مقدمه

امروزه استفاده از التراسوند در کلینیک های پزشکی مدرن، جایگاه مهمی در میان سایر شیوه های تشخیصی و عکس برداری از بدن بیمار را پیدا کرده است. شاید یکی از مهم

 

1-2-2-پیت ماس ……………………………………………………………………………………….. 7

1-2-3- کمپوست قارچ تکمه ای ……………………………………………………………. 8

1-2-4- پرلیت ………………………………………………………………………………………….. 8

1-3- معرفی چند بستر کشت دیگر ……………………………………………………….. 8

1-3-1- باگاس نیشکر …………………………………………………………………………….. 8

1-3-2- ورمی کولیت ……………………………………………………………………………….. 8

1-3-3- کوکوپیت ……………………………………………………………………………………… 9

1-3-4- خاکبرگ ……………………………………………………………………………………….. 9

1-4- گیاهان مورد آزمایش …………………………………………………………………. 10

1-4-1- تیره کاسنی (Asteraceae) ……………………………………………………… 10

1-4-2- گل جعفری ………………………………………………………………………………….. 10

1-4-2-1- شرایط مناسب پرورش و نگهداری ……………………………………… 10

1-4-2-2- گلدهی …………………………………………………………………………………….. 11

1-4-2-3- کاربرد ………………………………………………………………………………….. 11

فصل دوم: مروری بر منابع …………………………………………………………………. 12

فصل سوم: مواد و روش ها ……………………………………………………………………. 16

3-1- محل و زمان اجرای طرح …………………………………………………………….. 17

3-2- شرایط محیطی گلخانه …………………………………………………………………. 17

3-3- بسترهای کشت مورد استفاده در این تحقیق …………………………. 17

3-4- آماده کردن گلدان ها ……………………………………………………………….. 17

3-5- نوع طرح …………………………………………………………………………………………. 18

3-6- صفات مورد ارزیابی در این آزمایش ……………………………………… 18

3-6-1- اندازه گیری خصوصیات فیزیکی بسترهای کاشت ………………… 18

3-6-1-1- وزن مخصوص ظاهری ……………………………………………………………….. 18

3-6-1-2- وزن مخصوص حقیقی ……………………………………………………………….. 18

3-6-1-3- درصد خلل و فرج کل …………………………………………………………… 18

3-6-1-4- درصد رطوبت حجمی ……………………………………………………………….. 19

3-6-1-5- ماده آلی ………………………………………………………………………………. 19

3-6-2- اندازه گیری خصوصیات شیمیایی بسترهای کاشت ………………. 19

3-6-2-1- نیتروژن ………………………………………………………………………………… 19

3-6-2-2- فسفر ………………………………………………………………………………………. 19

3-6-2-3- پتاسیم ………………………………………………………………………………….. 19

3-6-2-4- کربن آلی ………………………………………………………………………………. 19

3-6-2-5- ظرفیت تبادل کاتیونی ………………………………………………………. 20

3-6-2-6- EC وpH ………………………………………………………………………………….. 20

3-6-3- اندازه گیری شاخص های رشد گیاهان …………………………………. 20

3-6-3-1- ارتفاع گیاه ……………………………………………………………………….. 20

3-6-3-2- تعداد برگ های گیاه …………………………………………………………. 20

3-6-3-3- سطح برگ ………………………………………………………………………………… 20

3-6-3-4- وزن تر و خشک برگ …………………………………………………………….. 21

3-6-3-5- وزن تر و خشک ریشه …………………………………………………………… 21

3-7- روش ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده ها …………………………… 21

