فصل اول: کلّیات موضوعی و تعریف مفاهیم…………………………………………………………. 7

1-1-زندگی‌نامه‌ی آیت‌الله معرفت………………………………………………………………………… 8

1-1-1-تولد و دوران کودکی……………………………………………………………………………………………………………… 8

1-1-2-دوران تحصیل………………………………………………………………………………………………………………………. 8

1-1-3-اساتید و دوستان…………………………………………………………………………………………………………………… 8

1-1-4-فعالیت‌ها……………………………………………………………………………………………………………………………… 9

1-2-زندگی‌نامه‌ی آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………………………. 12

1-2-1-تولد و دوران‌ کودکی‌…………………………………………………………………………………………………………… 12

1-2-2-دوران‌ تحصیل‌……………………………………………………………………………………………………………………. 12

1-2-3-اساتید‌ و دوستان‌………………………………………………………………………………………………………………… 13

1-2-4-فعالیت‌ها…………………………………………………………………………………………………………………………… 14

1-3-مفهوم «اسباب نزول»………………………………………………………………………………. 17

1-3-1-معنای لغوی «اسباب»………………………………………………………………………………………………………… 17

1-3-2-معنای لغوی «نزول»………………………………………………………………………………………………………….. 18

1-3-3-معنای اصطلاحی «اسباب نزول»………………………………………………………………………………………….. 19

1-4-مفهوم «محکم و متشابه»…………………………………………………………………………. 21

1-4-1-معنای لغوی «محکم»………………………………………………………………………………………………………… 21

1-4-2-معنای لغوی «متشابه»……………………………………………………………………………………………………….. 22

1-4-3-معنای اصطلاحی «محکم و متشابه»…………………………………………………………………………………….. 24

1-5-مفهوم «نسخ»………………………………………………………………………………………… 29

1-5-1-معنای لغوی «نسخ»…………………………………………………………………………………………………………… 29

1-5-2-نسخ در اصطلاح و تطور مفهومی آن از آغاز تا كنون……………………………………………………………….. 31

1-6-مفهوم «بررسی تطبیقی»………………………………………………………………………….. 34

1-6-1-معنای لغوی «تطبیق»………………………………………………………………………………………………………… 34

1-6-2-«پژوهش تطبیقی»……………………………………………………………………………………………………………… 34

فصل دوم: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «اسباب نزول»   35

مقدمه فصل…………………………………………………………………………………………………… 36

2-1-تعریف «اسباب نزول»………………………………………………………………………………. 37

2-1-1-تعریف «اسباب نزول» از نظر آیت‌الله   معرفت…………………………………………………………………………. 37

2-1-2- تعریف «اسباب نزول» از نظر آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………………………… 38

2-2-اهمیت اسباب نزول در تفسیر……………………………………………………………………. 39

2-2-1-اهمیت اسباب نزول در تفسیر از نظر آیت‌الله معرفت………………………………………………………………. 39

2-2-2-اهمیت اسباب نزول در تفسیر از نظر آیت‌الله جوادی آملی……………………………………………………….. 39

2-3-اسباب نزول و شأن نزول………………………………………………………………………….. 41

2-3-1-اسباب نزول و شأن نزول از دیدگاه آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………. 42

2-3-2-اسباب نزول و شأن نزول از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………. 42

2-3-2-1-شأن نزول، فضای نزول و جوّ نزول قرآن از منظر آیت‌الله جوادی آملی……………………………. 43

2-3-2-2-تفاوت شأن، فضا و جوّ نزول……………………………………………………………………………………….. 44

2-3-2-3-تأثیر متقابل فضای نزول و معارف سوره………………………………………………………………………. 44

2-4-راه دست‌یابی به اسباب نزول…………………………………………………………………….. 46

2-4-1-بررسی روایات اسباب نزول………………………………………………………………………………………………….. 46

2-4-1-1-بررسی سندی روایات………………………………………………………………………………………………… 48

2-4-1-2-بررسی متنی روایات………………………………………………………………………………………………….. 49

2-4-2-اعتبار روایات اسباب نزول……………………………………………………………………………………………………. 50

2-4-2-1-بررسی‌های سندی…………………………………………………………………………………………………….. 50

2-4-2-2-بررسی‌های متنی………………………………………………………………………………………………………. 50

2-4-3-راه دست‌یابی به اسباب نزول از دیدگاه آیت‌الله معرفت…………………………………………………………… 52

2-4-4-راه دست‌یابی به اسباب نزول از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………… 53

2-4-4-1-نقش روایات در فهم قرآن از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………. 55

2-4-5-حجیت قول صحابه…………………………………………………………………………………………………………….. 59

2-4-5-1-حجیت قول صحابه از دیدگاه آیت‌الله معرفت………………………………………………………………. 62

2-4-5-2-حجیت قول صحابه از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی……………………………………………………….. 63

2-5-تعابیر بازگو کننده‌ی اسباب نزول………………………………………………………………… 65

2-5-1-تعابیر بازگو کننده‌ی اسباب نزول از دیدگاه آیت‌الله معرفت……………………………………………………… 66

2-6-فواید شناخت اسباب نزول…………………………………………………………………………. 67

2-7-عمومیت لفظ یا خصوص سبب……………………………………………………………………. 69

2-7-1-تعدد سبب و وحدت نزول…………………………………………………………………………………………………… 71

2-7-2-عمومیت لفظ یا خصوص سبب از دیدگاه آیت‌الله معرفت………………………………………………………… 72

2-7-3-عمومیت لفظ یا خصوص سبب از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………… 72

تطبیق دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «اسباب نزول»……….. 74

جمع‏بندی دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «اسباب نزول»….. 75

فصل سوم: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «محکم و متشابه»       76

مقدمه فصل…………………………………………………………………………………………………… 77

3-1-تعریف «محکم و متشابه»…………………………………………………………………………. 79

3-1-1-تعریف «محکم و متشابه» در دیدگاه آیت‌الله معرفت……………………………………………………………… 79

3-1-2-تعریف «محکم و متشابه» در دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………………. 81

3-2-نسبت تشابه و ابهام از دیدگاه آیت‌الله معرفت……………………………………………….. 84

3-2-1-علل و عوامل ابهام از دیدگاه آیت‌الله معرفت………………………………………………………………………….. 85

3-2-2-علل و عوامل تشابه از دیدگاه آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………………. 86

3-2-3-منشأ تشابه در قرآن از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………………………… 87

3-3-محکم و متشابه در قرآن…………………………………………………………………………… 88

3-3-1-محکم و متشابه در قرآن از نگاه آیت‌الله معرفت……………………………………………………………………… 89

3-3-2-محکم و متشابه در قرآن از نگاه آیت‌الله جوادی آملی……………………………………………………………… 90

3-4-تقسیم‌بندی تشابه…………………………………………………………………………………… 92

3-4-1-تقسیم بندی تشابه از دیدگاه آیت الله معرفت………………………………………………………………………… 92

3-4-2-تقسیم بندی تشابه از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………………. 94

3-5-تأویل……………………………………………………………………………………………………. 97

3-5-1-مفهوم «تأویل»…………………………………………………………………………………………………………………… 97

3-5-2-رابطه‌ی تأویل با آیات محکم و متشابه………………………………………………………………………………….. 99

3-5-2-1-اختصاص تأویل به آیات متشابه………………………………………………………………………………. 101

3-5-3-تأویل از نگاه آیت‌الله معرفت……………………………………………………………………………………………… 103

3-5-4-تأویل از نگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………………………………………………. 104

3-5-4-1-معنای اصطلاحی «تأویل» و حکمت تكرار این واژه در آیه‌ی7/آل عمران………………………. 104

3-5-4-2-برخی آراء درباره‌ی معنای «تأویل»…………………………………………………………………………… 106

3-5-4-3-انواع تأویل…………………………………………………………………………………………………………….. 107

3-5-4-4-معنای ظهور تأویل قرآن در قیامت…………………………………………………………………………… 108

3-5-4-5-تفاوت تعبیر خواب و تأویل………………………………………………………………………………………. 109

3-5-4-6-فرق تفسیر و تأویل…………………………………………………………………………………………………. 111

3-5-4-7-تأویل، غیر از تفسیر باطن است………………………………………………………………………………… 113

3-5-4-8-وضع الفاظ برای مفهوم عام، روح معنا و هدف آن……………………………………………………….. 114

3-6-علم به تأویل متشابهات………………………………………………………………………….. 115

3-6-1-علم به تأویل متشابهات از نگاه آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………….. 116

3-6-2-علم به تأویل متشابهات از نگاه آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………….. 118

