یک واقعیت اجتماعی همواره در طول تاریخ بشری در اشکال مختلف و نسبت های متفاوت وجود داشته است. در بینش جامعه شناختی در تحلیل ارتکاب جرم روی چند نکته تأکید می شود. یکی اجتماعی بودن این پدیده و دیگری نسبیت آن است .( گیدنز ، 1998: 135)

جامعه شناسان، ارتکاب جرم را پدیده ای اجتماعی دانسته اند چون معتقدند همانطوری که علت هر امر اجتماعی را باید در امر اجتماعی دیگر جستجو کرد، ارتکاب جرمات نیز نتیجه شرایط اجتماعی و محیطی است.

لذا در تکوین و تشکیل شخصیت فرد بیش از هر چیز بایست بر تأثیر عوامل جامعه شناختی و شرایط اجتماعی که شخص در آن پرورش می یابد و رشد می کند اهمیت قائل شد. به نظر آنان محیط نقش مهم و اساسی در ایجاد عوامل جرم زا خواهد داشت. بنابراین تلاش در راه شناخت ابعاد و زوایای مختلف و پنهان این پدیده در سطح جامعه و در بین گروهها و اقشار مختلف و کاربرد روشهای عملی جهت ریشه یابی آن بر کسی پوشیده نیست. روشن است عوامل مؤثر در ارتکاب جرم اجتماعی گوناگون و متنوع می باشد.از جمله وضعیت اقتصادی خانواده، تعارضات و کشمکش های خانوادگی، طلاق، سوابق والدین در بزهکاری، معاشرت با افراد ناصالح، شغل و میزان درآمد، محیط زیست نامناسب و…

تاکنون نظریاتی متفاوت از موروثی بودن و تأثیر عوامل کروموزوم ها و نیازهای جسمی مجرم تا تأثیر مسایل اجتماعی بر ارتکاب جرمات از سوی صاحبنظران ارائه شده است. با توجه به پیچیدگی رفتار آدمی نمی توان یک عامل را به عنوان عامل مسلط رفتار ارتکاب جرمی تلقی کرد. بلکه عوامل متعدد منجر به پیدایش رفتار ارتکاب جرمی می گردد که شناخت این عوامل نباز به تحقیق و بررسی دارد. ( ربیعی ، 1387: 43)

مسأله جرم و ارتکاب جرم اجتماعی تنها منحصر به مردان نمی باشد و زنان نیز از صدمات این معضل اجتماعی در امان نیستند و به دلیل شرایط نابسامان اقتصادی-اجتماعی، گرایش روز افزون برای ارتکاب به جرایم به چشم می خورد. با توجه به اینکه مسایل و مشکلات زنان به دلیل برخی مخطورات و قیود ناشی از فرهنگ جوامع سنتی و شرایط اجتماعی اهمیت کمتری یافته، لذا این تحقیق در پی بررسی عوامل جامعه شناختی موثر بر بروز جرم در بین زنان زندانی است. به امید اینکه تحقیق حاضر در روشن ساختن بخش کوچک از مسایل اجتماعی امروز سهمی پیدا نماید.

2-1- بیان مسأله

یکی از مسائل پیچیده و ناراحت کننده فعلی که توجه بسیاری از محققین، جامعه شناسان و روانشناسان و متخصصین امروز را به خود معطوف داشته موضوع جرم و ارتکاب جرم می باشد. اما در همه این حوزه ها زنان که نیمی از جمعیت جامعه می باشند عملا کمتر مورد توجه بوده و در واقع بیشتر نظریه های کجروی زنان را تقریبا مورد بی اعتنایی قرار داده اند. شاید این مسئله به این دلیل باشد که میزان تبهکاری و ارتکاب جرم زنان نسبت به مردان اندک بوده و یا به نظر می رسد که اندک باشد. برای پاسخ به این که چرا زنان در مقایسه با مردان کمتر مرتکب جرم می شوند، نظرات مختلفی وجود دارد. عده ای از نظریه پردازان این مسئله را ناشی از عوامل درونی و بیولوژیکی می دانند. عده ای نیز معتقدند که زنان فاقد نیروی کار لازم برای ارتکاب جرم هستند و بیشتر مفعولانه عمل می کنند .عده ای دیگر دیدگاهی کاملا متفاوت دارند. به نظر آنها کم بودن جرایم زنان به فقدان نیرو، خوبی ذاتی یا مسایل بیولوژیکی مربوط نمی شود. آنان معتقدند که زنان موجوداتی مکار و حیله گرند و خوب می دانند که چطور در دام قانون گرفتار نشوند. در نتیجه جرایم آنها کمتر از جرایم مردان علنی می شود.( خاکپور ،1384: 79 )

پدیده های اجتماعی بایکدیگر رابطه متقابل و تنگاتنگ دارند. برای پدیده جرم و بزهکاری نیز نمی توان تنها یک عامل را عامل وقوع جرم دانست. گرچه در تبیین علل وقوع ارتکاب جرم عوامل شخصی و محیطی هر دو مورد توجه می باشد لیکن فرض کلی بر این است که عوامل محیطی نیروی غالب است و عوامل شخصی را تحت تأثیر قرار می دهد از بررسی ها چنین بر می آید که هر چند هنوز میزان جرایم زنان نسبت به مردان پایین است اما روند رو به رشد جرایم زنان محسوس است. (ماکوبی ، 1979 : 112) .بالا بودن جرایم زنان آثار و عواقب نامطلوب دارد که جبران آن مشکل می باشد. متلاشی شدن خانواده ها، تزلزل در ارزشها و هنجارهای اجتماعی که جامعه بر پایه آن استوار است از پیامدها و آثار نامطلوب جرایم می باشد.در پاسخ به این سوال که آیا از هم گسیختگی خانواده  خانواده در بروز جرم زنان موثر است با ید گفت که خانواده نخستین «نظام نهادی» عمومی است ، که برای رفع نیازمندیهای حیاتی و عاطفی انسان و بقای جامعه ضرورت تام دارد. جامعه پذیری ناقص موجب بروز رفتارهای خلاف هنجار اجتماعی را فراهم می آورد. روانشناسان نشان می دهند که محیط خانواده رابطه مستقیمی با بروز رفتار ارتکاب جرمی و ارتکاب جرم دارد. طرز تفکر والدین با سایر اعضای خانواده به هر شکلی که باشد، در رفتار فرزندان آنها تأثیر می گذارد. اگر خانواده کانون خشونت و تنش باشد، فرزندان به بیرون از خانه پناه می برند و دختران به علت ویژگی های جنسی خود در خطر آسیب قرار می گیرند. ( ماکوبی ،1979 : 81 )

ساترلند می نویسد غالبا شرایط زیر در خانواده موجب ارتکاب بزه فرزندان می شود :

1ـ بزهکاری سایر افراد خانواده یا فساد اخلاقی و الکلی بودن سایرین.

2ـ فقدان والدین در اثر فوت یا طلاق یا ترک یکدیگر.

3ـ عدم کنترل والدین در اثر غفلت یا علل دیگر.

4ـ ناسازگاری موجود در منزل نظیر تحکم یکی از اعضای خانواده، حمایت زیاد از بعضی از فرزندان یا اشتیاق زیاد نسبت به آنها، سختگیری بیش از حد معمول، حسادت بعضی از افراد نسبت به دیگران، شلوغی وضع خانواده و دخالت بستگان و غیره.

علاوه بر این زنان به علت حاکم بودن فرهنگ سنتی بر جامعه و اکثر خانواده ها، فرصت های تحصیلی و شغلی محدودتر و تبعیض جنسیتی، همواره در معرض محرومیت های اقتصادی و اجتماعی می باشند که جواب گوی این سوال است که آیا پایگاه اجتماعی و اقتصادی و میزان تحصیلات زنان در بروز جرم آنان موثراست، که این امر زمینه ساز آسیب پذیری زنان می باشد، به طوریکه جمعیت فعال زنان هنوز در مقایسه با مردان ناچیز است. ساترلند از نظر برابری یا عدم برابری زنان با مردان می نویسد؛«شاید بتوان مهمترین اختلاف بین زن و مرد را در این دانست که زن ها سخت مراقبت می شوند و اعمال آنها سخت تحت کنترل قرار می گیرند .( کی نیا ، 1380 : 599)

به علاوه زنان شاغل در مقایسه با مردان، از مزایای برابری برخوردار نیستند. بی سوادی زنان به دلیل پایین بودن میزان سواد، فاقد زمینه لازم برای کسب مهارتهای شغلی هستند. بی سوادی زنان نه تنها عامل بازدارنده زنان در عرصه نیروی کار آنها در حیطه فعالیتهای اقتصادی، بلکه آنان را نسبت به حقوق و مسئولیتهای اجتماعی و خانوادگی آسیب پذیر می گرداند.همچنین نظام هنجاری سنتی، زن را از لحاظ اقتصادی، وابسته و تابع مرد تربیت می کند و این وابستگی در میان قشرهای اجتماعی که از نظر میزان سواد و آگاهی های اجتماعی در سطح نازلتر هستند بیشتر به چشم می خورد. از سوی دیگر باید به پاسخ صحیح به این سوال که آیا محیط زندگی فرد از لحاظ وجود افراد شرور و ناباب در بروز جرم موثر است برسیم. پس از هم پاشیدگی خانواده، از دست دادن پدر یا همسر به عنوان سرپرست و نان آور خانواده زن را در شرایطی که  استقلال اقتصادی یا تکیه گاهی نداشته باشد، با مشکل روبرو می سازد. اگر به دلایلی، چون بی سوادی یا کم سوادی و ناآگاهی اجتماعی و نداشتن منبعی برای تأمین معاش و فقدان مرجعی برای تأمین نیازهای مادی و فرار از فشارهای زندگی و وجود محیط های ناسالم زندگی به راههای خارج از هنجارهای مرسوم اجتماعی متوسل می شوند .( کی نیا ، 1380 : 93) . در این مطالعه سعی بر این است به این سوال اساسی تحقیق پاسخ داده شود که: چه عوامل جامعه شناختی  در بروز انواع جرم در بین زنان زندانی موثر اند ؟ پژوهش حاضر که به زمینه های اجتماعی مؤثر در ارتکاب جرم زنان توجه دارد بی تردید وقوع جرم و نوسانات کمی و کیفی آن را معلول عللی می داند که در جامعه ایجاد شده است. ابتدا باید توجه داشت که در وقوع ارتکاب جرم عوامل شخصی و محیطی هر دو مؤثر می باشند . پس با توجه به اهمیت متغیرها و سوالات ذکر شده برانیم تا به بررسی رابطه بین عوامل جامعه شناختی بر بروز انواع جرم در بین زنان زندانی شهر کرمان بپردازیم.