فصل چهارم: نتایج و بحث ……………………………………………………………………. 22

4- نتایج و بحث …………………………………………………………………………………….. 23

4-1- خصوصیات فیزیکی بسترهای کاشت ………………………………………………. 23

4-1-1- ماده آلی ………………………………………………………………………………….. 23

4-1-2- وزن مخصوص حقیقی ……………………………………………………………………. 24

4-1-3- وزن مخصوص ظاهری ……………………………………………………………………. 25

4-1-4- درصد خلل و فرج کل ……………………………………………………………….. 26

4-1-5- درصد رطوبت حجمی ……………………………………………………………………. 27

4-2- خصوصیات شیمیایی بسترهای کاشت ……………………………………………. 29

4-2-1- pH ……………………………………………………………………………………………….. 29

4-2-2- EC ……………………………………………………………………………………………….. 30

4-2-3- ظرفیت تبادل کاتیونی …………………………………………………………… 31

4-2-4- کربن آلی ………………………………………………………………………………….. 32

4-3- عناصر موجود در بسترهای کشت ………………………………………………… 34

4-4- شاخص های رشدی گیاه …………………………………………………………………. 35

4-4-1- وزن تر اندام هوایی …………………………………………………………….. 35

4-4-2- وزن خشک اندام هوایی …………………………………………………………… 36

4-4-3- وزن تر ریشه ……………………………………………………………………………. 37

4-4-4- وزن خشک ریشه ………………………………………………………………………….. 38

4-4-5- سطح برگ …………………………………………………………………………………….. 39

4-4-6- ارتفاع گیاه ……………………………………………………………………………. 40

4-4-7- تعداد برگ ………………………………………………………………………………… 41

نتیجه گیری کلی …………………………………………………………………………………….. 43

پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………….. 45

منابع ……………………………………………………………………………………………………….. 46

چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………. 52

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول                                                                

جدول شماره 4-1- تجزیه واریانس اثر ساده تیمارهای مختلف بر خصوصیات فیزیکی بسترهای کاشت گیاه جعفری 23

جدول شماره 4-2- تجزیه واریانس اثر ساده تیمارهای مختلف بر خصوصیات شیمیایی بسترهای کاشت گیاه جعفری      29

جدول شماره 4-3- عناصر موجود در بسترهای کاشت    34

جدول شماره 4-4- تجزیه واریانس اثر ساده تیمارهای مختلف بر شاخص های رشدی گیاه جعفری ……………………………. 35

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها                                                                

نمودار 4-1-1- اثر ساده تیمارهای مختلف بر میزان ماده آلی موجود در بستر کشت گیاه جعفری ………………………….. 24

نمودار 4-1-2- اثر ساده تیمارهای مختلف بر میزان وزن مخصوص حقیقی بسترهای کشت گیاه جعفری ………………………….. 25

نمودار 4-1-3- اثر ساده تیمارهای مختلف بر میزان وزن مخصوص ظاهری موجود در بسترهای کشت گیاه جعفری ……… 26

نمودار 4-1-4- اثر ساده تیمارهای مختلف بر درصد خلل و فرج موجود در بسترهای کشت گیاه جعفری …………………… 27

نمودار 4-1-5- اثر ساده تیمارهای مختلف بر درصد رطوبت حجمی بسترهای کشت گیاه جعفری ……………………………………….. 28

نمودار 4-2-1- اثر ساده تیمارهای مختلف بر pH بسترهای کشت گیاه جعفری …………………………………………………………………… 30

نمودار 4-2-2- اثر ساده تیمارهای مختلف بر EC بسترهای کشت گیاه جعفری …………………………………………………………………… 31

نمودار 4-2-3- اثر ساده تیمارهای مختلف بر ظرفیت تبادل کاتیونی بسترهای کشت گیاه جعفری ……………………… 32

نمودار 4-2-4- اثر ساده تیمارهای مختلف بر کربن آلی بسترهای کشت گیاه جعفری33 ………………………………………………………..