3-6-2-1-«واو» عطف یا استیناف…………………………………………………………………………………………… 118

3-6-2-2-عملكرد راسخان در علم درباره‌ی متشابهات………………………………………………………………. 120

3-7-حکمت وجود آیات متشابه در قرآن…………………………………………………………… 122

3-7-1-دیدگاه آیت‌الله معرفت در حكمت وجود آیات متشابه در قرآن………………………………………………. 125

3-7-2-دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی در حكمت وجود آیات متشابه در قرآن………………………………………. 127

3-8-مرجع بودن آیات محکم نسبت به آیات متشابه……………………………………………. 133

3-8-1-دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی در مرجعیت آیات محکم نسبت به آیات متشابه…………………………. 133

3-8-1-1-راز تعبیر به «أُمّ» نه «أُمهات»…………………………………………………………………………………. 135

3-9-بحثی پیرامون حروف مقطّعه……………………………………………………………………. 138

3-9-1-«حروف مقطّعه» از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………………………….. 139

3-10-محکم و متشابه در روایات……………………………………………………………………. 142

3-10-1-محکم و متشابه در روایات از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی………………………………………………….. 142

تطبیق دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث…………………………. 144

جمع‏بندی دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث…………………….. 146

فصل چهارم: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «نسخ» 147

مقدمه فصل………………………………………………………………………………………………… 148

4-1-تعریف «نسخ»………………………………………………………………………………………. 149

4-1-1-تعریف «نسخ» از نظر آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………………………. 149

4-1-1-1-حقیقت «نسخ»……………………………………………………………………………………………………… 150

4-1-2-تعریف «نسخ» از نظر آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………………………. 150

4-1-2-1-«نسخ» مصطلح، مربوط به شریعت و منهاج است………………………………………………………. 152

4-2-«نسخ» در قرآن…………………………………………………………………………………….. 155

4-2-1-«نسخ» در قرآن از نظر آیت‌الله معرفت……………………………………………………………………………….. 155

4-2-2-«نسخ» در قرآن از نظر آیت‌الله جوادی آملی……………………………………………………………………….. 156

4-2-2-1-حقیقت «نسخ»……………………………………………………………………………………………………… 157

4-2-2-2-شبهه‌ی «نسخ آیات»……………………………………………………………………………………………… 159

4-2-2-3-صیانت قرآن از نسخ و تحریف‏………………………………………………………………………………….. 160

4-2-2-4-گستره‌ی «آیه»………………………………………………………………………………………………………. 161

4-2-2-5-نسخ احکام تشریعی………………………………………………………………………………………………… 164

4-3-اهمیت شناخت ناسخ و منسوخ………………………………………………………………… 166

4-3-1-اهمیت شناخت ناسخ و منسوخ از نظر آیت‌الله معرفت…………………………………………………………… 166

4-3-2-اهمیت شناخت ناسخ و منسوخ از نظر آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………… 167

4-4-روش شناخت ناسخ و منسوخ، و شرایط نسخ………………………………………………. 168

4-4-1-روش شناخت ناسخ و منسوخ، و شرایط نسخ از نظر آیت‌الله معرفت……………………………………….. 168

4-4-2-روش شناخت ناسخ و منسوخ، و شرایط نسخ از نظر آیت‌الله جوادی آملی……………………………….. 170

4-5-امکان وقوع «نسخ» در قرآن و گونه‌های آن…………………………………………………. 171

4-5-1-امکان وقوع «نسخ» در قرآن و گونه‌های آن از نظر آیت‌الله معرفت…………………………………………. 171

4-5-2-امکان وقوع «نسخ» در قرآن و گونه‌های آن از نظر آیت‌الله جوادی آملی…………………………………. 173

4-5-2-1-ناسازگاری تفكر تفویض با قبول نسخ………………………………………………………………………… 174

4-5-2-2-نسخ و تخصیص قرآن با خبر واحد…………………………………………………………………………… 175

4-6-انواع نسخ……………………………………………………………………………………………. 178

4-6-1-انواع نسخ از نظر آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………………………………. 178

4-6-2-انواع نسخ از نظر آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………………………………. 180

4-7-حکمت نسخ…………………………………………………………………………………………. 182

4-7-1-حکمت نسخ از نظر آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………………………….. 182

4-7-2-حکمت نسخ از نظر آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………………………….. 183

4-8-تفاوت نسخ با تخصیص…………………………………………………………………………… 185

4-8-1-تفاوت نسخ با تخصیص از نظر آیت‌الله معرفت……………………………………………………………………… 185

4-8-2-تفاوت نسخ با تخصیص از نظر آیت‌الله جوادی آملی……………………………………………………………… 185

4-9-تفاوت نسخ با بداء…………………………………………………………………………………. 186

4-9-1-تفاوت نسخ با بداء از نظر آیت‌الله معرفت…………………………………………………………………………….. 186

4-9-2-تفاوت نسخ با بداء از نظر آیت‌الله جوادی آملی…………………………………………………………………….. 187

تطبیق دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «نسخ»……………….. 189

جمع‏بندی دیدگاه‌های آیت‌الله معرفت و آیت‌الله جوادی آملی در بحث «نسخ»………….. 190

پیشنهاد تحقیق…………………………………………………………………………………………… 191

منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………. 192

الملخص:…………………………………………………………………………………………………….. 198

Abstract…………………………………………………………………………………………………….. 200

چکیده

پژوهش حاضر، به استخراج و تطبیق دیدگاه‏های علوم قرآنی آیت‏الله معرفت به عنوان یک دانشمند علوم قرآنی و آیت‏الله جوادی آملی به عنوان یک مفسر قرآن، در سه بحث

فصل دوم : پیشینه پژوهش

پیشینه پژوهش. 9

تاریخچه‌ی مواجه‌ی با نابینایی در جهان و ایران   11

یکپارچه سازی. 18

جایگزینی. 19

جنبه‌های اجتماعی جایگزینی. 19

عزت نفس. 20

تاریخچه‌ی عزت نفس. 20

تعریف عزت نفس. 22

اهمیت عزت نفس. 24

تفاوت عزت نفس و خودپنداره. 25

فرآیند رشد عزت نفس. 26

عوامل مؤثر بر عزت نفس. 26

ویژگی‌های افراد باعزت نفس بالا و پایین   27

ابعاد عزت نفس. 28

نظریه‌های عزت نفس. 32

پنج مؤلفه‌ی عزت نفس از دیدگاه جامع نگر اینرونر (1982)   33

دیدگاه مکاتب مختلف درباره‌ی عزت نفس   35

جنسیت و عزت نفس. 36

وراثت و عزت نفس. 38

عزت نفس در کودکان با نیازهای ویژه   38

پژوهش‌های انجام شده در زمینه عزت نفس   39

یکپارچه‌سازی و عزت نفس کودکان با نیازهای آموزشی ویژه   44

انگیزش(تعریف و مفهوم). 46

انگیزش پیشرفت. 46

تفاوت انگیزش و انگیزه. 47

انواع انگیزه. 48

انگیزش و نیاز. 49

رویکردهای مختلف انگیزشی. 51

دسته بندی‌های جدید انگیزشی. 56

نظریه‌های انگیزش پیشرفت. 60

پیشرفت و تفاوت‌های جنسی. 66

پژوهش‌های انجام شده در زمینه‌ی انگیزش پیشرفت   67

تعریف رشد اجتماعی. 69

فرآیند رشد اجتماعی. 70

انواع مهارت‌های اجتماعی. 72

ارتباط سازگاری و رشد اجتماعی. 73

عوامل مؤثر بر رشد اجتماعی فرزندان   74

رشد اجتماعی دانش‌آموزان نیمه بینا   78

پژوهش‌های انجام شده در زمینه رشد اجتماعی   79

ارتباط بین رشد اجتماعی و عزت نفس   83

جمع بندی. 86

فصل سوم : روش پژوهش

روش پژوهش. 88

جامعه و نمونه. 88

ویژگی‌های جمعیت شناختی گروه‌های مورد مطالعه   89

ابزارهای پژوهش. 90

شیوه ی جمع‌آوری داده‌ها. 96

روش تجزیه و تحلیل داده‌ها. 97

فصل چهارم : توصیف داده‌ها

توصیف داده‌ها. 99

 