1-2-1- تحقیقات انجام شده در ایران

گلچین، (1385) در تحقیقی با عنوان “ارتکاب جرم اجتماعی جوانان در آیینة پژوهش ها” که محقق درپی پاسخ دادن به این سوال بوده است كه رفتار ارتکاب جرمی و كجروی اجتماعی نوجوانان و جوانان تابع و مرتبط با چه عوامل و شرایطی است؟ پژوهش های مذکور پس از غربال گری لازم به تعداد ٥٧ پژوهش محدود شدند و براساس ملاك های شكلی و محتوایی از پیش تعیین شده ای ، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند و در مجمو ع ١٢ پژوهش برای ارزیابی نهایی انتخاب شد. در این پژوهش ها در مجموع ٩٦٥ دختر و 2459 پسر و بر رو ی هم جمعیتی بالغ بر ٣٤٢٤ نفر مورد مطالعه قرار گرفته اند. این امر، ارزش این مطالعه و نتا یج حاصل از پژوهش های مزبور را بیشتر معلوم می سازد. نتایج نشان می دهد: کجروی و بزهکار ی نوجوانان تحت تاثیر یا در رابطه با عواملی همچون جنس، سن، پایگاه اجتماعی خانواده، درجة مذهبی بودن والدین، میزان تماس افراد با دوستان کجرو، عضو یت در گرو ه های بزهکاری، وضعیت تحصیلی، میزان تعلق به مدرسه، میزان شرکت والد ین در جلسات انجمن اولیاء و مربیان است. و  متغیرهایی که بیشترین تکرار و تأیید را در ارتباط با ایجاد، زمینه سازی و تقو یت رفتار ارتکاب جرمی وبزهکاری نوجوانان داشته اند به ترتیب عبارتند از: پایگاه اقتصادی اجتماعی، میزان ارتباط نوجوان با گروه دوستان ناهمنوا و تمایل و عضویت در آن گروه ها، نوع و میزان نظارت و کنترل والدین بر رفتار نوجوانان و میزان گسیختگی و نابساما نی خانواده. و نتایج دیگر تحقیق حاکی از آن است که تقریبًا در همة انواع کجروی، پسران بیش از دختران مرتکب رفتار ارتکاب جرمی شده اند.

صالحی و حجازی (1385) در پژوهشی با هدف تحلیل دیدگاه دانشجویان تحت پوشش کمیتة امداد امام خمینی(ره) در زمینة عوامل موثر در بروز ارتکاب جرمات اجتماعی انجام شده است. که نمونة پژوهشی آن شامل ۱۲۰ دانشجوی پسر و دختر تحت پوشش كمیتة امداد بوده و با روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی گزینش شده  اند.  یافته ها نشان می دهند که از کل واریانس تبیین شده، 05/24 درصد را عامل خانواده و گروه همگنان؛ 21/22 درصد را عامل اعمال کنترل شدید؛ 16/22 درصد را عامل وضعیت اقتصادی و  47/21 درصد را عامل امور فرهنگی  آموزشی تبیین می کند. بنابراین نتایج این تحقیق حاکی از آن است که عامل خانواده و گروه همگنان؛ اعمال کنترل شدید؛ وضعیت اقتصادی و امور فرهنگی – آموزشی 89/89 درصد  واریانس عوامل موثر در بروز ارتکاب جرمات اجتماعی  تبیین می کند. و بین این چهار عامل، عامل خانواده و گروه همگنان بالاترین میزان تبیین واریانس ارتکاب جرمات اجتماعی را دارد.

عابدینی (1387) در تحقیقی با عنوان ویژگی های شخصیتی مجرمین خطرناک؛ اظهار می کند: جامعه شناسان و آسیب شناسان اجتماعی عمده مسئولیت جرم و جنایت را ناشی از روابط اجتماعی، اقتصادی و… می دانند. و صاحبنظران متعدد در خصوص تأثیر عوامل ژنتیکی، روانی و اجتماعی در ارتکاب جرائم و شکل گیری شخصیت مجرمان با هم اتفاق نظر دارند.

عارفی،  مرضیه (1389) در تحقیقی با عنوان” مقایسه مکان کنترل، عزّت نفس، و اختلالات شخصیتی میان زنان زندانی (با تأکید بر زنان با مجرمیت منکرات) و زنان عادی”  به این نتیجه رسید که  تفاوتهای معناداری را در متغیرهای عزّت نفس، افسردگی، رفتار ضد اجتماعی، پارانوئید، خستگی روانی و خود بیمارانگاری زنان زندانی با زنان عادی وجود

فهرست مطالب

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….. 1

بخش اول : كلیات………………………………………………………………………………………………………6

فصل نخست : مفاهیم ……………………………………………………………………………………

فهرست مطالب

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….. 1

بخش اول : كلیات………………………………………………………………………………………………………6

فصل نخست : مفاهیم …………………………………………………………………………………….7

مبحث نخست : مفهوم مالكیت فكری و انواع آن…………………………………….7

گفتار نخست : تعاریف مالكیت فكری از دیدگاه حقوقدانان داخلی.7

گفتار دوم :  تعاریف مالكیت فكری در كنوانسیون ها و معاهدات بین المللی……………………………………………………………………………..9

مبحث دوم : تعریف زیر شاخه های مالكیت فكری……………………………….10

گفتار نخست : مالكیت ادبی و هنری……………………………………….12

گفتار دوم :  مالكیت صنعتی…………………………………………………..14

فصل دوم : تاریخچه مالكیت فكری………………………………………………………………..16

مبحث نخست : مروری بر تاریخچه مالكیت فكری……………………………….16

گفتار نخست : تاریخچه مالكیت فكری در جهان………………………16

گفتار دوم : تاریخچه مالكیت فكری در ایران……………………………21

مبحث دوم : تاریخچه موافقت نامه تریپس…………………………………………..23

فصل سوم : توصیف موافقت نامه تریپس…………………………………………………………26

مبحث نخست : اهداف موافقت نامه تریپس…………………………………………26

مبحث دوم : ویژگیهای موافقت نامه تریپس………………………………………27

مبحث سوم : ماهیت و ارتباط موافقت نامه تریپس با معاهدات قبل از خود29

گفتار نخست : ارتباط با كنوانسیون برن……………………………………29

گفتار دوم :  ارتباط با كنوانسیون پاریس…………………………………..31

گفتار سوم : ارتباط با كنوانسیون رم…………………………………………33

گفتار چهارم : ارتباط با معاهده حقوق مالكیت فكری در مورد مدارهای یكپارچه ………………………………………………………………..34

فصل چهارم : اصول حقوقی حاكم بر موافقت نامه تریپس………………………………….34

مبحث نخست : اصل رفتار ملی………………………………………………………….34

گفتار نخست : در موافقت نامه تریپس…………………………………….34

گفتار دوم : در كنوانسیون پاریس…………………………………………….36

گفتار سوم : اصل رفتار ملی در قوانین ایران……………………………..37

مبحث دوم : اصل دولت كاملة الوداد…………………………………………………..39

گفتار نخست : اصل دولت كاملة الوداد در موافقت نامه تریپس…..39

گفتار دوم :  اصل دولت كاملة الوداد در قوانین ایران………………….41

مبحث سوم : اصل جلوگیری از سوء استفاده از حق………………………………44

بخش دوم : آثار الحاق در حوزه مالكیت ادبی و هنری…………………………………………………..46

فصل نخست : اثرهای قابل حمایت…………………………………………………………………47

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….47

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………50

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….54

فصل دوم : اثرهای غیر قابل حمایت……………………………………………………………….59

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….59

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………59

 