نمودار 4-4-1- اثر ساده تیمارهای مختلف بر وزن تر اندام هوایی گیاه جعفری …………………………………………………….. 36

فهرست نمودارها                                                                

نمودار 4-4-2- اثر ساده تیمارهای مختلف بر وزن خشک اندام هوایی گیاه جعفری …………………………………………………….. 37

نمودار 4-4-3- اثر ساده تیمارهای مختلف بر وزن تر ریشه گیاه جعفری ………………………………………………………………………………. 38

نمودار 4-4-4- اثر ساده تیمارهای مختلف بر وزن خشک ریشه گیاه جعفری …………………………………………………………………… 39

نمودار 4-4-5- اثر ساده تیمارهای مختلف بر سطح برگ گیاه جعفری ………………………………………………………………………………. 40

نمودار 4-4-6- اثر ساده تیمارهای مختلف بر ارتفاع گیاه جعفری ………………………………………………………………………………. 41

نمودار 4-4-7- اثر ساده تیمارهای مختلف برتعداد برگ گیاه جعفری 42

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

به منظور بررسی قابلیت جایگزینی بستر کشت پیت ماس با بسترهای جدید و ارزان قیمت، تحقیقی با استفاده از گیاه جعفری در قالب آزمایش فاکتوریل با پایه کاملا تصادفی با 10 تیمار و 3 تکرار صورت گرفت. بسترهای کاشت عبارت بودند از پیت ماس، ورمی کمپوست، کمپوست قارچ تکمه ای و پرلیت که خصوصیات فیزیکی و شیمیایی بسترها و همچنین شاخص های رشدی گیاه در آن ها اندازه گیری شد. بیشترین ارتفاع، تعداد برگ، سطح برگ و وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه در بستر کشت 50% پیت + 50% پرلیت و بعد از آن در بستر کشت 50% ورمی کمپوست + 50% پرلیت و کمترین آن در تیمار 100% کمپوست قارچ تکمه ای مشاهده شد. بیشترین میزان کربن آلی و CEC در بستر کشت 50% ورمی کمپوست + 50% پرلیت و بیشترین میزان رطوبت در بسترکشت 50% پیت + 50% پرلیت مشاهده شد. در این تحقیق استفاده از کمپوست قارچ تکمه ای به عنوان بستر کشت نتایج مفیدی به همراه نداشت. ورمی کمپوست به دلیل دسترسی آسان و هزینه بسیار کمتر، می تواند به عنوان جایگزین مناسب پیت ماس در تولید جعفری در کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی: جعفری، ورمی کمپوست، کمپوست قارچ تکمه ای، پیت

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

در باغبانی تا کنون دامنه وسیعی از مواد آلی از جمله پوست درختان پهن برگ و سوزنی برگ، خاک برگ، لجن های فاضلاب و ضایعات نارگیل به عنوان بستر کشت مورد استفاده قرار گرفته اند (Verdonk and Gabriels, 1992).

در سال های اخیر موانع زیست محیطی برای استخراج معادن پیت افزایش یافته است. این عوامل باعث افزایش قابل ملاحضه ای در قیمت پیت شده است. چند دلیل استفاده از بستر های جایگزین پیت به ویژه بسترهائی که حاوی کمپوست گیاهی هستند در حال گسترش است (Frangi et al ., 2004).

از سال 1960، در تولیدات محصولات باغبانی، به طور گسترده ای از بسترهای بدون خاک استفاده می شود (Nelson, 2003).

امروزه کشت بدون خاک یکی از سیستم های اصلی کشت در بین تکنیک های مختلف مورد استفاده در باغبانی است (مامی و همکاران، 1387).

نیاز به تامین بسترهای کشت همگن که قابلیت حمایت از رشد قوی گیاهان را داشته باشد افزایش یافته است. زمانی که به عنوان بستر کشت گلدانی مورد استفاده قرار می گیرد، به دلیل مشکلاتی که خاک با کیفیت ثابت دارد، مسائل فیزیکی شدید و نامطلوب را فراهم می کند. بنابراین پرورش دهندگان ناچار به استفاده از بسترهائی هستند که دارای ویژگی های بسترهای بدون خاک باشند (پاداشت دهکائی و غلامی، 1388).