تجزیه و تحلیل استنباطی فرضیه‌های پژوهش   100

فرضیه‌ها. 100

سؤال پژوهش. 102

فصل پنجم : بحث و نتیجه‌گیری

نتایج سؤالات پژوهش. 110

محدودیت‌های پژوهش. 111

پیشنهادهای پژوهش. 111

منابع

ضمائم

فهرست جداول

عنوان
صفحه
Table of Contents

جدول 3-1- توزیع آزمودنی‌ها به تفکیک پایه تحصیلی. 89

جدول 3-2- توزیع آزمودنی‌ها به تفکیک  سن. 90

جدول 4-1- میانگین، انحراف معیار و همبستگی بین متغیرهای پژوهش (رشد اجتماعی، عزت نفس، انگیزش پیشرفت) در کل دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس عادی و ویژه. 99

جدول 4-2- تفاوت میانگین دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر عزت نفس. 100

جدول 4-3- تفاوت میانگین دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر انگیزش پیشرفت. 101

جدول 4-4- تفاوت میانگین دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر رشد اجتماعی. 101

جدول 4-5- تفاوت میانگین دانش‌آموزان دختر نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر عزت نفس. 102

جدول 4-6- تفاوت میانگین دانش‌آموزان دختر نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر انگیزش پیشرفت. 102

جدول 4-7- تفاوت میانگین دانش‌آموزان دختر نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر رشد اجتماعی. 103

جدول 4-8- تفاوت میانگین دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر عزت نفس. 103

جدول 4-9- تفاوت میانگین دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر انگیزش پیشرفت. 104

جدول 4-10- تفاوت میانگین دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس عادی و ویژه در متغیر رشد اجتماعی. 104

 

چکیده

هدف این پژوهش بررسی تأثیر طرح یکپارچه سازی آموزشی بر عزت نفس، انگیزه‌ی پیشرفت و رشد اجتماعی دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس عادی در مقایسه با مدارس ویژه بود. روش این پژوهش علی-مقایسه ای می باشد. نمونه شامل60 نفر از دانش‌آموزان نیمه بینای ابتدایی شهر مشهد که در مدارس عادی و ویژه مشغول به تحصیل بودند (دختران دو گروه 14 نفره و پسران دو گروه 16 نفره)  و با توجه به سه ویژگی جنسیت، سن و پایه تحصیلی با یکدیگر همتا شدند، بود. ابزارهای پژوهش مشتمل بر پرسشنامه‌های عزت نفس پپ، انگیزش پیشرفت هرمنس و رشد اجتماعی واینلند بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون مقایسه‌ی دو میانگین همبسته انجام شد. نتایج نشان داد که میزان عزت نفس، انگیزش پیشرفت و رشد اجتماعی دانش‌آموزان دختر نیمه بینای مدارس عادی نسبت به دانش‌آموزان دختر نیمه بینای مدارس ویژه بالاتر است، اما این تفاوت به لحاظ آماری معنادار نیست در حالیکه میزان عزت نفس و رشد اجتماعی دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس ویژه نسبت به دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس عادی بالاتر است ولی این تفاوت به لحاظ آماری معنادار نیست و در مقوله انگیزش پیشرفت بین دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس عادی و دانش‌آموزان پسر نیمه بینای مدارس ویژه تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین مقایسه میانگین ها نشان داد که بین عزت نفس، انگیزش پیشرفت و رشد اجتماعی دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس عادی و دانش‌آموزان نیمه بینای مدارس ویژه تفاوت معنی‌داری وجود ندارد.

کلید واژه‌ها: یکپارچه‌سازی آموزشی، عزت نفس، انگیزه‌ی پیشرفت، رشد اجتماعی، دانش‌آموزان نیمه بینا

بیان مسأله

تمام افرادی که در سنین مدرسه هستند با وجود شباهت‌های انسانی خود، همگی از نظر زیستی و روان شناختی متفاوت از یکدیگرند به گونه‌ای که می‌توان گفت هر کودک یا نوجوان یک فرد استثنایی است و هر چه سن او بالاتر می‌رود استثنایی‌تر می‌شود و نیازهای آموزشی و پرورشی خاص خود را دارد. اگر کودکان و نوجوانان استثنایی کشور را مطابق با آمارهای جهانی 12% از کل افراد این دوره‌های سنی بدانیم، آموزش و پرورش استثنایی کشور با مشکلات اساسی در رابطه با بنیادهای فلسفی و جوانب کیفی مواجه است، از نظر کمی نیز کمتر از 7% از کودکان و نوجوانان استثنایی کشور را زیر پوشش دارد(لطف آبادی، 1391).

مهم ترین و بحث برانگیزترین موضوع در آموزش و پرورش کودکان استثنایی، آموزش و پرورش فراگیر است که باید در سیاست‌های آموزشی همه کشورها اعم از توسعه یافته و در حال توسعه به طور یکسان مورد توجه قرار گیرد (هورن بای، 2010).

نگاه آموزش و پرورش استثنایی ایران به مفهوم کودک و نوجوان استثنایی یک نگاه سنتی و کاستن گرایی[1] است. نگرش سنتی و کاستن گرایی را وقتی می‌توان تغییر داد که شأن و ارزش انسانی کودکان و نوجوانان در مفهوم رهایی بخش آن و متناسب با فلسفه‌ی زندگی و فلسفه‌ی علوم انسانی متناسب با عصر حاضر مورد نظر قرار گیرد. در این معنا هدف رهایی بخشی آموزش و پرورش آن است که وضعیت زندگی حال و آینده‌ی تمام کودکان و نوجوانان را از وضع موجود به یک وضعیت انسانی و شایسته برسانند تا رشد همه جانبه‌ی تمام آنان تأمین شود. فرصت‌های برابر آموزشی و پرورشی برای تمام کودکان و نوجوانان 5 تا 18 ساله صرف نظر از کم توانایی‌هایی که ممکن است داشته باشند فراهم آید، همه‌ی ظرفیت‌های انسانی و استعدادهای آنان به درستی و به طور مستمر سنجش و تشخیص داده شود و امکانات شکوفایی آن‌ها در حداکثر ممکن فراهم گردد (لطف آبادی، 1391).

تفاوت در دستیابی به فرصت‌های آموزشی[2] بین کودکان معلول و غیرمعلول یکی از مشکلات آموزشی است که اعلامیه جهانی حقوق بشر تأکید زیادی روی آن دارد که این تفاوت منجر به  از کار افتادگی و عدم دسترسی به آموزش و پرورش کودکان و بزرگسالان مبتلا به معلولیت می‌شود (پیترز و سوزان[3]، 2003).

مطالعه‌ی دانش‌آموزان استثنایی مطالعه‌ی تفاوت هاست. دانش‌آموزان استثنایی از بعضی جهات با دانش‌آموزان عادی متفاوت هستند. به زبان بسیار ساده این چنین فردی ممکن است در فکر کردن، دیدن، شنیدن، سخن گفتن، معاشرت کردن و یا حرکت کردن مشکلات و یا استعدادهای ویژه‌ای داشته باشد. این شخص غالباً ترکیبی از توانایی ها یا ناتوانایی ها را دارد. مطالعه‌ی دانش‌آموزان استثنایی مطالعه‌ی شباهت ها نیز هست. افراد استثنایی در همه‌ی جهات با افراد عادی متفاوت نیستند، بلکه بیشتر دانش‌آموزان استثنایی در بیشتر جنبه ها عادی هستند. تا همین اواخر افراد متخصص و همچنین افراد غیر متخصص به تفاوت‌های موجود بین دانش‌آموزان استثنایی و غیر استثنایی بیشتر توجه داشتند و جنبه‌های مشترک آن‌ها را تقریباً نادیده می گرفتند. اکنون به وجه مشترک افراد استثنایی و غیر استثنایی، به شباهت خصیصه ها، نیازها و شیوه‌های یادگیری آن‌ها بیشتر توجه می‌شود، در نتیجه مطالعه‌ی دانش‌آموزان استثنایی پیچیده تر شده است و بسیاری از واقعیت ها درباره‌ی کودکان و نوجوانان ناتوان و آن‌هایی که استعداد خاصی دارند به چالش فرا خوانده شده‌اند (هالاهان و کافمن، به نقل از علیزاده و دیگران، 1388: 2).

 درباره دانش‌آموزان استثنایی باورهای نادرست و باورهای درست فراوانی وجود دارد که بر اساس باورهای درست:

– هر نوع سامانه‌ی آموزشی برای آن که بودجه‌ی فدرال دریافت کند؛ باید آموزش آزاد[4] و مناسبی را برای هر دانش‌آموز و بدون توجه به وضعیت ناتوان کننده او فراهم کند.