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….60

فصل سوم : حقوق پدیدآورندگان……………………………………………………………………61

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….61

گفتار نخست : حقوق مادی……………………………………………………61

الف ) : ویژگیها………………………………………………………..63

الف 1 : قابلیت نقل و انتقال……………………………………….63

الف 2 : موقتی بودن………………………………………………….64

ب ) : انواع حقوق مادی……………………………………………65

ب 1 : حق تكثیر و انتشار………………………………………….65

ب 2 : حق پاداش و جایزه نقدی………………………………..65

ج ) شرایط تخقق……………………………………………………..67

گفتار دوم : حقوق معنوی (اخلاقی ) در قوانین ایران…………………70

الف ) : ویژگیها………………………………………………………..70

الف 1 : غیر قابل نقل و انتقال……………………………………70

الف 2 : عدم محدودیت زمانی و مكانی……………………….70

ب ) : مصادیق………………………………………………………….71

ب 1 : حق ارائه و انتشار عمومی اثر……………………………71

ب 2 : حق انصراف (استرداد )……………………………………71

ب 3 : حق تمامیت اثر……………………………………………….71

ب 4 : حق دسترسی به اثر…………………………………………72

ب 5 : حق ولایت بر اثر…………………………………………….72

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………74

گفتار نخست : حقوق مادی……………………………………………………74

الف ) : انواع حقوق مادی…………………………………………74

الف 1: حق تكثیر و انتشار…………………………………………75

الف 2 : حق تعقیب…………………………………………………..76

الف 3 : حق اجاره…………………………………………………….76

ب ) شرایط تخقق…………………………………………………….77

گفتار دوم : حقوق معنوی………………………………………………………78

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….80

فصل چهارم : مدت حمایت…………………………………………………………………………..83

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….83

گفتار نخست  : در حقوق مادی………………………………………………83

الف ) در اثرهای عمومی……………………………………………83

ب )  در اثرهای مشترك…………………………………………….84

ج ) در اثرهای بی نام یا با نام مستعار………………………….85

د ) در آثار عكاسی……………………………………………………85

ه ) در اثرهای سفارشی………………………………………………86

و ) در نرم افزارهای رایانه ای…………………………………….87

گفتار دوم : مدت حمایت در حقوق معنوی……………………………..87

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………87

گفتار نخست  : در حقوق مادی………………………………………………87

الف ) در اثرهای عمومی……………………………………………87

ب )  در اثرهای مشترك…………………………………………….88

ج ) در اثرهای بی نام یا با نام مستعار………………………… 89

د ) در آثار عكاسی و هنرهای کاربردی ………………………89

ه ) در اثرهای سینمایی………………………………………………90

و ) در نرم افزارهای رایانه ای…………………………………… 90

گفتار دوم : در حقوق معنوی………………………………………………… 91

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….91

فصل پنجم : محدودیت ها و استثنائات……………………………………………………………92

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….92

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………96

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….98

فصل ششم : حقوق مرتبط……………………………………………………………………………..98

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….98

الف ) اثرهای مورد حمایت……………………………………………………98

ب ) حقوق پدیدآورندگان……………………………………………………..99

ج ) معیارهای حمایت…………………………………………………………101

د ) مدت حمایت………………………………………………………………..102

ه ) محدودیت ها و استثنائات……………………………………………….103

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس………………………………………………….104

الف ) اثرهای مورد حمایت………………………………………………….104

ب ) حقوق پدیدآورندگان……………………………………………………107

ج ) معیارهای حمایت…………………………………………………………109

د ) مدت حمایت………………………………………………………………..110

ه ) محدودیت ها و استثنائات……………………………………………….110

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………..112

فصل هفتم : ضمانت اجرا……………………………………………………………………………113

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………..113

گفتار نخست : ضمانت اجرای مدنی……………………………………..114

گفتار دوم : ضمانت اجرای كیفری………………………………………..118

گفتار سوم : مقررات اداری و گمركی…………………………………….121

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس………………………………………………….122

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………..123

بخش سوم : آثار الحاق در حوزه مالكیت صنعتی………………………………………………………..124

فصل نخست : حقوق اختراعات……………………………………………………………………125

مبحث نخست : اختراع و حق اختراع………………………………………………..125

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..125

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….128

مبحث دوم : شرایط اختراع………………………………………………………………129

گفتارنخست : در قوانین ایران……………………………………………….128

1) شرایط ماهوی……………………………………………………129

الف-1) جدید بودن (تازگی داشتن)………………………….129

الف-1-1) تازگی محلی ( سرزمینی)…………………………131

الف -1-2) تازگی مطلق………………………………………….131

الف-1-3) تازگی نسبی…………………………………………..132

زوال تازگی……………………………………………………………132

استثنائات وارد بر زوال تازگی…………………………………..133

ب) ابتکاری بودن اختراع…………………………………………136

ج) کاربرد صنعتی داشتن………………………………………….137

2 ) شرایط شکلی……………………………………………………138

استثنائات ثبت اختراع………………………………………………139

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….145

استثنائات ثبت اختراع………………………………………………147

مبحث سوم : حقوق اعطایی……………………………………………………………..149

گفتارنخست : در قوانین ایران……………………………………………….149

الف )حقوق مادی…………………………………………………..149

ب ) حقوق معنوی………………………………………………….152

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….152

مبحث چهارم : اعطای پروانه و واگذاری……………………………………………154

مبحث پنجم : اجازه بهره برداری………………………………………………………155

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..155

الف )  مجوزهای بهره برداری اختیاری……………………..155

ب) مجوز بهره برداری اجباری…………………………………156

ج) شرایط اعطای مجوز اجباری……………………………….156

د)  ابطال یا لغو گواهینامه اختراع……………………………..160

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….161

الف) مجوز بهره برداری اجباری……………………………..161

ب) شرایط اعطای مجوز اجباری………………………………162

ج) ابطال یا لغو گواهینامه اختراع…………………………….167

مبحث ششم: مدت حمایت………………………………………………………………167

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..167

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….168

مبحث هفتم :رعایت حق تقدم………………………………………………………….168

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..168

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….169

مبحث هشتم : ضمانت اجرای مالكیت صنعتی……………………………………169

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..169

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….173

الف ) وظیفه اثبات در ثبت فرآیند……………………………..173

ب ) اقدامات موقتی………………………………………………..173

ج ) ضمانت اجرای مدنی………………………………………..175

د ) ضمانت اجرای کیفری………………………………………..175

مبحث نهم : آثار الحاق در حق اختراع……………………………………………176

فصل دوم : علائم تجاری…………………………………………………………………………….178

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………..178

گفتار نخست : مدت حمایت……………………………………………….180

گفتار دوم : مهلت استفاده از علامت جاری ثبت شده …………… 181 گفتار سوم : حقوق اعطایی…………………………………………………. 181

گفتارچهارم : اعطای پروانه و واگذاری …………………………………182

گفتارپنجم :  علایم غیر قابل ثبت …………………………………………183

گفتار ششم : ضمانت اجرا ………………………………………………….184

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………185

گفتار نخست : مدت حمایت ………………………………………………185

گفتار دوم : حقوق اعطایی …………………………………………………..186

گفتار سوم : اعطای پروانه و واگذاری …………………………………..187

گفتار چهارم : علائم مشهور ………………………………………………..188

گفتارپنجم :  علائم غیر قابل ثبت …………………………………………189

مبحث سوم : آثار الحاق …………………………………………………………………190

فصل سوم : طرح صنعتی …………………………………………………………………………….190

مبحث نخست : در قوانین ایران ……………………………………………………….190

گفتار نخست : شرائط ثبت و حمایت …………………………………..191

گفتار دوم : طرحهای صنعتی غیر قابل ثبت ……………………………192

گفتار سوم : موارد منع ثبت طرح صنعتی ………………………………192

گفتار چهارم : حقوق اعطایی ……………………………………………….193

گفتار پنجم : مدت حمایت ………………………………………………….194

گفتار ششم : استثنائات طرح صنعتی …………………………………… 194

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………195

گفتار نخست : طرح صنعتی در کنوانسیون پاریس ………………….196

گفتار دوم : شرایط حمایت از طرح های صنعتی ……………………196

گفتار سوم : طرح های مسنوجات ………………………………………..197

گفتار چهارم : حقوق اعطایی ……………………………………………….197

گفتار پنجم : مدت حمایت ………………………………………………….198

مبحث سوم : آثار الحاق ………………………………………………. ……………….198

فصل چهارم : نشانه های جغرافیایی ……………………………………………………………..198

مبحث نخست : در قوانین ایران ……………………………………………………….198

گفتار نخست : شرایط حمایت …………………………………………….200

گفتار دوم : حمایت از نشانه های همنام ……………………………….200

گفتار سوم : نشانه های غیر قابل حمایت ………………………………201

گفتار چهارم : ضمانت اجرا …………………………………………………202

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………202

مبحث سوم : آثار الحاق  ………………………………………………………………..205

فصل پنجم : طرحهای ساخت مدارهای یكپارچه ……………………………………………205

مبحث نخست : در قوانین ایران ……………………………………………………….205

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………206

.7

مبحث نخست : مفهوم مالكیت فكری و انواع آن…………………………………….7

گفتار نخست : تعاریف مالكیت فكری از دیدگاه حقوقدانان داخلی.7

گفتار دوم :  تعاریف مالكیت فكری در كنوانسیون ها و معاهدات بین المللی……………………………………………………………………………..9

مبحث دوم : تعریف زیر شاخه های مالكیت فكری……………………………….10

گفتار نخست : مالكیت ادبی و هنری……………………………………….12

گفتار دوم :  مالكیت صنعتی…………………………………………………..14

فصل دوم : تاریخچه مالكیت فكری………………………………………………………………..16

مبحث نخست : مروری بر تاریخچه مالكیت فكری……………………………….16

گفتار نخست : تاریخچه مالكیت فكری در جهان………………………16

گفتار دوم : تاریخچه مالكیت فكری در ایران……………………………21

مبحث دوم : تاریخچه موافقت نامه تریپس…………………………………………..23

فصل سوم : توصیف موافقت نامه تریپس…………………………………………………………26

مبحث نخست : اهداف موافقت نامه تریپس…………………………………………26

مبحث دوم : ویژگیهای موافقت نامه تریپس………………………………………27

مبحث سوم : ماهیت و ارتباط موافقت نامه تریپس با معاهدات قبل از خود29

گفتار نخست : ارتباط با كنوانسیون برن……………………………………29

گفتار دوم :  ارتباط با كنوانسیون پاریس…………………………………..31

گفتار سوم : ارتباط با كنوانسیون رم…………………………………………33

گفتار چهارم : ارتباط با معاهده حقوق مالكیت فكری در مورد مدارهای یكپارچه ………………………………………………………………..34