استفاده کمتر از مواد غیر تجدید شونده مانند پیت ضرورت دارد. به علاوه نیاز است که از ضایعات آلی با حجم بالا و ارزان قیمت تازه مربوط به شهرداری ها از جمله کمپوست زباله استفاده مجدد شود. این مواد می تواند جایگزین بخشی و یا تمامی پیت به عنوان محیط کشت گلدانی شود (Giovannini et al ., 2008)

امروزه تحقیقات گسترده ای روی بسترهای رایج در کشت بدون خاک انجام می شود تا با در نظر گرفتن مسائل اقتصادی، نوع کشت و اثر این بسترها روی خصوصیات کمی و کیفی محصول، بستر مناسب هر منطقه مشخص شود (طاووسی و شاهین رخسار، 1389).

کاشت گیاهان در یک محیط غیر خاکی، امکان پرورش گیاهان بیشتری را در یک فضای محدود فراهم می کند. به طوری که در این روش میزان سطح مورد نیاز برای پرورش گیاهان تا 75 درصد کمتر از سیتم خاکی می باشد (Core, 2001).

از آنجائی که یکی از نهاده های مهم تولید برای پرورش گیاهان زینتی به ویژه گیاهان گلدانی بستر کشت بوده و اینکه یکی از عوامل اصلی محدودیت صادرات این گیاهان، عدم وجود بسترهای کشت مناسب و استاندارد در کشور است و همچنین با توجه به مطالب بین شده، این تحقیق با هدف استفاده بهینه از ضایعات آلی موجود در کشور به عنوان بستر کشت انجام شده است.

اهداف این طرح عبارت بودند از:

بررسی استفاده از بسترهای کشت مطلوب و ارزانتر در پرورش گیاهان زینتی گلدانی به عنوان جایگزین پیت ماس در کشور
انتخاب بهترین بستر ترکیبی از بین بسترهای مختلف دارای درصدهای متفاوت مواد آلی و معدنی جهت افزایش کیفیت و بهبود رشد گل جعفری.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات

 

 

 

 

 

 

1-1- بستر کاشت

 

بستر کاشت عبارت است محیطی که ریشه در آن قرار می گیرد و آب و موادغذایی مورد نیاز خود را از آن به دست می آورد(Davidson et al ., 1998) و شامل مواد آلی مثل پیت ماس یا پوست درخت با اجزاء آلی یا معدنی مثل ورمی کولیت، پرلیت و شن می شوند (Bilderback et al., 2005).

برای رویاندن گیاه در گلدان باید خاک یا ماده متخلخل موجود در گلدان دارای شرایط ویژه ای باشد. در فراهم نمودن خاک مناسب در کشت گلدانی باید چهار عامل استقرار گیاه، تهویه، نگهداری مواد غذائی و نگهداری رطوبت مدنظر قرار گیرد. یکی از مهمترین و اساسی ترین فاکتورها در انتخاب مواد جهت تهیه مخلوط گلدانی آن است که این مواد فاقد مواد سمی برای گیاه باشد. پرورش دهندگان گلدانی اغلب موادی اصلاح کننده مثل خاک برگ، کودهای حیوانی،پیت، خاکستر چوب، شن و سنگریزه به خاک های معدنی اضافه می کنند (عبدالهی و همکاران، a1386).

بستر کشت گیاهان دارای چهار وظیفه اصلی است که عبارتند از: نگهداری آب و مواد غذائی، تبادل گازی بین ریشه و اتمسفر و محل استقرار گیاه. خاک مزرعه چهار عمل فوق را به خوبی انجام می دهد ولی در گلدان هوادهی به اندازه کافی انجام نمی شود. خاک مزرعه دارای لوله هائی است که آب را ازسطح به عمق می برد و با انتقال خاک از مزرعه به گلدان این لوله ها از بین می روند. چون لوله های کاپیلاری از بین رفته اند عمل کاپیلاری برای کشیدن آب از خاک (جهت زهکشی آن) انجام نمی شود. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که هر چه عمق گلدان بیشتر باشد سطح ایستاب آب پائین تر است و در نتیجه فضای بیشتری برای ریشه وجود دارد (حسندخت، 1387).