– قانون اقتضا می‌کند که دانش‌آموزان ناتوان در محیط با کمترین محدودیت[5] استقرار یابند؛ با این همه محیط کمتر محدود، همیشه کلاس درس معمولی نیست. منظور از محیط با کمترین محدودیت آن است که وقتی آموزش مناسب فراهم شود ،تا آنجا که امکان دارد دانش‌آموز باید کمتر از خانه، خانواده، اجتماع و زمینه‌ی کلاس درس معمولی جدا بماند.

– در بیشتر موارد امّا نه همیشه علل ناتوانایی ها شناخته شده نیستند؛ هر چند در تعیین علّت وقوع بسیاری از ناتوانایی ها پیشرفت‌هایی حاصل شده است، اطلاعات ما درباره‌ی درمان ناتوانایی ها بیشتر از اطلاعات ما درباره‌ی علل وقوع ناتوانایی هاست.

– هیچ دو فردی کاملاً همانند نیستند. افراد ناتوان نیز مانند افراد دیگر اشخاص منحصر به فرد هستند، بیشتر توانایی‌های آنان بسیار شبیه به توانایی‌های افراد عادی است که ناتوان در نظر گرفته نشده‌اند؛ با این همه ناتوانی صفتی است که اکثر مردم در آن سهمی ندارند. مهم آن است که ناتوانایی ها را به خاطر نوعشان مشخص کنیم، امّا افراد ناتوان راباید چنان در نظر بگیریم که دارای توانایی هستند، توانایی‌های دیگری که با اکثر مردم در آن شریکند.

– ناتوانی، ناتوان بودن در انجام بعضی کارها و نبود استعداد ویژه است، امّا معلول بودن وضعیت نامطلوبی است که به فرد تحمیل می‌شود. ناتوانی ممکن است معلولیت نباشد و این بستگی به اوضاع و احوال دارد. بعضی معلولیتها بی جهت به افراد ناتوان تحمیل می‌شود مثلاً دانش‌آموزی که نمی‌تواند با قلم بنویسد، امّا می‌تواند از ماشین تحریر یا نرم افزار استفاده کند بی جهت بدون این نوع دستگاهها معلول در نظر گرفته می‌شود (همان: 3 و 4).

انگیزش[6] از پر اهمیت ترین پیش نیازهای انگیزش و یادگیری است. یادگیری مستلزم صرف وقت،کار، تلاش، پشتکار و سرمایه گذاری توانایی‌های جسمانی و روانی یاد گیرنده است. انگیزش یکی از متغیرهای اصلی است که بر فرایند آموزش، یاددهی-یادگیری و عملکرد دانش‌آموز تأثیر می گذارد. روان‌شناسان پژوهشی به این نتیجه رسیده‌اند که مجموعه‌ای از عوامل و متغیرها یا سازه‌های درونی و بیرونی در انگیختن فرد به یادگیری و مشارکت فعال[7] او در فرایند آموزش دخیل هستند. از غریزه، سایق، نیاز و شوق گرفته تا علاقه، کنجکاوی، سبک اسناد[8]، توان مندی، انتظار[9]، تلاش برای پیشرفت و فشار والدین و فشارهای همسالان همه می‌توانند در تعاملی پیچیده بر نظام انگیزش دانش‌آموزان تأثیر گذاشته و رفتار آموزشی و یادگیری و پیشرفت او را شکل دهند (اکبری، 1386).

با توجه به مطالب ذکر شده این سؤال مطرح است که:

– آیا طرح یکپارچه سازی آموزشی با توجه به مشکلاتی که در اجرای آن وجود دارد می‌تواند در عزت نفس، انگیزه‌ی پیشرفت و رشد اجتماعی دانش‌آموزان نیمه بینا تأثیر مثبت

 

 

 

فهرست مطالب

 عنوان                                                                                                                          صفحه

           هیئت داوران. ج

            تقدیم به ه

            سپاسگزاری و

………. چکیده. ز

………. فهرست جدول­ها ک

………. فهرست شکل­ها ل

فصل اول: معرفی. 1

1-1….. مقدمه 2

1-2….. اهداف تحقیق. 2

1-3….. تعریف مساله و پرسش­های تحقیق. 3

1-4….. پیشینه­ی تحقیق. 4

1-5….. ساختار پایان نامه 9

فصل دوم: سیستم­های توصیه­گر. 11

2-1….. مقدمه 12

2-2….. معماری کلی یک سیستم توصیه­گر. 13

2-3      منابع دانش و داده در سیستم­های توصیه­گر. 14

2-4      تکنیک­های توصیه براساس ورودی و خروجی. 15

2-4-1مبتنی بر محتوا 15

2-4-2فیلتر مشارکتی. 17

2-4-3روش­های مبتنی بر داده شخصی. 18

2-4-4مبتنی بر دانش.. 19

2-4-5ترکیبی. 21

فصل سوم: حسابگری بافت­آگاه 24

3-1….. مقدمه 25

3-2….. بافت و بافت آگاهی. 25

3-3      معماری سیستم­های اطلاعات مکانی بافت­آگاه 27

3-4….. خدمات بافت­آگاه 28

3-5….. بافت­های ورودی سیستم­های بافت­آگاه 29

3-5-1موقعیت.. 29

3-5-2هدف استفاده 29

3-5-3زمان. 30

3-5-4محیط فیزیکی. 30

3-5-5سابقه ناوبری. 30

3-5-6تعیین جهت.. 31

3-5-7موقعیت فرهنگی و اجتماعی. 31

3-6….. سازگاری. 31

فصل چهارم: مدلسازی. 34

4-1….. مقدمه 35

4-2      بافت­های موثر و معیارهای تصمیم­گیری در پیشنهاد اقامتگاه 36

4-2-1نوع سفر. 37

4-2-2موقعیت اقامتگاه 37

4-2-3زمان. 38

4-2-4ترجیحات کاربر. 38

4-3….. مدلسازی سیستم توصیه­گر. 39

4-4….. خدمات ارائه شده در برنامه کاربردی. 43

 

4-4-1پیشنهاد اقامتگاه به کاربر. 43

4-4-2ارائه رویداد 44

4-4-3نمایش نقشه و مسیر حرکت و ناوبری  45

4-5….. معماری سیستم 46

فصل پنجم: پیاده­سازی. 48

5-1….. مقدمه 49

5-2….. محیط اجرایی. 49

5-2-1رابط کاربر. 50

5-2-2زیرسیستم مدیریت داده 51

5-2-3زیر سیستم مدیریت مدل. 51

5-3….. ساختار برنامه کاربردی. 51

5-4….. مشخصات برنامه کاربردی. 55

5-5….. ارزیابی. 60

فصل ششم: نتیجه­گیری وبحث. 62

6-1….. نتیجه­گیری. 63

6-2….. پیشنهادات.. 64

مراجع. 65

واژه­نامه. 72

 

 

 

 

فهرست جدول­ها

عنوان                                                                                             صفحه

جدول ‏1‑1 مقایسه ای بین سیستم­های توصیه­گر در زمینه گردشگری. 8

جدول ‏2‑1 مقایسه ای بین روش­های موجود در سیستم­های توصیه­گر. 21

جدول ‏4‑1 معیارهای تاثیرگذار در سیستم 37

جدول ‏4‑2 مجموعه قیود برای یک آیتم 40

جدول ‏4‑3 تعدادی از قیود تعریف شده 41

جدول ‏5‑1 اقامتگاه­های در نظر گرفته شده در این تحقیق. 49

جدول ‏5‑2 نمادهای مربوط به انواع اقامتگاه­ها روی نقشه 60

جدول ‏5‑3 نتیجه پرسشنامه­ها 60

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل­ها

عنوان                                                                                                               صفحه

شکل ‏2‑1 شمای کلی سیستم توصیه­گر. 14

شکل ‏2‑2سیستم توصیه­گر محتوا محور. 16

شکل ‏2‑3 سیستم توصیه­گر پالایش مشارکتی. 17

شکل ‏3‑1 تقسیم بندی سیستم­های بافت آگاه 27

شکل ‏3‑2معماری کلی سیستم­های بافت آگاه 28

شکل ‏3‑3 سطوح مختلف سازگاری. 33

شکل ‏4‑1گام­های پژوهش.. 36

شکل ‏4‑2روش پیش پالایش بافت.. 42

شکل ‏4‑3روش پس پالایش بافت.. 42

شکل ‏4‑4روش مدل بافتی. 43

شکل ‏4‑5الگوریتم پیاده سازی. 44

شکل ‏4‑6 معماری سیستم پیشنهادی. 47

شکل ‏5‑1 بسته­ها و کلاس­های برنامه کاربردی. 52

شکل ‏5‑2 نمونه از پایگاه داده ایجاد شده برای اقامتگاه­ها 53

شکل ‏5‑3 استخراج جهت از مختصات.. 53

شکل ‏5‑4 نمایش منوی اصلی برنامه کاربردی. 56

شکل ‏5‑5 نمایش تعدادی از اقامتگاه­ها در سطح شهر کرمان. 57

شکل ‏5‑6 تغییر اندازه آیکون­ها با توجه به جهت کاربر. 57

شکل ‏5‑7 انتخاب ویژگی­های اقامتگاه 58

شکل ‏5‑8 نمایش اقامتگاه پیشنهادی و مسیر رسیدن به آن. 59

شکل ‏5‑9 نمونه­ای از رویدادها 59

 