فصل چهارم : اصول حقوقی حاكم بر موافقت نامه تریپس………………………………….34

مبحث نخست : اصل رفتار ملی………………………………………………………….34

گفتار نخست : در موافقت نامه تریپس…………………………………….34

گفتار دوم : در كنوانسیون پاریس…………………………………………….36

گفتار سوم : اصل رفتار ملی در قوانین ایران……………………………..37

مبحث دوم : اصل دولت كاملة الوداد…………………………………………………..39

گفتار نخست : اصل دولت كاملة الوداد در موافقت نامه تریپس…..39

گفتار دوم :  اصل دولت كاملة الوداد در قوانین ایران………………….41

مبحث سوم : اصل جلوگیری از سوء استفاده از حق………………………………44

بخش دوم : آثار الحاق در حوزه مالكیت ادبی و هنری…………………………………………………..46

فصل نخست : اثرهای قابل حمایت…………………………………………………………………47

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….47

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………50

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….54

فصل دوم : اثرهای غیر قابل حمایت……………………………………………………………….59

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….59

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………59

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….60

فصل سوم : حقوق پدیدآورندگان……………………………………………………………………61

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….61

گفتار نخست : حقوق مادی……………………………………………………61

الف ) : ویژگیها………………………………………………………..63

الف 1 : قابلیت نقل و انتقال……………………………………….63

الف 2 : موقتی بودن………………………………………………….64

ب ) : انواع حقوق مادی……………………………………………65

ب 1 : حق تكثیر و انتشار………………………………………….65

ب 2 : حق پاداش و جایزه نقدی………………………………..65

ج ) شرایط تخقق……………………………………………………..67

گفتار دوم : حقوق معنوی (اخلاقی ) در قوانین ایران…………………70

الف ) : ویژگیها………………………………………………………..70

الف 1 : غیر قابل نقل و انتقال……………………………………70

الف 2 : عدم محدودیت زمانی و مكانی……………………….70

ب ) : مصادیق………………………………………………………….71

ب 1 : حق ارائه و انتشار عمومی اثر……………………………71

ب 2 : حق انصراف (استرداد )……………………………………71

ب 3 : حق تمامیت اثر……………………………………………….71

ب 4 : حق دسترسی به اثر…………………………………………72

ب 5 : حق ولایت بر اثر…………………………………………….72

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………74

گفتار نخست : حقوق مادی……………………………………………………74

الف ) : انواع حقوق مادی…………………………………………74

الف 1: حق تكثیر و انتشار…………………………………………75

الف 2 : حق تعقیب…………………………………………………..76

الف 3 : حق اجاره…………………………………………………….76

ب ) شرایط تخقق…………………………………………………….77

گفتار دوم : حقوق معنوی………………………………………………………78

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….80

فصل چهارم : مدت حمایت…………………………………………………………………………..83

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….83

گفتار نخست  : در حقوق مادی………………………………………………83

الف ) در اثرهای عمومی……………………………………………83

ب )  در اثرهای مشترك…………………………………………….84

ج ) در اثرهای بی نام یا با نام مستعار………………………….85

د ) در آثار عكاسی……………………………………………………85

ه ) در اثرهای سفارشی………………………………………………86

و ) در نرم افزارهای رایانه ای…………………………………….87

گفتار دوم : مدت حمایت در حقوق معنوی……………………………..87

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………87

گفتار نخست  : در حقوق مادی………………………………………………87

الف ) در اثرهای عمومی……………………………………………87

ب )  در اثرهای مشترك…………………………………………….88

ج ) در اثرهای بی نام یا با نام مستعار………………………… 89

د ) در آثار عكاسی و هنرهای کاربردی ………………………89

ه ) در اثرهای سینمایی………………………………………………90

و ) در نرم افزارهای رایانه ای…………………………………… 90

گفتار دوم : در حقوق معنوی………………………………………………… 91

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….91

فصل پنجم : محدودیت ها و استثنائات……………………………………………………………92

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….92

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………………………96

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………….98

فصل ششم : حقوق مرتبط……………………………………………………………………………..98

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………….98

الف ) اثرهای مورد حمایت……………………………………………………98

ب ) حقوق پدیدآورندگان……………………………………………………..99

ج ) معیارهای حمایت…………………………………………………………101

د ) مدت حمایت………………………………………………………………..102

ه ) محدودیت ها و استثنائات……………………………………………….103

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس………………………………………………….104

الف ) اثرهای مورد حمایت………………………………………………….104

ب ) حقوق پدیدآورندگان……………………………………………………107

ج ) معیارهای حمایت…………………………………………………………109

د ) مدت حمایت………………………………………………………………..110

ه ) محدودیت ها و استثنائات……………………………………………….110

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………..112

فصل هفتم : ضمانت اجرا……………………………………………………………………………113

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………..113

گفتار نخست : ضمانت اجرای مدنی……………………………………..114

گفتار دوم : ضمانت اجرای كیفری………………………………………..118

گفتار سوم : مقررات اداری و گمركی…………………………………….121

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس………………………………………………….122

مبحث سوم : آثار الحاق…………………………………………………………………..123

بخش سوم : آثار الحاق در حوزه مالكیت صنعتی………………………………………………………..124

فصل نخست : حقوق اختراعات……………………………………………………………………125

مبحث نخست : اختراع و حق اختراع………………………………………………..125

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..125

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….128

مبحث دوم : شرایط اختراع………………………………………………………………129

گفتارنخست : در قوانین ایران……………………………………………….128

1) شرایط ماهوی……………………………………………………129

الف-1) جدید بودن (تازگی داشتن)………………………….129

الف-1-1) تازگی محلی ( سرزمینی)…………………………131

الف -1-2) تازگی مطلق………………………………………….131

الف-1-3) تازگی نسبی…………………………………………..132

زوال تازگی……………………………………………………………132

استثنائات وارد بر زوال تازگی…………………………………..133

ب) ابتکاری بودن اختراع…………………………………………136

ج) کاربرد صنعتی داشتن………………………………………….137

2 ) شرایط شکلی……………………………………………………138

استثنائات ثبت اختراع………………………………………………139

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….145

استثنائات ثبت اختراع………………………………………………147

مبحث سوم : حقوق اعطایی……………………………………………………………..149

گفتارنخست : در قوانین ایران……………………………………………….149

الف )حقوق مادی…………………………………………………..149

ب ) حقوق معنوی………………………………………………….152

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….152

مبحث چهارم : اعطای پروانه و واگذاری……………………………………………154

مبحث پنجم : اجازه بهره برداری………………………………………………………155

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..155

الف )  مجوزهای بهره برداری اختیاری……………………..155

ب) مجوز بهره برداری اجباری…………………………………156

ج) شرایط اعطای مجوز اجباری……………………………….156

د)  ابطال یا لغو گواهینامه اختراع……………………………..160

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….161

الف) مجوز بهره برداری اجباری……………………………..161

ب) شرایط اعطای مجوز اجباری………………………………162

ج) ابطال یا لغو گواهینامه اختراع…………………………….167

مبحث ششم: مدت حمایت………………………………………………………………167

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..167

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….168

مبحث هفتم :رعایت حق تقدم………………………………………………………….168

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..168

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….169

مبحث هشتم : ضمانت اجرای مالكیت صنعتی……………………………………169

گفتار نخست : در قوانین ایران……………………………………………..169

گفتار دوم : در موافقت نامه تریپس……………………………………….173

الف ) وظیفه اثبات در ثبت فرآیند……………………………..173

ب ) اقدامات موقتی………………………………………………..173

ج ) ضمانت اجرای مدنی………………………………………..175

د ) ضمانت اجرای کیفری………………………………………..175

مبحث نهم : آثار الحاق در حق اختراع……………………………………………176

فصل دوم : علائم تجاری…………………………………………………………………………….178

مبحث نخست : در قوانین ایران………………………………………………………..178

گفتار نخست : مدت حمایت……………………………………………….180

گفتار دوم : مهلت استفاده از علامت جاری ثبت شده …………… 181 گفتار سوم : حقوق اعطایی…………………………………………………. 181

گفتارچهارم : اعطای پروانه و واگذاری …………………………………182

گفتارپنجم :  علایم غیر قابل ثبت …………………………………………183

گفتار ششم : ضمانت اجرا ………………………………………………….184

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………185

گفتار نخست : مدت حمایت ………………………………………………185

گفتار دوم : حقوق اعطایی …………………………………………………..186

گفتار سوم : اعطای پروانه و واگذاری …………………………………..187

گفتار چهارم : علائم مشهور ………………………………………………..188

گفتارپنجم :  علائم غیر قابل ثبت …………………………………………189

مبحث سوم : آثار الحاق …………………………………………………………………190

فصل سوم : طرح صنعتی …………………………………………………………………………….190

مبحث نخست : در قوانین ایران ……………………………………………………….190

گفتار نخست : شرائط ثبت و حمایت …………………………………..191

گفتار دوم : طرحهای صنعتی غیر قابل ثبت ……………………………192

گفتار سوم : موارد منع ثبت طرح صنعتی ………………………………192

گفتار چهارم : حقوق اعطایی ……………………………………………….193

گفتار پنجم : مدت حمایت ………………………………………………….194

گفتار ششم : استثنائات طرح صنعتی …………………………………… 194

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………195

گفتار نخست : طرح صنعتی در کنوانسیون پاریس ………………….196

گفتار دوم : شرایط حمایت از طرح های صنعتی ……………………196

گفتار سوم : طرح های مسنوجات ………………………………………..197

گفتار چهارم : حقوق اعطایی ……………………………………………….197

گفتار پنجم : مدت حمایت ………………………………………………….198

مبحث سوم : آثار الحاق ………………………………………………. ……………….198

فصل چهارم : نشانه های جغرافیایی ……………………………………………………………..198

مبحث نخست : در قوانین ایران ……………………………………………………….198

گفتار نخست : شرایط حمایت …………………………………………….200

گفتار دوم : حمایت از نشانه های همنام ………

 

<a href="http://zusa.ir/%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d8%b9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%a2%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d8%ad%d9%82%d9%88%d9%82%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%a7%d9%82-%d8%a7%d9%8a/"><img class="alignnone size-medium wp-image-170860″ src="https://arshadfile.ir/wp-content/uploads/2019/08/dsdss_001-300x233-300x233.png” alt="برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید” width="300″ height="233″ /></a>

 

……………………….200

گفتار سوم : نشانه های غیر قابل حمایت ………………………………201

گفتار چهارم : ضمانت اجرا …………………………………………………202

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………202

مبحث سوم : آثار الحاق  ………………………………………………………………..205

فصل پنجم : طرحهای ساخت مدارهای یكپارچه ……………………………………………205

مبحث نخست : در قوانین ایران ……………………………………………………….205

مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس …………………………………………………206

                                        

 

1- مقدمه

یکی از مهمترین ابزارهای پژوهش که از نظر محتوای اطلاعاتی اهمیت زیادی دارد، پایان نامه است که از جمله منابع مهم پژوهشی محسوب می شود و  با حمایت و پشتیبانی علمی و فنی پژوهشگران عرصه های گوناگون دانش و فناوری، نقش کلانی را در توسعه علمی هر کشور ایفا می کند. پایان نامه ،خروجی فعالیت پژوهشی در تحصیلات دوره های تکمیلی کارشناسی ارشد و دکتری است و انتظار می رود تحقیق به عنوان شالوده پژوهش علمی، در آن به دقت مراعات شده باشد )4( .

بررسی ها نشان میدهد دربسیاری از پایان نامه های دانشگاهی، دانشجویان در انتخاب موضوع بر اساس تمایلات شخصی،تجربه کاری و مسایل روز عمل می کنند که این مسئله در همه رشته ها از جمله رشته حسابداری به خوبی نمود پیدا کرده است به گونه ایی که معمولا دانشجویان این رشته موضوع پایان نامه خود را بر اساس محل کار و سهولت دسترسی به داده های مورد نیاز انتخاب می کنند و  دقت نظر در خصوص  اهمیت و محتوای موضوع انتخابی و ارتباط آن با مفاهیم بنیادی و مبانی نظری آن رشته  در مراحل بعد مورد توجه قرار می گیرد.افزایش بی رویه انجام پایان نامه های دانشگاهی رشته حسابداری در بورس اوراق بهادار به دلیل سهولت دستیابی به اطلاعات اولیه که بعضا به موضوعات مدیریت مالی و اقتصاد و نه حسابداری پرداخته اند،خودگواهی بر این مدعاست .