زمانی که گیاهان در گلدان رشد می کنند ریشه آن ها توسط حجم کوچکی محدود می شود. در نتیجه نیاز آن به آب، هوا و مواد غذائی شدیدتر و زیادتر از زمانی خواهد بود که ریشه در حجم بزرگی از خاک بدون محدودیت رشد می کند. عدم توجه به این مساله و اصلاح نکردن خواص فیزیکی و تغذیه ای خاک که در گلدان قرار می گیرد باعث ایجاد نتایج منفی در رشد گیاه خواهد شد (عبدالهی و همکاران، b1386).

با توجه به مشکلات موجود در گلخانه های خاکی (بروز نماتدها، شوری، آلودگی محیط زیست و غیره) استفاده از بستر کشت معدنی و آلی نظیر پرلیت، لیکا، سبوس برنج، پیت، پامیس و غیره به تازگی در کشورمان مورد توجه قرار گرفته است (پیوست و برزگر، 1384).

امروزه از مواد آلی و معدنی مختلفی به عنوان بستر کشت استفاده می شود. هریک از این مواد دارای ویژگی های منحصر به فردی هستند و به طور کلی این مواد باید از ظرفیت نگهداری آب، تهویه کافی، زهکش مناسب و ظرفیت تبادل کاتیونی بالا برخوردار بوده و همچنین نباید هیچگونه تاثیر سوء و مضری برای گیاه داشته باشند (جوانپور هروی و همکاران، 1384).

 

1-2-معرفی مواد آلی و معدنی استفاده شده در این تحقیق

1-2-1- ورمی کمپوست

 

ورمی کمپوست نوعی کمپوست تولید شده به کمک کرم های خاکی است که در نتیجه تغییر و تبدیل و هضم ضایعات آلی (کود دامی، بقایای گیاهی و غیره) در ضمن عبور از دستگاه گوارش این جانوران به وجود می آید (درزی و همکاران، 1387).

مطالعات نشان داده که ورمی کمپوست از طریق افزایش نگهداری آب، تامین عناصر غذائی و تولید هورمون های گیاهی که اثر اصلاحی بر جوانه زنی بذر دارد، می تواند اثر مثبتی بر رشد گیاهان زینتی داشته باشد (محبوب خمامی، 1387).

یکی از روش های بازیافت زباله ها، تولید کود آلی با استفاده از روش ورمی کمپوست است که با بهره گیری از خصوصیات کرم های خاکی به تغییر و تبدیل مواد زاید آلی به کود آلی مناسب کمک می کند (محبوب خمامی، 1389).

ورمی کمپوست حاوی میکروارگانیسم های هوازی مفید مانند ازتو باکتری ها بوده و از طرف دیگر، عاری از باکتری های غیر هوازی، قارچ ها و میکروارگانیسم های پاتوپزن می باشد. ورمی کمپوست از موادی مانند پیت همراه با خلل و فرج، ظرفیت هوادهی، زهکشی و ظرفیت آب بالا ساخته شده که دارای سطوح زیادی برای جذب بالای مواد غذائی می باشند. در مقایسه با مواد مادری اولیه، ورمی کمپوست ها دارای نمک محلول کم تر، ظرفیت تبادل کاتیونی بیشتر و میزان هومیک اسید بیشتری می باشند (Atiyeh et al., 2001).

ورمی کمپوست سبک، فاقد هر گونه بو و عاری از بذر علف های هرز است. فرآوری آن نسبت به بیوکمپوست آسان تر بوده و در مدت زمان کوتاه انجام می گیرد (Atiyeh et al., 2002).

خصوصیات ورمی کمپوست آن راتبدیل به کودی ایده آل برای رشد و بالندگی گیاهان کرده و ارزش غذائی ورمی کمپوست در مقایسه با سایر کمپوست های تولید شده به مراتب بیشتر گزارش شده است (Kuppuswamy et al., 1992).