 

 

 

فصل اول
معرفی
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1       مقدمه
سیستم اطلاعات مکانی همراه یک چارچوب سخت­افزاری و نرم­افزاری می­باشد که دسترسی به داده­ها و سرویس­های مکانی را با استفاده از دستگاه­های همراه و از طریق شبکه­های ارتباطی بی­سیم فراهم می­کند. این سیستم دارای خصوصیت سیالیت می­باشد که بر امکان شکسته شدن محدودیت­های مکانی در استفاده کاربران از خدمات این نوع کاربردها تاکید دارد. یکی از زمینه­های کاربرد سیستم­های اطلاعات مکانی همراه، فرایند گردشگری می­باشد. وقتی گردشگر مقصدی را برای سفر انتخاب می­کند، می­تواند سایت­های زیادی را برای دریافت اطلاعات در زمینه مکان­های دیدنی شهر، رستوران­ها و اقامتگاه­ها بیابد. اطلاعات این سایت­ها ثابت هستند و برای همه به یک شکل نمایش داده می­شود و همینطور حجم اطلاعات زیاد است و کاربر باید زمان نسبتا زیادی را صرف جستجوی اطلاعات مورد علاقه خود کند.

سیستم­های توصیه­گر، سیستم­های هوشمندی هستند که با شناسایی علایق و اولویت­های کاربر، اطلاعات موجود را پالایش کرده و پیشنهادات مناسب و مرتبط را به تک تک کاربران ارائه می­کنند. سیستم­های توصیه­گر ابزاری برای هرچه توانمند کردن شهروندان در بهره­برداری از فضای اینترنت محسوب می­شوند. با استفاده از سیستم­های توصیه­گر،

مفهوم شایستگی …………………………………………………………………………………………………………………………12

2-1- نظریه فرافوردیسم ……………………………………………………………………………………………………………..15

2- 1- 1- فوردیسم …………………………………………………………………………………………………………………..15

2- 1- 2- فرافوردیسم ……………………………………………………………………………………………………………….17

2- 1- 3- شایستگی های بازار كار در نظریه فرافوردیسم ………………………………………………………………….18

2- 1- 4- ملاحظات و جمع بندی نظریه فرافوردیسم ……………………………………………………………………….19

2- 2- نظریه سرمایه اجتماعی ………………………………………………………………………………………………………21

2- 2- 1- مؤلفه ها و ابعاد نظریه سرمایه اجتماعی ……………………………………………………………………………23

2- 2- 2- جایگاه نظریه سرمایه اجتماعی در مباحث اقتصادی و مدیریت سازمانی …………………………………24

2- 2- 3- بررسی و نقدی بر نظریه سرمایه اجتماعی …………………………………………………………………………26

2- 3- اقتصاد دانش محور …………………………………………………………………………………………………………..29

2- 3- 1- اقتصاد دانش محور چیست …………………………………………………………………………………………..29

2- 3- 2- مشخصه بازار كار و اشتغال در اقتصاد دانش محور ……………………………………………………………32

2- 3- 3- شایستگی های نیروی انسانی در اقتصاد دانش محور ………………………………………………………….34

2- 3- 4- بحث و بررسی نظریه اقتصاد دانش محور ………………………………………………………………………..35

2- 4- نظریه جهانی شدن ……………………………………………………………………………………………………………39

2- 4- 1- بازار كار و شایستگی های نیروی كار ……………………………………………………………………………..43

2- 4- 2- نقدی بر شایستگی های مورد نیاز بازار كار در نظریه جهانی شدن ………………………………………..47

2- 5- پیشینه تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………..51

2- 5- 1- تحقیقات خارجی ……………………………………………………………………………………………………….51

2- 5- 2- تحقیقات داخلی ………………………………………………………………………………………………………..68

2- 6- نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………..74

فصل سوم: روش تحقیق

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………83

3- 1- طرح پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………….83

3- 2- جامعه آماری، نمونه آماری و روش نمونه گیری پژوهش   ………………………………………………………..83

3- 3- روش های جمع آوری اطلاعات …………………………………………………………………………………………84

3-3-1- پرسشنامه …………………………………………………………………………………………………………………….84

3-3-2- مصاحبه ………………………………………………………………………………………………………………………87

3-3-3- اسناد مدارك ………………………………………………………………………………………………………………88

3- 4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات …………………………………………………………………………………………..88

فصل چهارم: تحلیل داده ها

4- 1- تجزیه و تحلیل داده های مصاحبه ……………………………………………………………………………………….92

4-1-1- بررسی شایستگی های زنان شاغل در شركت فولاد مباركه اصفهان از دیدگاه مدیران با توجه به دو متغیر سابقه كار و تحصیلات چگونه می تواند باشد؟ …………………………………………………………………………92

4-1-2- دیدگاه مدیران شركت فولاد مباركه اصفهان در رابطه با شایستگی های اساسی زنان و مردان چگونه است؟ ………………………………………………………………………………………………………………………………………95

4- 2- تحلیل داده های پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………104

4- 3- آیا بین نظرات مدیران شركت فولاد مباركه اصفهان در مورد شایستگی ها با اسناد موجود اختلافی وجود دارد؟…………………………………………………………………………………………………………………………………….113

4- 4- آیا میان برنامه های آموزشی موجود در شركت فولاد مباركه اصفهان با مدلهای شایستگی زنان و مردان تطابقی وجود دارد؟ ………………………………………………………………………………………………………………..125

4-5- كدام یك از مدلهای نظری ارائه شده در مورد شایستگی ها، در شركت فولاد مباركه اصفهان از اهمیت بیشتری برخوردار است؟ ………………………………………………………………………………………………………..131

4-6- نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………..137

فصل پنجم: نتیجه گیری

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………139

5- 1- بحث و نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………….139

5- 2- پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………………150

5- 3- مشكلات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………151

فهرست منابع و مآخذ

الف: منابع فارسی …………………………………………………………………………………………………………………….152

ب: منابع انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………….159

ضمائم          

الف: سوالات پرسشنامه …………………………………………………………………………………………………………….161

ب: سوالات مصاحبه ………………………………………………………………………………………………………………..164

چكیده انگلیسی

فهرست شكل ها                                                                                                   

شكل 4- 1- الگوی شایستگی های مرجع مدیران شركت فولاد مباركه اصفهان ………………………………..114

شكل 4- 2- الگوی شایستگی های مدیران منابع انسانی فولاد مباركه اصفهان ……………………………………115

شكل 4- 3- الگوی شایستگی مدیران تولید فولاد مباركه اصفهان ……………………………………………………116

شكل 4- 4- الگوی شایستگی مدیران تكنولوژی فولاد مباركه اصفهان …………………………………………….117

شكل 4- 5- الگوی شایستگی مدیران خرید فولاد مباركه اصفهان …………………………………………………..118

شكل 4- 6- الگوی شایستگی مدیران فروش فولاد مباركه اصفهان ………………………………………………….119

شكل 4- 7- الگوی شایستگی مدیران اقتصادی و مالی فولاد مباركه اصفهان …………………………………….120

شكل 4- 8- الگوی شایستگی مدیران توسعه فولاد مباركه اصفهان ………………………………………………….121

فهرست جداول                  

جدول شماره 2- 1- شایستگی های مورد نیاز جهت اشتغال در بازار كار جهانی ………………………………….47

جدول شماره 2-2 دانش، مهارتها و شایستگی های لازم برای اشتغال ……………………………………………….. 52

جدول شماره 2- 3- دانش، مهارتها و شایستگی های دانش آموختگان دانشگاهها ……………………………….52

جدول شماره 2- 4- شاخص های رفتاری شایستگی های پروژه دانشگاه میشیگان ……………………………….58

جدول شماره 2- 5- شایستگی های كلیدی انتخاب شده در پروژه DeSeco ………………………………………64

جدول شماره 2- 6- شایستگی های كلیدی انتخاب شده در پروژه DeSeco نقل از ریچن و تیانا …………. 65