بررسی تحلیل محتوای گرایش های پژوهشی در پایان نامه های  دانشگاهی، از جمله روش های عمده مشاهده اسنادی است که به وسیله آن می توان ضمن بررسی ابعاد مختلف انجام شده در پایان نامه ،نقاط ضعف،کاستی ها همچنین نیازهای پژوهشی مربوط به رشته دانشگاهی را مورد ارزیابی قرار داد و با برنامه ریزی دقیق و با ارایه راهکارهای موثر در جهت عمق بخشیدن به پایان نامه های دانشجویی و نیز کاربردی تر نمودن آنها بیشتر گام برداشت.

بنابراین در این پژوهش سعی شد که ابعاد مختلف حوزه های موضوعی، قلمرو مکانی و  اهداف ،روشها و ابزار پژوهش  همچنین تفکیک جنسیتی در پایان نامه های حسابداری انجام شده توسط دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد رشته

حسابداری در ایران شناسایی ، بررسی  و تحلیل گردد تا بر این اساس بتوان در مورد مهمترین موضوعاتی که در حال حاضر مورد توجه بوده و موضوعاتی که به هر دلیل کمتر به آن ها پرداخته شده است ،قضاوت کرد. همچنین از این طریق می توان به نقاط ضعف موجود در پایان نامه های  داخلی و خلأهای پژوهشی، تا حدودی پی برد و در نهایت در جهتارتقاء حوزه ی پژوهشهای حسابداری گامی نو و کاربردیبرداشت.

 

2- مبانی نظری و مروری بر پیشینه پژوهش
تحقیقات مشابه موضوع پژوهش حاضر  ،در حوزه های مشابه نظیر حسابداری و مدیریت انجام گردیده که نشان دهنده اهمیت موضوع در حوزه دانشی است.

اولر و همکاران ( 0102 ) در پژوهشی با موضوع توصیف پژوهشهای حسابداری به بررسی مقالات منتشر شده در شش مجله حسابداری ا ز 1960 تا 2007  پرداخته اند  .نتایج پژوهشهای آنها نشان می دهد که مجموعه ی در حال رشد تحقیقات حسابدار ی به طور فزاینده ای در رابطه با دو موضوع اقتصاد و امور مالی می باشد .موضوعات حسابداری مالی و روش های آرشیوی به صورت غالب تر از پیش مورد استفاده قرار میگیرند .البته این روند در مجله های مختلف متفاوت است .همچنین به گرایش محققان از دیدگاه هنجاری به رویکرد اثباتی اشاره میکنند.

هاپ وود)2117 ( با مقاله ای با عنوان  “تحقیقات حسابداری کجایند؟  “بیان میکند که، بیان روند پیشروی تحقیقات حسابداری، با توجه به تغییرات اتفاق افتاده، بسیار سخت گردیده است .همچنین حسابداری مالی و مدیریتی باید با دنیای تجاری پیچیده حاضر، دست بگریبان شوند  .چنین فرآیندی در تاریخچه حسابداری با وجود حاکمیت سرمایه داری، چیز جدیدی نیست اما در دهه های اخیر، حسابداری سعی در پاسخگویی به تغییر در نحوه عمل شاغلین در حرفه و شکل های پیچیده سازمانی، تغییر در ترکیب روابط متقابل سازمانی و حرکت به سوی دانش مبتنی بر اقتصاد، متناسب با جابجایی وتحولات شرکتها نموده است.

توتل و دیلارد)2117 ( در مقاله ای با عنوان“ فراسوی سبقت :به هم ریختگی ساختاری در تحقیقات حسابداری دانشگاهی  “بیان میکند که، تنوع در موضوعات تحقیقات حسابداری به طور چشمگیری محدود گردیده است .به ویژه در دهه گذشته موضوعات حسابداری مالی محروم از ادغام با سایر   موضوعات دیگر گردیده است.یافته های تحقیق نشان داد که بین سالهای 1926 تا  2006 نسبت مقاله های غیر مالی منتشره در مجله بررسی حسابداری آمریکا از بالای %  80 به یک سوم کاهش یافته و این روند در بیشتر مجلات تخصصی آمریکایی نیز مشاهده میگردد .رشته حسابداری نیازهای عملیاتی فراتر از حسابداری مالی دارد و بهتر است از مراجع قانونگذار مطالبه نماییم تا تنوع موضوعات حسابداری را ارتقا بخشند.

باکلی )1967( پژوهش های حسابداری را به دسته هایآرشیوی، تحلیلی، میدانی، موردی و نظری تقسیم میکند.

کارگان )1994( روشهای تجربی، بازار سرمایه ای، رفتاری، تحلیلی و مدل سازی اقتصادی و تشریحی را به عنوان طبقه بندی پژوهش های حسابداری معرفی می نماید.

لوکا و کاسانن )1996(  طبقه بندی پژوهش های حسابداری را به صورت آماری، تجربی و موردی معرفی می نمایند.

کوت سی و همکارش   )2112( نمایه ای از تحقیقات حسابداری موجود در مجلات تخصصی حسابداری در شمال آفریقا در طی سالهای  2111 تا  2119  ایجاد نموده اند. روش بکار گرفته شده برای تجزیه و تحلیل مقاله های مربوط بر اساس مطالعات بین المللی متفاوتی است و نتایج تحقیق نشان میدهد که روشهای متفاوت، دید گسترده ای نسبت به نمایه نمودن این تحقیقات ایجاد می نماید.

فوگارتی و همکارش) 2116 ( در تحقیقی، دستاویزی از یک سری موضوعات ویژه فراهم نمودند تا حسابداری را به عنوان یک رشته علمی تاسیس نماید .نتایج تحقیق نشان دهنده افزایش موضوعات حسابداری مالی و کاهش چشمگیر سایر موضوعات میباشد.

اولر) 2111( روش های آرشیوی، تجربی، میدانی،مروری، میدانی، نظری و هنجاری را به عنوان روشهای مورد استفاده در پژوهش های حسابداری برمیشمارد.

سالتریو) 2111( پژوهش های حسابداری را به بخش های آرشیوی، تجربی، تحلیلی، موردی و میدانی تقسیم می نماید.

الالیری) 2111(  روش شناسی پژوهش های حسابداری را به 4 بخش هدف پژوهش، مبانی نظری پژوهش، استراتژی پژوهش و روش پژوهش تقسیم مینماید .

درایران نیز اعتمادی،حصارزاده و بذر افشان)1391(در پژوهشی با عنوان پیمایش پژوهشهای حسابداری مدیریت ایران و استرالیا به این نتیجه رسیدند که علی رغم همبستگی معنا داری که بین رویکردهای تحقیقاتی ایران و استرالیا در حوزه های مورد بررسی وجود دارد،لکن میزان تنوع زیر طبقات حوزه های مزبور در ایران کمتر بوده و زمینه هایی وجود دارد که تا کنون کمتر مورد توجه پژوهشگران کشور قرار گرفته است.

نتیجه پژوهش نیکومرام،رهنمای رودپشتی و بیات) 1388( با عنوان بررسی دلایل کمبودپژوهشهای تجربی انجام شده در حوزه حسابداری مدیریت این بود  که باید بدانیم چه تئوری و کدام سیستم با چه ویژگی هایی بکاربرده شود.همچنین الزام به کاربرد تئوری مختص امور مالی احساس می شود.

نتیجه پژوهش رهنمای رودپشتی،بنی طالبی دهکردی وکاویان)1391( با عنوان تحلیل محتوای نشریات دارای رتبهعلمی-پژوهشی حسابداری در ایران ،این بود که نشریات  تا حد زیادی در حال انحراف از مسیر درج مقالات مرتبط با اهداف موضوعی مشخص شده ازسوی آنها میباشند و به جای انتشار مقالات با موضوع حسابداری حرکت چاپ مقالات به سمت موضوعات مالی است.اگرچه نسبت انحراف در همه مجلات بررسی شده یکسان نبود.

پایان نامه آذر پادیار در سال 1381 با موضوع بررسی پراکندگی پایان نامه های تحصیلی حسابداری با تاکید بر الگوهای موجود و کاربرد روش پژوهش در آن ها نیز به بررسی گرایش پایان نامه های حسابداری از طریق رویکردی موسوم به نسبی گرایی پرداخته است در قالب این رویکرد از طریق عناصری چون نمونه، موضوع، تئوری و روش پژوهش ،6 حوزه شناسایی شد . بر اسا س نمونه انتخاب شده از پایان نامه ها نشان داد که حدود 95 % از پایان نامه های موجود از روش های پژوهشی غیرتجربی استفاده نموده اند.

اعتمادی و فخاری ) 1383 ( در پژوهشی با موضوع تبیین نیازها و اولویتهای پژوهش هایی حسابداری به ارائه الگویی جهت هم سویی پژوهش های، آموزش و عمل می- پردازند .

نتایج پژوهش های آن ها نشان میدهد که شکاف زیادی بین دیدگاههای نمایندگان طیف تئوریکی و عملی راجع به اولویت بندی های پژوهش هایی وجود دارد.

نتیجه پژوهش رهنمای رودپشتی،بنی طالبی دهکردی و کاویان)1393( با عنوان تحلیل محتوای نشریات دارای رتبه علمی-پژوهشی حوزه مالی در ایران  و مقایسه با نشریه finance آمریکا ،این بود که روند پرداختن به موضوع مدیریت مالی در مجلات تخصصی علوم  مالی ایران و آمریکا در صدر مقالات منتشره در این نشریات بوده است. اما در کنار آن تنوع انتخاب مقالات در مجلات تخصصی حوزه مالی نیز وجود دارد.

دیانتی دیلمی و شاهینی) 1392 ( در پژوهشی با عنوان غفلت از تئوری حسابداری: مقایسه تطبیقی مقالات حسابداری در مجلات معتبر داخل و خارج از ایران تغییر گرایش تحقیقات حسابداری دانشگاهی را در 2 مجله بررسیهای حسابداری و حسابرسی در ایران از سال 1371 الی 1391 و مجله بررسی حسابداری در آمریکا از سال 1993تا  2112 ، مورد بررسی قرار دادند.