 

1-2-2- پیت ماس

یک ماده گیاهی است که به مقدار کمی تجزیه شده و در زمین های خزه ای و همچنین در شرایط بی هوازی مثل مرداب ها و باتلاق ها تشکیل می شود دارای pH اسیدی می باشد. ظرفیت تبادل کاتیونی این ماده بالاست و EC پائین ( در حدود 0.5 ds/m) دارد. هزینه زیاد، کمیابی و نگرانی های زیست محیطی در مورد خسارت به معادن پیت ماس محققین را بر آن داشته تا به دنبال جایگزین مناسبی برای این ماده باشند (سمیعی و همکاران، 1384).

در سال های اخیر پیت به عنوان جزئی از بستر کشت مورد استفاده قرار می گیرد، ولی استفاده زیاد از آن پی آمد زیست محیطی داشته و به عنوان منبع تجدید ناپذیر، موجب تشکیل باتلاق های پیت و اکوسیستم خاص آن ها می شود (Papafotiou et al., 2005).

در طول دهه 1960 نیز پرورش دهندگان گل و گیاهان زینتی در سرتاسر ایالات متحده کوشش کردند که از ضایعات چوب به عنوان جایگزین پیت در محیط کشت گلدانی استفاده کنند تا این که هزینه تولید را کاهش دهند (Hoitink et al., 1991).

پیت بقایای گیاهان آبی و مردابی و نی است که در زیر آب در حالت نیمه پوسیده (تخمیر) می باشند. ترکیبات پیت بسته به نوع و مقدار مواد، حالت تخمیر و درجه اسیدی متفاوت است. رنگ پیت خزه از خرمائی روشن (بیشینه تجزیه) تا قهوه ای (کمینه تجزیه) متغیر است (حسندخت، 1387).

پیت به طور وسیعی به عنوان بستر برای تولید گیاهان گلدانی در خزانه ها به کار رفته است و سهم قابل توجهی در مواد مورد استفاده برای رشد گیاهان گلدانی را به خود اختصاص داده است (Marfa et al., 2002 ;Ribeiro et al., 2007).

بیشتر بسترهای جایگزین پیت از باقیمانده های آلی بازیافت شده یا کمپوست شده از خاستگاه های مختلف (کشاورزی، جنگلی، دامداری و شهری) حاصل شده اند (Sanchez_Monedero et al., 2004 ;Girgatti et al., 2007).

 

 

 

 

 

1-2-3- کمپوست قارچ تکمه ای

این ماده دارای ترکیباتی مثل کاه و کلش، کود مرغی و همچنین بذر گندم و میسلیوم های قارچ تکمه ای می باشد که بعد از فراوری مورد استفاده قرار می گیرد. خواص فیزیکی و شیمیایی مواد آلی به نوع، منشا، درجه کمپوست شدن و فرایند انجام شده بر روی آن ها متفاوت است (Kang et al., 2004).

 

1-2-4- پرلیت

سیلیکات سفید خاکستری آتشفشانی است که در اثر خرد شدن و دمای بالا (760 تا 982 درجه سانتی گراد) آب آن بخار شده و ذرات سفید با حجره های مسدود ایجاد می شود. پرلیت جانشین برای تامین تهویه محیط کشت است. مزیت عمده آن نسبت به شن سبکی وزن آن است (095/0 گرم بر سانتی متر مکعب نسبت به 6/1 تا 92/1 گرم بر سانتی متر مکعب). پرلیت سترون، از نظر شیمیائی غیر فعال و عاری از عوامل بیماریزا، حشرات و بذور علف های هرز می باشد ولی در اثر استفاده آلوده می شود. ظرفیت تبادل کاتیونی آن ناچیز است.pH  خنثی دارد. دارای مقادیر ناچیزی سدیم، آلومینیوم و فلور است و در گیاهان حساس به فلور مشکل ساز است. غیر مقاوم به ضربه و سبک است. از معایب آن ایجاد گرد و غبار و ایستادن روی بستر است و اگر قبل از استفاده خیس شود مشکل ایجاد گرد و خاک حل می شود (حسندخت،1387).