جدول 2-7- چارچوب نظری تحقیق …………………………………………………………………………………………….81

جدول شماره 3- 1- بیان مهارتها و ارائه شرحی از آنها …………………………………………………………………….86

جدول شماره 4-1- خلاصه داده های حاصل از مصاحبه ………………………………………………………………..103

جدول شماره 4- 2- میانگین میزان اهمیت مهارتهای اشتغال زا برای زنان شاغل در شركت فولاد مباركه..104

جدول شماره 4- 3- میانگین میزان اهمیت مهارت كار با رایانه ………………………………………………………..106

جدول شماره 4- 3- توزیع فراوانی و درصدی مهارت كار با رایانه …………………………………………………..106

جدول 4- 4- میانگین میزان اهمیت مهارت مشتری مداری ……………………………………………………………..107

جدول 4- 4- توزیع فراوانی و درصدی مهارت مشتری مداری ………………………………………………………..107

جدول 4- 5- میانگین میزان اهمیت مهارتهای مربوط به كار گروهی ………………………………………………..108

جدول 4- 5- توزیع فراوانی و درصدی مهارتهای مربوط به كار گروهی …………………………………………..108

جدول 4- 6- میانگین میزان اهمیت مهارت استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات ……………………………109

جدول 4- 6- توزیع فراوانی و درصدی مهارت استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات ……………………..109

جدول 4- 7- میانگین میزان اهمیت توانایی تفكر خلاقانه و ایجاد نوآوری در محیط ………………………….110

جدول 4- 7- توزیع فراوانی و درصدی توانایی تفكر خلاقانه و ایجاد نوآوری در محیط …………………….110

جدول 4- 8- میانگین میزان اهمیت مهارت درك اهداف و سیاست های سازمان ………………………………111

جدول 4- 8- توزیع فراوانی و درصدی مهارت درك اهداف و سیاست های سازمان …………………………111

جدول 4- 9- میانگین میزان اهمیت مهارت حل مساله ……………………………………………………………………112

جدول 4- 9- توزیع فراوانی و درصدی مهارت حل مساله ………………………………………………………………112

فهرست نمودارها                                                                                                      

نمودار شماره 4- 1- توزیع فراوانی و درصدی مهارت كار با رایانه …………………………………………………..106

نمودار شماره 4- 2- توزیع فراوانی و درصدی مهارت مشتری مداری ……………………………………………….107

نمودار شماره 4- 3- توزیع فراوانی و درصدی مهارت مربوط به كار گروهی ……………………………………..108

نمودار شماره 4- 4- توزیع فراوانی و درصدی مهارت استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات …………….109

نمودار شماره 4- 5- توزیع فراوانی و درصدی مهارت تفكر خلاقانه و ایجاد نوآوری در محیط ……………110

نمودار شماره 4- 6- توزیع فراوانی و درصدی مهارت درك اهداف و سیاست های سازمان ……………….111

نمودار شماره 4- 7- توزیع فراوانی و درصدی مهارت حل مساله ……………………………………………………..112

چكیده

هدف کلی این پژوهش شناسایی و ارزیابی مــهارتهای مورد نیاز برای اشتغال و مشارکت بــهتر زنـان در بــخش صـنعت می باشد. از اهداف دیگر این تحقیق، این است تا به بررسی شایستگی زنان شاغل در شركت فولاد مباركه اصفهان از دیدگاه مدیران این شركت با توجه به دو متغیر سابقه كار و تحصیلات بپردازد. هم چنین در این پژوهش، با مطالعه مدلهای شایستگی و برنامه های آموزشی شرکت فولاد مبارکه اصفهان، به بررسی میزان انطباق شایستگی های مورد نیاز برای اشتغال و فعالیت زنان از دیدگاه مدیران با برنامه های آموزشی و مدلهای شایستگی این شرکت نیز پرداخته شد. در مجموع با بررسی موضوع و مصاحبه با مدیران شركت فولاد مباركه اصـفـهان سـعی شـد تـا فهرستی از مـهمترین و اساسی ترین مهارتها و قابلیتهایی را كه دانش آموختگان زن برای فعالیت و مشاركت در شركت فولاد مباركه اصفهان به آن نیاز داشتند، تـعیین شود. این پژوهش از نوع پیمایشی بوده و برای جمع آوری آن از تكنیك پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. جامعه آماری ایـن پژوهـش را مـدیران شركت فولاد مباركه اصفهان تشکیل می دادند كه به دلیل محدود بودن جامعه آماری، همگی به عنوان نمونه آمـاری انتخاب شـدند. روش نـمونه گیری در این تـحقیق روش نــمونه گیری مـبتنی بر هـدف بود. داده های پـرسشنامه و مـصاحبه نشان داد که شایستگی های نظیر مهارت کار با رایانه، مشتری مداری، مهارت مربوط به كار گروهی، مهارت استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات، توانایی تفكر خلاقانه و ایجاد نوآوری در محیط، حل مساله، داشتن انتظارات شغلی معقول، درك اهداف و سیاست های سازمان، قابلیت آموزش دیدن در حین كار برای مدیران شرکت فولاد مبارکه از اهمیت زیادی برخوردار بود كه از بین آنها مهارت كار با رایانه، مشتری مداری و درك اهداف و سیاست های سازمان به عنوان شایستگی های كلیدی انتخاب شد. علاوه بر آن، این تحقیق نشان داد که برای ورود بهتر زنان به صنعت لازم است شایستگی کار در شرایط سخت نیز در برنامه های آموزشی آنان مورد توجه قرار گیرد. نتایج مطالعه برنامه های آموزشی شركت فولاد مباركه اصفهان نشان داد که در سه مورد، مهارت كار با رایانه، درك و فهم اهداف و سیاست های سازمان و مشتری مداری با شایستگهای مدنظر مدیران شركت فولاد مباركه اصفهان هماهنگی وجود دارد.

مقدمه و بیان مسئله

در مسیر انتقال به شرایط نوین و متغیر فن آوری های جدید صنعتی كه بنیان های فلسفی، علمی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی جوامع را دچار دگرگونی عمیقی كرده است و جوامع بشری در عمل ویژگی های پست مدرنیسم را در خود آشكار كرده اند، جوامع با چالش های متعدد ناشی از چنین تغییراتی مواجه شده اند. در چنین شرایطی نظام آموزشی جوامع می تواند در همسان سازی، هماهنگی و میانه گزینی دوباره جوامع با وضعیت جدید نقش مهمی را ایفا نماید. در این، رهگذر یكی از مقولات مهم، وظیفه بسیار اساسی و حساس نظام آموزشی در فراهم كردن شرایطی است كه در آن نیروهای دانش آموخته بتوانند از مهارتها، توانایی ها و قابلیت های كلیدی و متناسب با نیازها و شرایط دنیای صنعت و مشاغل برخوردار شوند. بررسی رسالت نظام آموزشی یك جامعه در فراهم كردن شرایط رشد و توسعه قابلیتهای افراد در ابعاد مختلف از مباحث اساسی است كه می توان از زاویه های مختلف به بررسی آن پرداخت (عزیزی 1382).

به طور مثال خصوصی سازی نظام های آموزشی و ایجاد مهارت و قابلیت هایی متناسب با نیازهای شغلی جوامع یکی از راهبردهایی است که به عنوان پاسخی به فشارها و الگوهایی متغیر جهانی شدن آموزش و پرورش و اشتغال مورد بحث و بررسی قرار گرفته است (مهر علی زاده،1384). این تغییرات در بسیاری از جوامع ماهیت، قالب کار و تقاضای نیروی کار را تحت تأثیر خود قرار داده است و باعث شده تا یک ارتباط تنگاتنگ بین توسعه منـابع انـسانـی و وجود دانـش آموختـگانی که از مهارتهای لازم در خصوص کاربردی کردن دانش خود کسب کرده اند، به وجود آید.

به همین دلیل است که امروزه در جوامع پیشرفته بر یادگیری مبانی عملی مشاغل مورد نیاز در بازار كار و انتقال آموزش به محیط واقعی كار و تاكید بر تجربه اندوزی در ساختارهای مختلف شغلی دارند. شاید توجه به ایجاد و نگهداری مهارت های مورد نیاز نیروی كار در میان كشورهای توسعه یافته هرگز تا این اندازه فراتر نرفته است (عزیزی، 1382).

«در مقابل علارغم رشد قابل ملاحظه نظام های آموزشی در كشورهای جهان سوم در خلال ربع قرن گذشته، برنامه ریزی در راستای توسعه كشور به صورت مناسبی جهت داده نشده است. در حالی كه تعداد زیادی از دانش آموختگان بیكار هستند، میلیونها فرصت شغلی به دلیل ناكافی بودن نیروی انسانی دانش آموخته، كارورزیده و با مهارت مناسب فرو گذار مانده است» (فرش، 1979).