یافته های این تحقیق نشان میدهد که پرداختن به تئوری حسابداری در مقالات ایرانی نسبت به مقالات خارجی،کمتر است. همچنین استفاده از روش آرشیوی تجربی و نفوذ علوم اقتصاد و مالی ،که هر دو از عوامل کاهنده ارائه تئوری حسابداری می باشند، در مقالات ایرانی نسبت به مقالاتخارجی بیشتر و پرداختن به موضوعات حسابداری مالی، کمتر است که دلیل آن افزایش فزاینده ی مقالات با ساختار و داده های بازار سرمایه میباشد.

نتیجه پژوهش رهنمای رودپشتی،بنی طالبی دهکردی و کاویان)1393( با عنوان تحلیل محتوای نشریات دارای رتبه علمی-پژوهشی حوزه مالی در ایران و مقایسه با نشریه finance آمریکا ،این بود که روند پرداختن به موضوع مدیریت مالی در مجلات تخصصی علوم  مالی ایران و آمریکا در صدر مقالات منتشره در این نشریات بوده است. اما در کنار آن تنوع انتخاب مقالات در مجلات تخصصی حوزه مالی نیز وجود دارد.

دیانتی دیلمی و بردبار) 1392( در پژوهشی دیگر با عنوان مطالعه ی تطبیقی روش شناسی مقالات حسابداری در مجلات معتبر داخل و خارج از ایران به مطالعه ی تطبیقی روش شناسی مقالات حسابداری در مجلات معتبر داخل و خارج از کشور پرداختند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که، تنوع در بخشهای مختلف روش شناسی مقالات خارجی نظیر روشهای تبیینی،اکتشافی، کیفی، تجربی، طولی، غیر موردی، تاریخی، قوم نگاری، علی، تحلیل محتوا و میدانی بیشتر از مقالات داخلی است.

 

3- روش شناسی پژوهش و روش اجرای آن

این پژوهش از نظر تئوری، در حیطه پژوهش های اثباتی حسابداری قرار می گیرد . پژوهش اثباتی شامل مجموعه روشهایی است که علاوه بر بیان مشاهدات، به بررسی روابط بین متغیرهای مورد مشاهده نیز می پردازد . همچنین، این پژوهش از لحاظ طبقه بندی بر مبنای هدف از نوع پژوهش های توصیفی است. از نظر نوع زمان انجام پژوهش، این پژوهش پس رویدادی است. در پژوهش پس رویدادی محقق به دنبال کشف و بررسی روابط بین عوامل و شرایط خاصی میباشد که قبلا وجود داشته یا رخ داده است . بنابراین، متغیر وابسته و مستقل هر دو در گذشته رخ داده اند و بر همین مبنا این نوع پژوهش را غیرتجربی یا پس از وقوع )پس رویدادی( می نامند  )7(.

از طرفی با توجه به استفاده از نمونه ای از جامعه جهت اجرای روشها و آزمونهای پژوهش و تعمیم نتایج حاصله به کل جامعه، این پژوهش از لحاظ نوع استدلال جهت نتیجه گیری ،جزء پژوهش های استقرایی قرار می گیرد .

همچنین از آن جهت کیفی است که بیش از آنکه به شمارش و کمی سازی پرداخته شود ،به شناسایی مولفه ها توجه شده است. همچنین تحلیل  استقرایی است چون  قبل از بررسی محتوای این صفحات، هیچ قالب یا چارچوب از پیشتعیین شده ای در ذهن نداشته و صرفا به شناسایی مؤلفه هایموجود پرداخته است .

این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی بوده و از نظر تحلیل ،تحلیلی- توصیفی است. با توجه به هدف تحقیق، از روش تجزیه و تحلیل آماری استفاده شده است.

داده های مربوط به پایان نامه ها از طریق سامانه ایران داک و منابع موجود در کتابخانه دانشگاههای مورد نظر  گردآوری شده است. از آنجا که بعضی از عناوین و موضوعات دارای اشتراک هستند، تلاش شد در حد امکان، مجموعه انتخابی برحسب موضوعات غالب، تفکیک و طبقه بندی شود .

بنابراین، طبقه بندی انجام شده مطلق نیست و برحسب نوع دیدگاه افراد ممکن است، تغییراتی در آن ها ایجاد شود.

در این پژوهش 611 نسخه پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حسابداری  ) از هر دانشگاه 121 پایان نامه( از دانشگاه های تهران،شهید چمران اهواز، شیراز و دانشگاههای آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران و تهران مرکز طی سالهای 91- 1386 به صورت هدفمند انتخاب شد و نتایج به دست آمده با استفاده از آمار توصیفی مورد ارزیابی قرار گرفت.

علت انتخاب دانشگاههای ذکرشده به دلیل سابقه طولانی مدت این دانشگاهها در پذیرش دانشجوی مقاطع تحصیلات تکمیلی رشته حسابداری؛ همچنین اساتید برجسته  و با سابقه و مطرح موجود در این دانشگاهها می باشد که با مرتبه استاد تمام و دانشیار و استادیاری به امر هدایت پایان نامه های دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد رشته حسابداری می پردازند .

 

3-1- پرسش های پژوهش

مهم ترین پرسش هایی که دراین مطالعه مورد توجه بوده است، عبارتند از:

توزیع فراوانی نسبت جنسیتی پدیدآورندگان در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی نسبت جنسیتی استادان راهنما در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی قلمرو مکانی تحقیقات از نظر سازمانی در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟  توزیع فراوانی قلمرو مکانی تحقیقات از نظر شهری در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی مقوله های موضوعی و زیرگروههای آنها در پایان نامه های حسابداری در دانشگاههای ایران چگونه است؟
توزیع فراوانی نتایج آماری در پایان نامه های موردبررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی نرم افزار مورد استفاده در تجزیه و تحلیل داده ها در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی ابزار جمع آوری داده ها در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی از لحاظ هدف ،در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
توزیع فراوانی نوع دانشگاه از نظر دولتی یا آزاد در پایان نامه های مورد بررسی چگونه است؟
 

4- متغیرهای پژوهش

متغیرهای مورد بررسی در این پژوهش شامل 11 متغیر  زیر است:

1( جنسیت دانشجویان ) زن یا مرد ( هر سال 5 دانشجوی زن و 15 دانشجوی مرد در هر دانشگاه بررسی شده است. 

2( جنسیت استاد)ان(راهنما ، )زن یا مرد( 

3( توزیع مکان انجام پایان نامه، که موضوع هر  پایان نامه بر اساس فراوانی در 4 مکان بورس اوراق بهادار-سازمان حسابرسی-بانک وسایر دستگاهها تقسیم بندی شد.

4( توزیع شهری که پایان نامه در آن انجام شده و جامعه آماری در آن شهر است، که نتایج  به 2 گروه شهر تهران و سایر شهرها تقسیم شده است.

5( نتایج آماری: هر پایان نامه از نظر نتایج حاصله در  یکی از

3 گروه کاربردی-بنیادی-توسعه ای طبقه بندی شد.

6( نرم افزار مورد استفاده در تجزیه و تحلیل داده های پایان

-CLEMENTINE-EVIEWS- SPSS نامه ، که در 4 گروه .تقسیم  گردیدند  MATLAB

7( ابزار گردآوری، ابزار جمع آوری داده ها در هر پایان نامه به یکی از 3 مورد پرسشنامه، مصاحبه و نرم افزار داده های بورس تقسیم شد.

8( محتوای پایان نامه، از لحاظ محتوا ،پایان نامه ها به 5 گروه زیر تقسیم شدند: حسابداری، حسابرسی،مدیریت مالی، مدیریتی و سایرموضوعات مرتبط نظیر اقتصاد و… 

9( هدف پایان نامه:از لحاظ هدف ،پایان نامه ها به موارد زیر دسته بندی شدند: پیمایشی- پیمایشی- توصیفی-تحلیلی1 تجربی- نیمه تجربی(- توصیفی-تحلیلی-توصیفی- کتابخانه ای-تحلیل محتوا-مدلسازی-بنیادی

11( نوع دانشگاه : دانشگاههایی که پایان نامه های آنها موردبررسی قرار گرفت به دو گروه دانشگاههای دولتی ودانشگاههای آزاد اسلامی تقسیم شدند.

11( در این تحقیق پس از بررسی هر پایان نامه از لحاظ  11

متغیر مطرح شده در فوق ،داده ها گردآوری شد. پس از استخراج و دسته بندی پایان نامه های مورد بررسی از نظر 11 متغیر مورد نظر  ،جداول و درصد مربوط به هر موضوع در هر دانشگاه طی دوره زمانی مورد بررسی استخراج گردید.

 

نتایج پژوهش
5-1- نتایج تحلیل توصیفی داده ها

1- جامعه مکانی پژوهش مورد نظر ، 5 دانشگاه آزاد تهران مرکز، دانشگاه آزاد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه تهران، دانشگاه چمران اهواز و دانشگاه شیراز ودر هر دانشگاه جمعا 121 پایان نامه در طی مدت 6 سال مورد ارزیابی قرار گرفت.نتایج این تحلیل در جدول 1  نشان داده شده است.

 

جدول شماره 1  نام دانشگاه
درصد
فراوانی
 
 %21
 121
دانشگاه آزاد تهران مرکز
%21
121
دانشگاه آزاد علوم تحقیقات تهران
%21
121
دانشگاه تهران
%21
121
دانشگاه چمران اهواز
%21
121
دانشگاه شیراز
 %111
 611
کل
 

2- این پژوهش به بررسی و تحلیل محتوای پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد رشته حسابداری طی بازه زمانی 91-1386 می پردازد که نتایج آن در جدول 2 نشان داده شده است.

جدول شماره 2 سال مورد بررسی
درصد
فراوانی
سال
 
 1667
 111
 86
 
1667
111
 87
 
1667
111
 88
 
1667
111
 89
 
1667
111
 91
 
1667
111
 91
 
 
درصد
فراوانی
سال
 
 1667
 111
 86
 
1667
111
 87
 
1667
111
 88
 
1667
111
 89
 
1667
111
 91
 
1667
111
 91
 
 %111
 611
کل
 
 
 
 
 
 
 
 

3- اولین متغیر مورد بررسی جنسیت دانشجویانی است که پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد آنها مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصل از این بررسی در جدول 3 نشان داده شده است.