 

معرفی چند بستر کشت دیگر
1-3-1- باگاس نیشکر

 

باگاس یا تفاله نیشکر به باقیمانده ساقه های نیشکر گفته می شود که پس از بریده شدن از کشتزار و انتقال به کارخانه، شیره آن ها کشیده شده و در مصارف صنعتی بالاخص تولید کاغذ استفاده می گردد. نسبت نیشکر و باگاس تولید شده در هر مکانی با توجه به خاک و زمین فرق می کند، اما در فرآیند تولید هر تن شکر، حدود 32 تن باگاس خام به دست می آید (محمدیان، 1377).

 

1-3-2- ورمی کولیت

 

ورمی کولیت یک سنگ از جنس سیلیکات میکاست که در 1000 درجه سانتی گراد گداخته شده و آب آن از بین می رود. وزنمخصوص ظاهری خشک آن 88/0 تا 04/1 گرم بر سانتی متر مکعب و در اثر انبساط در محیط ریشه وزن مخصوص ظاهری آن به 11/0 تا 16/0 گرم بر سانتی متر مکعب می رسد. سبکی وزن، آن را برای محیط ریشه گیاه بسیار مناسب کرده است. هر ذره از کانی ورمی کولیت دارای صفحات نازکی است که به صورت موازی روی هم قرار گرفته و بین آن ها رطوبت است که در دماهای بالا منبسط شده و باعث حرکت صفحات از روی هم شده و ساختاری شبیه آکاردئون باز به وجود می آید. به علت دمای بالا ضد عفونی شده، محیط کشت مناسبی برای جوانه زنی بذر و ریشه زائی قلمه هاست (حسندخت، 1387).

1-3-3- کوکوپیت

 

ساختار اسفنجی کوکوپیت باعث می شود این ماده تا 10 برابر وزنش آب جذب کند و همچنین قدرت نگهداری مواد غذایی آن بالاست. سرعت تجزیه بیولوژیکی این ماده بسیار پایین است و به عنوان مالچ در خاک، زمان بیشتری نسبت به دیگر مواد مانند پیت باقی می ماند (Noguera et al., 1997)

کوکوپیت از نظر فیزیکی ماده ای اسفنجی و شبیه پیت ماس است که از انجام عملیاتی که بر روی پوسته های میوه نارگیل صورت می گیرد به دست می آید. امروزه استفاده از این ماده در کشورهای اروپائی از جمله هلند و انگلستان به عنوان جایگزین پیت ماس در حال گسترش است. کوکوپیت به دلیل داشتن خاصیت اسفنجی و دارا بودن کوچک ترین اندازه ذرات، قدرت نگهداری بیشترین میزان آب را دارد (Noguera et al., 2000).

 

1-3-4- خاکبرگ

 

خاک برگ حاصل پوسیده شدن برگ درختان غیر مثمر است.برای تهیه آن برگ گیاهان را روی هم تل کرده و آن را کمی مرطوب می کنند و 2 تا 3 بار آن را به هم می زنند تا تجزیه سریع تر صورت گیرد. آلودگی برگ ها