این عوامل باعث شده كه امروزه در اقتصاد كشورها كیفیت و تركیب نیروی انسان كارشناس و توانمند و با قابلیت ها و مهارتهای اساسی و كلیدی مورد نیاز برای بازار كار به عنوان یكی از مهم ترین نهادهای تعیین كننده رشد و توسعه اقتصادی قلمداد شود.

این مهارتها و شایستگی های كلیدی و اشتغال زا را می توان دانـش، بینش، نـگرش ها و مهارتـهایی دانـست كه مـوجب تحرك و پویایـی افـراد در روابـط با دیگران، انتـقال موفق

1-7-2 تعاریف عملیاتی…………………………… 16

 

فصل دوم: پیشینه پژوهش

2-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 18

2-2 هیجانات مثبت………………………………. 19

2-2-1 تاریخچه ی هیجانات مثبت……………………. 19

2-2-2 هیجان شادی………………………………. 21

2-2-2-1 ریشه های تحولی…………………………. 21

2-2-2-2 جنبه های ژنتیکی………………………… 22

2-2-2-3 جنبه های فیزیولوژیک…………………….. 22

2-2-2-4 جنبه های شناختی………………………………………………………………………………………… 23

2-2-2-5 جنبه های اجتماعی……………………….. 23

2-2-2-6 جنبه های اقتصادی……………………….. 24

2-2-2-7 جنبه های هیجانی………………………… 25

2-2-3 هیجان لذت……………………………….. 25

2-2-3-1 ریشه های تحولی…………………………. 25

2-2-3-2 جنبه های فیزیولوژیک…………………….. 26

2-2-3-3 جنبه های غریزی…………………………. 26

2-2-3-4 جنبه های شناختی………………………… 26

2-2-3-5 جنبه های اجتماعی……………………….. 27

2-3 سلامت روان…………………………………. 28

2-3-1 تاریخچه ی سلامت روان………………………. 28

2-3-2 مولفه های سلامت روان………………………. 29

2-3-3 تأثیر استرس و مهارت های مقابله ای بر سلامت روان. 32

2-3-4 تأثیر روابط بین فردی بر سلامت روان………….. 33

2-3-5 مداخلات مبتنی بر سلامت روان…………………. 34

2-4 مذهب و معنویت……………………………… 35

2-4-1 تاریخچه ی روانشناسی مذهب و معنویت………….. 35

2-4-2 وجوه تشابه و افتراق مذهب و معنویت………….. 36

2-4-3 شکل های سالم و ناسالم مذهب و معنویت………… 37

2-4-4 تأثیر مذهب و معنویت بر سلامت روان…………… 38

2-4-4-1معنادهی و مقابله با استرس………………… 38

2-4-4-2 روابط بین فردی…………………………. 39

2-4-5 تأثیر مذهب و معنویت بر هیجانات مثبت………… 39

2-4-6 یکپارچه سازی مذهب و معنویت در مداخلات سلامت روان     40

2-5 روان نمایشگری……………………………… 41

2-5-1 تاریخچه ی روان نمایشگری…………………… 41

2-5-2 ارکان روان نمایشگری………………………. 43

2-5-2-1 کارگردان………………………………. 43

2-5-2-2 شخص اول……………………………….. 44

2-5-2-3 یاور …………………………………. 44

2-5-2-4- حضار…………………………………. 44

2-5-3 صحنه ی اجرای روان نمایشگری………………… 44

2-5-4 مراحل روان نمایشگری………………………. 45

2-5-4-1 گرم کردن………………………………. 45

2-5-4-2 اجرا………………………………….. 45

2-5-4-3 مشارکت……………………………….. 47

2-5-5 عطش اجرا………………………………… 47

 

2-5-6 خودجوشی و خلاقیت………………………….. 48

2-5-7 کاردبردهای روان نمایشگری………………….. 49

2-5-8 انواع شکل های اجرای جلسات روان نمایشگری…….. 49

2-5-9 تکنیک های روان نمایشگری…………………… 50

2-5-9-1 تکنیک های مرحله ی گرم کردن………………. 50

2-5-9-2 تکنیک های مرحله ی اجرا………………….. 51

2-5-10 ظرفیت روان نمایشگری برای یکپارچه سازی با تجارب معنوی   52

2-6 پیشینه ی پژوهشی……………………………. 53

2-6-1 پژوهش های انجام شده در خارج از کشور………… 53

2-6-1-1 ارتباط بین متغیرهای مذهب/معنویت، شادی، لذت و سلامت روان 53

2-6-1-2 اثربخشی مداخلات روانشناختی یکپارچه شده با مذهب و معنویت 55

2-6-1-3 اثربخشی مداخلات مبتنی بر روان نمایشگری…….. 56

2-6-2 پژوهش های انجام شده در داخل کشور…………… 57

2-6-2-1 ارتباط بین متغیرهای مذهب/معنویت، شادی، لذت و سلامت روان 57

2-6-2-2 اثربخشی مداخلات روانشناختی یکپارچه شده با مذهب و معنویت 58

2-6-2-3 اثربخشی مداخلات مبتنی بر روان نمایشگری…….. 58

2-7 خلاصه و جمع بندی……………………………. 59

2-7-1 خلاصه ی پیشینه ی خارجی…………………….. 59

2-7-2 خلاصه ی پیشینه ی داخلی…………………….. 60

2-7-3 جمع بندی………………………………… 61

فصل سوم: روش پژوهش

3-1 مقدمه…………………………………….. 62

3-2 طرح کلی پژوهش……………………………… 62

3-3 متغیرهای پژوهش…………………………….. 63

3-4 جامعه ی آماری……………………………… 64

3-5 حجم نمونه و روش نمونه گیری………………….. 64

3-6 ابزارهای پژوهش…………………………….. 64

3-6-1 پرسشنامه ی نگرش سنج مذهب………………….. 65

3-6-2 پرسشنامه ی شادکامی آکسفورد (OHQ)………….. 65

3-6-3 مقیاس لذت اسنیت- همیلتون (SHAPS)…………… 66

3-6-4 پرسشنامه ی سلامت عمومی 28 سوالی (GHQ-28) ……. 67

3-7 شیوه ی اجرای پژوهش…………………………. 67

3-8 برنامه ی مداخله……………………………. 68

3-9 روش تجزیه و تحلیل داده های پژوهش…………….. 70

 

فصل چهارم: نتایج پژوهش

4-1 مقدمه…………………………………….. 71

4-2- بررسی توصیفی داده­ها……………………….. 71

4-3 بررسی استنباطی داده­ها………………………. 77

4-3-1 تعیین متغیرهای همگام……………………… 78

4-3-2 پیش فرض نرمال بودن توزیع نمرات…………….. 78

4-3-3 پیش فرض های تساوی کواریانس ها و تساوی واریانس­ها 79

4-3-4 بررسی فرضیه­های پژوهش……………………… 80

4-3-4-1 فرضیه ی 1……………………………… 80

4-3-4-2 فرضیه ی 2……………………………… 83

4-3-4-3 فرضیه ی 3……………………………… 84

4-3-4-4 فرضیه ی 4……………………………… 84

4-3-4-5 فرضیه ی 5……………………………… 85

4-3-4-6 فرضیه ی 6……………………………… 85

4-3-4-7 فرضیه ی 7……………………………… 86

4-3-4-8 فرضیه ی 8……………………………… 86

4-3-4-9 فرضیه ی 9……………………………… 86

4-3-4-10 فرضیه ی 10……………………………. 86

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1 مقدمه…………………………………….. 90

5-2 بحث در مورد یافته­های پژوهش …………………. 90

5-3 جمع بندی و نتیجه گیری………………………. 96

5-4 محدودیت های پژوهش………………………….. 96

5-5 پیشنهادها…………………………………. 97

5-5-1 پیشنهادهای پژوهشی………………………… 97

5-5-2 پیشنهادهای کاربردی……………………….. 97

پیوست­ها………………………………………. 99

پیوست­1: شرح جلسات مداخله ی روان نمایشگری با محتوای معنوی  99

پیوست­2: پرسشنامه ی شادکامی آکسفورد………………. 120

پیوست­3: مقیاس لذت اسنیت-همیلتون…………………. 122

پیوست­4: پرسشنامه ی سلامت عمومی 28 سوالی…………… 125

پیوست­5: پرسشنامه ی نگرش سنج مذهب………………… 128

منابع و مآخذ………………………………….. 130
فهرست شكل‌ها

شکل 1-1: مدل ساختاری مفروض رابطه ی بین نگرش مذهبی، شادی،‌ لذت و سلامت روان ……………………………………………… 9