 

جدول شماره 3 جنسیت دانشجویان
درصد
فراوانی
 
 25
 151
زن
 75
 451
مرد
 111
 611
کل
 

4- دومین متغیر مورد بررسی جنسیت استاد راهنمایی است که هدایت پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد حسابداری را برعهده داشته است .نتایج حاصل از این بررسی در جدول 4 نشان داده شده است.

 

جدول شماره 4 جنسیت استاد)ان(راهنما
درصد
فراوانی
 
 1767
 116
زن
 8263
 494
مرد
 %111
 611
کل
 

سومین متغیر مورد بررسی توزیع مکان انجام پایان نامه ها است که در 4 مکان بورس اوراق بهادار،سازمان حسابرسی ،بانک و سایر دستگاههای اجرایی مورد ارزیابی قرار گرفته است .

نتایج حاصل از این بررسی در جدول 5 نشان داده شده است. جدول شماره 5 مکان انجام پایان نامه

درصد
فراوانی
 
 6765
 415
بورس اوراق بهادار
 21
 121
سازمان حسابرسی
 467
 28
بانک
 768
 47
سایر
 111
 611
کل
 

 

چهارمین متغیر مورد بررسی توزیع شهری است که پایان نامه در آن انجام شده و جامعه آماری در آن شهر قرار دارد که بطور کلی  شامل 2 گروه شهر تهران و سایر شهرها است. نتایج حاصل از این بررسی در جدول 6 نشان داده شده است.

 

جدول شماره 6 شهر مورد نظر
درصد
فراوانی
 
 9168
 545
تهران
 962
 55
سایر
 111
 611
کل
 

پنجمین متغیر مورد بررسی نتایج آماری پایان نامه ها است که هر پایان نامه از نظر نتایج حاصله در 3 گروه کاربردی،بنیادی و توسعه ای قرار می گیرد.نتایج حاصل از این بررسی در جدول 7 نشان داده شده است.

 

جدول شماره 7- نتایج پژوهش
درصد
فراوانی
 
 8163
 488
کاربردی
 665
 39
بنیادی
 1262
 73
توسعه ای
 111
 611
کل
 

ششمین متغیر مورد بررسی، نرم افزار مورد استفاده در تجزیه و تحلیل داده های پایان نامه ها است  که در 4 گروه زیر

-CLEMENTINE-EVIEWS-    SPSS:تقسیم  شده       اند

MATLAB  نتایج حاصل از این بررسی در جدول 8 نشان داده شده است.

 

 

جدول شماره 8 نرم افزار مورد استفاده
درصد
فراوانی
 
 55
 331
 SPSS
 3867
 232
 EVIEWS
 /5
 3
 CLEMENTINE
 568
 35
 MATLAB
 111
 611
کل
 

هفتمین متغیر مورد بررسی ابزار جمع آوری داده ها در هر پایان نامه است که شامل یکی از 3 مورد زیر پرسشنامه ،مصاحبه و نرم افزار داده های بورس  اوراق بهادار بوده است.نتایج حاصل از این بررسی در جدول9  نشان داده شده است.

 

جدول شماره 9 ابزار گردآوری
درصد
فراوانی
 
 2867
 172
پرسشنامه
 /2
 1
مصاحبه
 7162
 427
نرم افزار داده های بورس
 111
 611
کل
 

هفتمین متغیر مورد بررسی، محتوای پایان نامه ها است.به این منظور پایان نامه ها از لحاظ محتوا ، به 5 گروه زیر تقسیم شدند: حسابداری، حسابرسی، مدیریت مالی، مدیریتی و سایر موضوعات مرتبط.  نتایج حاصل از این بررسی در جدول 11 نشان داده شده است.

 

جدول شماره 11 توزیع محتوا
درصد
فراوانی
 
 44
 264
حسابداری
 1962
 115
حسابرسی
 2163
 45
مدیریت مالی
 765
 45
مدیریتی
 9
 54
سایر
 111
 611
کل
 

 

 

هشتمین متغیر مورد بررسی، نوع دانشگاه  ها از لحاظدولتی و آزاد بودن است. نتایج حاصل از این بررسی در جدول 11 نشان داده شده است.

 

جدول شماره 11  از نظر نوع دانشگاه
درصد
فراوانی
 
 61
 361
دولتی
 41
 241
آزاد
 111
 611
کل
 

نهمین متغیر مورد بررسی، تحلیل اهداف پایان نامه ها است.به این منظور پایان نامه ها از لحاظ اهداف ، به 9 گروه زیر تقسیم شدند: پیمایشی، توصیفی،  تحلیلی1تجربی-نیمه تجربی، توصیفی-تحلیلی، توصیفی، کتابخانه ای، تحلیل محتوا، مدلسازی و  بنیادی. نتایج حاصل از این بررسی در جدول 12نشان داده شده است.

 

جدول شماره 12 اهداف پایان نامه
درصد
فراوانی
 
367
 21
 پیمایشی
668
 41
 توصیفی
64
 386
 (تحلیلی1تجربی-نیمه تجربی
1
 8
 توصیفی-تحلیلی
1
 3
 توصیفی
367
 21
 کتابخانه ای
11
 66
 تحلیل محتوا
368
 24
 مدلسازی
5
 31
 بنیادی
 111
 611
کل
 

5-2- نتایج تحلیل موضوعی

نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آمار توصیفی داده های مستخرج از 11 متغیر پژوهشی  مورد بررسی، نتایج زیر را نشان میدهد.

از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی در مقطع کارشناسی ارشد رشته حسابداری،در مجموع 21 درصد داده ها معادل 121 پایان نامه متعلق به هر دانشگاه می باشد که در طی سالهای 91-1386 مورد بررسی قرار گرفته است.

1-در خصوص جنسیت دانشجویان نتایج آماری نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی، 151 پایان نامه معادل 25درصد توسط دانشجویان زن و مابقی معادل 75 درصد توسط دانشجویان مرد انجام شده است که وجود بازار اشتغال مناسب برای این رشته همچنین گرایش به فعالیت های اقتصادی در مردان نسبت به زنان بر اساس ویژگی های رفتاری می تواند از جمله دلایل وجود تفاوت جنسیتی در رشته باشد.

در خصوص جنسیت استادان راهنمای پایان نامه ،نتایج آماری نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، تنها 116پایان نامه معادل 1767درصد توسط استادان راهنمای زن و مابقی معادل 8263 درصد توسط استادان راهنمای مرد هدایت و راهنمایی شده است،این تفاوت می تواند به دلایل ذکر شده در خصوص جنسیت دانشجویان باشدکه در مورد بالا به آنها اشاره شد.
در خصوص سومین متغیر یعنی توزیع مکان انجام پایان نامه که در 4 مکان بورس اوراق بهادار، سازمان حسابرسی ، بانک وسایر دستگاه ها اعم از دولتی و موسسات خصوصی مورد بررسی قرار گرفت،نتایج استخراج شده نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 415 پایان نامه معادل 6765درصد در بورس اوراق بهادار تهران،121 پایان نامه معادل 21 درصد در سازمان حسابرسی ،28 پایان نامه معادل 467 درصد در بانک و 47 پایان نامه معادل 768 درصد در سایر دستگاهها انجام شده است .از آنجا که بورس اوراق بهادار به عنوان بازار مالی ایران مطرح میشود ،همچنین امکان انجام انواع پژوهشها با موضوعات مالی،اقتصادی، حسابداری و حسابرسی در این مکان وجود دارد و از همه مهمتر سهولت دسترسی به داده های مورد نیاز برای انجام پژوهشهای علمی از دلایلی است که عمده پژوهشها در این مکان انجام می شود. .
در خصوص چهارمین متغیر یعنی توزیع شهری که پایان نامه در آن انجام شده و جامعه آماری در آن شهر است،توزیع شهرها به دو گروه تهران و سایر شهرها تقسیم شد .نتایج استخراج شده نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 545 پایان نامه معادل 9168درصد در شهر تهران و مابقی یعنی 55 پایان نامه معادل 962 درصد در سایر شهرها انجام شده است.به دلیل آنکه عمده ترین زیر ساختهای انجام پژوهشهای اقتصادی،مالی و حسابداری در پایتخت گنجانده شده ،مسلما انتظاری جز نتیجه به دست آمده نیز نخواهد رفت.
در خصوص پنجمین متغیر یعنی نتایج آماری، هر پایان نامه از نظر نتایج حاصله در یکی از سه گروه کاربردی ،بنیادی وتوسعه ای مورد بررسی قرار گرفت . نتایج استخراج شده نشانمی دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 488 پایان نامه معادل 8163 درصد از نوع کاربردی،39 پایان نامه معادل 665 درصد از نوع بنیادی و مابقی یعنی 73 پایان نامه معادل
1262 درصد از لحاظ نتایج از نوع توسعه ای هستند.نوع و ماهیت پژوهشهای حسابداری و مالی به گونه ای است که با پژوهشهای کاربردی محقق می شود.هرچند با ایجاد زیر ساختها و بستر مناسب می توان زمینه انجام پژوهشهای بنیادی و توسعه ای را فراهم نمود.

6- در خصوص ششمین متغیر یعنی نرم افزار مورد استفاده در تجزیه و تحلیل داده های پایان نامه ،4 گروه نرم افزارCLEMENTINE ،EVIEWS ، SPSS    و

 MATLAB مورد ارزیابی قرار گرفتند که نتایج حاصل از استخراج داده ها نشان داد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 331 پایان نامه معادل 55درصد از  نرم افزار SPSS ،232 پایان نامه معادل 3867 درصد از نرم افزار 

EVIEWS ، 3 پایان نامه معادل 5/1 درصد از نرم افزار CLEMENTINE و مابقی یعنی  35 پایان نامه معادل 568  درصد از  نرم افزار  MATLAB استفاده کرده اند .عدم آشنایی با نرم افزار های اقتصاد سنجی نوین می تواند از علل عدم گرایش و کاربرد گسترده سایر نرم افزار ها در پژوهشهای حسابداری باشد.