شکل 4-1: مقایسه ی میانگین نمرات شادی دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و

پیگیری……………………………………….. 74

شکل 4-2: مقایسه ی میانگین نمرات لذت دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و

پیگیری……………………………………….. 75

شکل 4-3: مقایسه ی میانگین نمرات سلامت روان دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون،

پس آزمون و پیگیری………………………………. 77

شکل 4-4: مدل ساختاری مفروض رابطه ی بین نگرش مذهبی، شادی، لذت و سلامت روان……………………………………………… 87

شکل 4-5: مدل ساختاری اصلاح شده ی رابطه ی بین نگرش مذهبی، شادی، لذت و سلامت روان………………………………………….. 88

فهرست جدول ها
جدول 2-1: مولفه های13گانه ی سلامت روان، براساس طبقه بندی ارائه شده توسط کیس (2007)………………………………………. 31

جدول 3-1: سیمای کلی طرح پژوهش………………….. 63

جدول 3-2: خلاصه ی موضوعات و تکنیک های به کاررفته در هریک از جلسات روان نمایشگری…………………………………….. 70

جدول 4-1: میانگین و انحراف استاندارد نمرات نمونه ی اولیه ی پژوهش، به تفکیک جنسیت و وضعیت

تأهل……………………………………….. 72

جدول 4-2: میانگین و انحراف استاندارد نمرات پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری شادی، در دو گروه

آزمایش و کنترل……………………………….. 73

جدول 4-3: میانگین و انحراف استاندارد نمرات پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری لذت، در دو گروه

آزمایش و کنترل……………………………….. 74

جدول 4-4: میانگین و انحراف استاندارد نمرات پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سلامت روان، در دو

گروه آزمایش و کنترل………………… 76

جدول 4-5: نتایج ضریب همبستگی دو رشته ای نقطه ای، بین متغیرهای جمعیت شناختی با نگرش

مذهبی، شادی، لذت و سلامت روان…………………… 78

جدول 4-6: نتایج آزمون شاپیرو- ویلک در مورد پیش فرض نرمال بودن توزیع نمرات شادی، لذت و

سلامت روان، در دو گروه آزمایش و کنترل……………. 79

جدول 4-7: نتایج آزمون باکس در مورد پیش فرض تساوی کواریانس ها در مراحل پس آزمون و

پیگیری………………………………………. 79

جدول4-8: نتایج آزمون لوین در مورد پیش فرض تساوی واریانس ها در مراحل پس آزمون و پیگیری……………………………….. 80

جدول4-9: نتایج آزمون لامبدای ویلکس نمرات پس آزمون شادی، لذت و سلامت روان با کنترل نمرات

پیش آزمون شادی، لذت و سلامت روان………………… 81

جدول 4-10: نتایج آزمون لامبدای ویلکس نمرات پیگیری شادی، لذت و سلامت روان با کنترل نمرات

پیش آزمون شادی، لذت و سلامت روان……………….. 82

جدول 4-11: نتایج تحلیل کواریانس چندمتغیره به تفکیک هریک از متغیرهای شادی،‌ لذت و سلامت

روان، در مرحله ی پس آزمون……………………… 82

 
جدول 4-12: نتایج تحلیل کواریانس چندمتغیره به تفکیک هریک از متغیرهای شادی،‌ لذت و سلامت

روان، در مرحله ی پیگیری………………………. 83

جدول 4-13: اوزان رگرسیونی استاندارد مسیرهای مفروض بین متغیرهای نگرش مذهبی،‌شادی، لذت و

سلامت روان…………………………………… 85

جدول 4-14: نتایج تحلیل مسیر برای بررسی برازش مدل مفروض پژوهش در شاخص های برازش……………………………………….. 86

جدول 4-15: نتایج تحلیل مسیر برای بررسی برازش مدل اصلاح شده ی پژوهش در شاخص های

برازش……………………………………….. 88

جدول 4-16: نتایج مقایسه ی مدل ساختاری مفروض و مدل ساختاری اصلاح شده ی پژوهش……………………………………………. 89

جدول 4-17: نتایج تحلیل میانجی برای بررسی نقش میانجی گرانه ی لذت در رابطه ی بین نگرش مذهبی و شادی………………….. 90

جدول 4-18: نتایج تحلیل میانجی برای بررسی نقش میانجی گرانه ی لذت در رابطه ی بین نگرش مذهبی و سلامت روان……………… 90

 

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی روان نمایشگری با محتوای معنوی بر میزان شادی، لذت و سلامت روان دانشجویان دانشگاه اصفهان بود. همچنین در این پژوهش، روابط بین متغیرهای نگرش مذهبی، شادی، لذت و سلامت روان دانشجویان دانشگاه اصفهان، در قالب یک مدل ساختاری مورد بررسی قرار گرفت. نمونه ی این پژوهش، شامل 175 نفر از دانشجویان دانشگاه اصفهان بود که که به روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای، انتخاب شدند و به پرسشنامه ی نگرش سنج مذهب، پرسشنامه ی شادکامی آکسفورد (OHQ)، مقیاس خوشکامی اسنیت- همیلتون (SHAPS) و پرسشنامه ی سلامت عمومی 28 سوالی (GHQ-28) پاسخ دادند. سپس از میان آن ها 30 نفر جهت شرکت در طرح آزمایشی پژوهش، انتخاب گردیدند و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15نفر) گمارش شدند. هر دو گروه در مراحل پس آزمون و پیگیری، مجدداً به پرسشنامه های پژوهش، به جز پرسشنامه ی نگرش سنج مذهب، پاسخ دادند. برای گروه آزمایش، ده جلسه ی گروهی روان نمایشگری با محتوای معنوی، اجرا شد اما گروه کنترل در معرض هیچ مداخله ای قرار نگرفت. برای تحلیل داده های این پژوهش، از تحلیل کواریانس چندمتغیره، تحلیل مسیر و تحلیل میانجی استفاده شد. نتایج تحلیل کواریانس چندمتغیره، نشان داد که با کنترل نمرات پیش آزمون، میزان شادی، لذت و سلامت روان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، در مرحله ی پس آزمون، افزایش معناداری داشته است              (05/0 P<). این نتایج، پس از پیگیری یک ماهه نیز تأیید شد (05/0 P<). همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که مدل ساختاری رابطه ی بین نگرش مذهبی، شادی، لذت و سلامت روان، براساس شاخص های مختلف برازش، تأیید می گردد. براساس این مدل، نگرش مذهبی با لذت، لذت با شادی و سلامت روان، و شادی با سلامت روان، رابطه ی مستقیم دارد (05/0 P<). براساس نتایج تحلیل میانجی، رابطه ی غیرمستقیم بین نگرش مذهبی با شادی از طریق لذت، و نگرش مذهبی با سلامت روان از طریق لذت، تأیید شد (05/0 P<). براساس نتایج این پژوهش، در جمعیت دانشجویان دانشگاه اصفهان، بین نگرش مذهبی با شادی، لذت و سلامت روان، روابط مستقیم و غیرمستقیم معناداری وجود دارد و روان نمایشگری با محتوای معنوی می تواند به عنوان یک مداخله ی مؤثر در جهت ارتقاء شادی، لذت و سلامت روان در این جمعیت، مورد استفاده قرار گیرد.

1-1 مقدمه

از ابتدای شکل گیری علم روانشناسی در قرن نوزدهم تا آخرین دهه های قرن بیستم، اکثر قریب به اتفاق رویکردهای روانشناسی مطرح شده، مفهوم سلامت روان[1] را به عنوان یک مفهوم مستقل، مورد بررسی قرار ندادند. در خلال این دوران، این موضوع تقریباً مورد اتفاق نظر بود که سلامت روان، مفهومی جدای از بیماری روانی نیست. به عبارت دیگر، هرفردی که فاقد نشانگان اختلالات روانشناختی بود، دارای سلامت روان، تلقی می شد. از اینرو تمرکز عمده ی نظریه پردازی ها و پژوهش های روانشناختی، بر اختلالات روانی و افراد دارای اختلال روانی، متمرکز شد (کیس[2]، 2007). پژوهش های حیطه ی هیجانات نیز از این جهت گیری، مستثنا نبودند و اکثر مطالعات در زمینه ی هیجانات، بر هیجانات منفی متمرکز بودند (امونز[3]، 2005). این وضعیت تا اواخر قرن بیستم بر مطالعات و پژوهش های روانشناسی، حاکم بود تا اینکه در اواخر قرن نوزدهم،