7-در خصوص هفتمین متغیر یعنی ابزار گردآوری داده ها،ابزارهای موجود در قالب 3 موردپرسشنامه، مصاحبه و نرم افزار داده های بورس اوراق بهادار مورد بررسی قرار گرفتند .

نتایج استخراج شده نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 172 پایان نامه معادل 2867 درصد از پرسشنامه ،1 پایان نامه معادل 2/1درصد از مصاحبه و مابقی یعنی  427 پایان نامه معادل 7162 درصد از نرم افزار داده های بورس اوراق بهادار استفاده کرده اند.از آنجا که حجم عمده پژوهشها در تهران و در بورس اوراق بهادار انجام می شود، لذا انتظاری جز نتیجه به دست آمده در این قسمت نیز نمی رود.

در خصوص هشتمین متغیر یعنی محتوای پایان نامه ،پایان نامه ها از لحاظ محتوا به 5 گروه محتوای حسابداری،حسابرسی،مدیریت مالی، مدیریتی و سایرموضوعات مرتبط نظیر اقتصاد تقسیم شدند.  نتایج استخراج شده نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 264 پایان نامه معادل 44 درصد دارای محتوای حسابداری،  115 پایان نامه معادل 1962 درصد دارای محتوای حسابرسی ،122 پایان نامه معادل 2163 درصد دارای محتوای مدیریت مالی ،45 پایان نامه معادل 765 درصد دارای محتوای مدیریتی هستند و مابقی یعنی  54 پایان نامه معادل 9درصد به سایر موضوعات مرتبط نظیر اقتصاد پرداخته اند.با توجه به انکه پایان نامه های مورد بررسی متعلق به رشته حسابداری است،بنابراین اختصاص تنها 44 درصد پژوهشها به موضوع حسابداری  ،نیازمند بررسی دلایل عدم گرایش به انجام پژوهش با محتوای حسابداری است که انجام چنین پژوهشهایی،قطعا تاثیر بسیاری در ارتقاءجایگاه این رشته در بین سایر دانشها و علوم خواهد داشت.
در خصوص نهمین متغیر یعنی هدف پایان نامه، از لحاظ هدف ،پایان نامه ها به موارد 1-پیمایشی، 2-توصیفی ،3-تحلیلی )تجربی-نیمه تجربی( 4-توصیفی-تحلیلی 5–توصیفی، 6 -کتابخانه ای،7 -تحلیل محتوا، 8 –مدلسازی و 9- بنیادی تقسیم بندی شده اند.
 نتایج استخراج شده نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 21 پایان نامه معادل 367  درصد دارای هدف پیمایشی ، 41 پایان نامه معادل668درصد دارای هدف توصیفی ،386 پایان نامه معادل 64   درصد دارای هدف تحلیلی)تجربی-نیمه تجربی(  ، 8 پایان نامه معادل 1  درصد دارای هدف توصیفی-تحلیلی،   3 پایان نامه معادل 1 درصد دارای هدف  توصیفی ،21 پایان نامه معادل 367  درصد دارای هدف  کتابخانه ای، 66 پایان نامه معادل 11درصد دارای هدف  تحلیل محتوا، 24 پایان نامه معادل 368  درصد دارای هدف  مدلسازی و مابقی معادل 31 پایان نامه  یعنی 5 درصد دارای هدف بنیادی هستند.بر اساس اهداف پایان نامه ها ،اختصاص 64 درصد از پژوهشها به موضوعات تحلیلی نشان از عمیق بودن محتوای پایان نامه ها انجام گرفته دارد.

11- در خصوص دهمین متغیر یعنی نوع دانشگاهی که دانشجویان در آن تحصیل می کنند،دانشگاهها به دو گروه  دولتی  وآزاد تقسیم شدند. نتایج استخراج شده نشان می دهد از مجموع 611 پایان نامه مورد بررسی ، 361 پایان نامه معادل 61 درصد  در دانشگاههای دولتی و مابقی یعنی  241 پایان نامه معادل 41 درصد در دانشگاههای آزاد مورد بررسی انجام شده است.

 

6- نتیجه گیری و بحث

نتایج پژوهش نشان داد که جنسیت اکثر دانشجویان در بازه زمانی مورد بررسی پژوهش،مرد  و همچنین جنسیت استادان راهنمای پایان نامه ها نیز ،مرد می باشد.در خصوص توزیع مکان پایان نامه بر اساس نتایج بورس اوراق بهادار در رتبه اول و به ترتیب سازمان حسابرسی،  سایر دستگاهها و بانک در رتبه های بعدی قرار دارند که نشانگر ظرفیت فراوان بورس اوراق بهادار به عنوان مکان مناسب جهت انجام بخش عمده ای از پایان نامه های رشته حسابداری در مقطعکارشناسی ارشد است.

از آنجا که بورس اوراق بهادار در شهر تهران قرار دارد ،لذا عمده پژوهشهای صورت گرفته نیز در شهر تهران انجام شده است که نشانگر عدم توزیع مناسب ظرفیت های پژوهشی در سایر شهرهای کشور است.نتایج این پژوهش با سایر پژوهشهای انجام شده در این زمینه از جمله پادیار هماهنگ است.

در خصوص بررسی نتایج آماری هر پایان نامه که از نظر نتایج حاصله، در یکی از 3 گروه کاربردی،بنیادی و توسعه ای قرار می گیرد، اکثر پایان نامه های انجام شده در این پژوهش از نوع کاربردی با 3/81% و سپس توسعه ای با 2/12 %و در آخر پژوهشهای بنیادی با 5/6% است.که بیانگر اولویت توجه به نوع پژوهشهای موجود در انجام پایان نامه های کارشناسی ارشد این رشته دارد.

در زمینه نرم افزار مورد استفاده در تجزیه و تحلیل داده های پایان نامه در این رشته  ،4  نرم افزار پر کاربرد ترSPSS  ،CLEMENTINE  ،EVIEWS و MATLAB  از لحاظ میزان کاربرد مورد ارزیابی  قرار گرفتند که نتایج آن به ترتیب با 55% ، 7/38% ، 5% و 8/5% است و نشان دهنده میزان کاربرد گسترده نرم افزار SPSS در پژوهشهای حسابداری می باشد.

از دیگر متغیرهای مورد بررسی در این پژوهش ابزار جمع آوری داده ها در هر پایان نامه بود که به طور کلی  از 3  طریق  پرسشنامه، مصاحبه و نرم افزار داده های بورس مورد بررسی قرار گرفت.

نتایج بررسی این متغیر نشان می دهد که 2867% از طریق پرسشنامه ،2% از طریق مصاحبه و مابقی یعنی 2/71% از طریق نرم افزار های رایج مرتبط با داده های بورس اوراق بهادار جمع آوری گردیده است که با توجه به اینکه عمده پژوهشها در بورس اوراق بهادار انجام میشود،کاربرد نرم افزار های رایج مرتبط با داده های بورس اوراق بهادار  دارای بالاترین فراوانی است. 

یکی از علل توجه کمتر به زمینه های موضوعی غیر بازار سرمایه ای،می تواند این باشد که داده های مورد استفاده در این پژوهش ها، سخت تر از پژوهش های بازار سرمایه ای در دسترس قرار می گیرند.  

در خصوص بررسی متغیر محتوای پایان نامه ها ، محتوای  پایان نامه ها به 5 گروه حسابداری،حسابرسی ،مدیریت مالی ،مدیریتی و سایر موضوعات مرتبط نظیر اقتصاد و مباحث بین رشته ای تقسیم شد و پس از جمع آوری داده ها و تحلیل آنها نتایج نشان داد که  44% محتوای پایان نامه ها به موضوعات حسابداری ،1962 % به موضوعات حسابرسی ، 2163% به

 

موضوعات مدیریت مالی،765% به موضوع مدیریتی و مابقی 9 % به سایر موضوعات مرتبط با رشته پرداخته اند.نتایج این بخش با نتایج پژوهش انجام شده توسط رهنمای رودپشتی و همپژوهان هماهنگ می باشد.

در خصوص اهداف ، پایان نامه ها ،بیشترین میزان پایان نامه ها  ،پژوهشهای با هدف تحلیلی)تجربی-نیمه تجربی( و کمترین میزان پایان نامه ها از لحاظ هدف ،توصیفی-تحلیلی  با یک درصد. میباشد . علت عدم تمایل به این دسته پژوهش های میتواند به دلیل نبود شرایط و امکانات کافی برای اجرای این دسته پژوهش ها باشد. همچنین جمع آوری داده از طریق روش میدانی، نیازمند صرف وقت و تلاش بیشتر از سوی محقق است .علاوه بر این  استفاده از روش میدانی، نیازمند همکاری افراد یا مؤسساتی است که اطلاعات مورد نیاز پژوهش از طریق آنها جمع آوری می گردد . همه ی این موارد نیازمند زمان بیشتر در مقایسه با پژوهش ها ی کتابخانه ای است. 

با توجه به نتایج پژوهش پیشنهادهای زیر عنوان میگردد:

1( ایجاد پایگاه اطلاعاتی در زمینه ی موضوعات نیازمند پژوهش و حوزه هایی که با خلأ پژوهشی مواجه هستند .در واقع تهیه یک پایگاه اطلاعاتی به کمک اساتید و صاحب نظران رشته حسابداری به منظور رفع نیازهای پژوهش هایی حسابداری و ارتقاء رشته،  چه از نظر تئوری و چه از نظر عمل، موثر خواهد بود.

2( توجه بیشتر پژوهشگران به روش شناسی پژوهشها و فعالیت در زمینه ی روشهای مورد نیاز پژوهش در حسابداری. 

3( انجام پژوهشی با موضوع بررسی سیر  تغییرات پژوهش های حسابداری از سالهای گذشته تا کنون درداخل و خارج از کشور  

4( در این پژوهش به بررسی تطبیقی ساده یا پیچیده بودن تحلیلهای آماری مورد استفاده در پژوهش های داخلی و خارجی پرداخته نشد .پیشنهاد میشود در پژوهشی، میزان پیچیده بودن روشهای آماری مورد استفاده داخلی و خارجی نظیر نوع رگرسیونهای مورد استفاده، مقایسه گردد.

5( مبانی نظری، استدلال و نوع تئوری مورد استفاده در پژوهش در این پژوهش مورد بررسی قرار نگرفت، پیشنهاد میگردد در پژوهشی این موارد مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.

 

فهرست منابع