فهرست مطالب
فصل اول

فصل اول: مقدمه 2

1-1 اهمیت محصول انار 3

1-2 گیاه‌شناسی‌، منشأ و ارقام انار 3

1-3 خواص و کاربرد انار 5

1-3-1 کاربرد و ارزش غذایی 5

1-3-2 خواص دارویی 6

1-4 جداسازی دانه انار 6

1-5- اهداف طرح 9

فصل دوم

فصل دوم: مروری بر پژوهش‌های پیشین 11

2-1 روش‌های مکانیکی دانه کردن انار 11

2-1-1 روش ارتعاشی 11

2-1-2 روش ضربه‌ای 12

2-2 دانه کردن به کمک جت سیال 12

2-3 مروری بر مبانی ارتعاش و تحقیقات انجام گرفته بر اساس آن 18

2-3-1 درخت‌تکان‌های اینرسیایی و بادی 24

2-4 مروری بر تحقیقات انجام گرفته با استفاده از فناوری جت هوا 25

2-4-1 مبانی نظری جت‌های برخوردی 27

فصل سوم

فصل سوم: مواد و روش‌ها 31

3-1 تهیه انار 31

3-2 نحوه کارکرد دستگاه دانه‌کن انار 32

3-3 معرفی اجزاء دستگاه 33

3-3-1 شاسی دستگاه 33

3-3-2 کمپرسور هوا، مخزن و رگولاتور 34

3-3-3 موتور الکتریکی محرک نازل‌ها 36

3-3-4 نازل‌ها و شیلنگ‌های باد 36

3-3-5 مدار الکتریکی جهت چرخش نازل‌ها 38

3-3-6 موتور الکتریکی سه فاز 39

3-3-7 اینورتر 40

3-3-8 کاسه‌گیر انار 41

3-3-9 صفحه شیب‌دار 41

3-4 تعریف متغیرها و محاسبات 42

3-4-1 محاسبه درصد جدایش 42

3-4-2 محاسبه درصد آسیب ناشی از جدایش 43

3-4-3 محاسبه درصد آسیب ناشی از برش 43

فصل چهارم

فصل چهارم: بحث و نتیجه‌گیری 45

4-1 بررسی عملکرد دستگاه دانه‌کن انار با استفاده از ارتعاش و جت هوا 45

4-1-1 ارزیابی درصد دانه‌های جدا شده 45

4-1-1-1 در حالت حذف بسامد 30 هرتز 45

4-1-1-1-1 بررسی اثر بسامد ارتعاش حذف شده در دامنه‌های 2 و 4 میلی‌متر بر درصد جدایش دانه‌های انار 48

4-1-1-2 در حالت حذف دامنه 6 میلی‌متر 49

4-1-1-2-1 بررسی اثر دامنه ارتعاش حذف شده در سطوح بسامد 10 و 20 هرتز بر درصد جدایش دانه‌های انار 50

4-1-2 نتایج بررسی درصد دانه‌های آسیب‌دیده ناشی از جدایش 51

4-1-2-1 در حالت حذف بسامد 30 هرتز 51

4-1-2-1-1 بررسی اثر بسامد ارتعاش حذف شده در دامنه‌های 2 و 4 میلی‌متر بر درصد آسیب ناشی از جدایش دانه انار 54

 

4-2 نتایج ارزیابی دستگاه دانه‌کن انار با استفاده از جت هوا 54

4-2-1 درصد دانه‌های جدا شده 54

4-2-2 درصد دانه‌های آسیب‌دیده ناشی از جدایش 55

4-2-3 درصد دانه‌های آسیب‌دیده ناشی از برش 56

4-3 مقایسه دو روش دانه‌کردن انار با جت هوا و ارتعاش با سیستم الحاقی جت هوا 56

4-3-1 نتایج بررسی و مقایسه درصد دانه‌های جدا شده 56

4-3-2 مقایسه درصد دانه‌های آسیب‌دیده ناشی از جدایش 57

4-4 نتیجه‌گیری 58

4-5 ارائه پیشنهادات 60

منابع و مأخذ 61

فهرست جداول

 

جدول 1-1 تركیب و ارزش غذایی انار در هر 100 گرم قسمت خوراكی میوه 5

جدول 2-1 مقایسه درصد ریزش میوه در ارتعاش افقی و عمودی شاخه سیب 21

جدول 2-2 مقایسه بین مقادیر محاسبه شده توسط فرمول و مقادیر واقعی درصد برداشت در دامنه و بسامدهای مختلف نوسان 21

جدول 3-1 مشخصات کمپرسور مورد استفاده 35

جدول 4-1- جدول تجزیه واریانس درصد جدایش دانه انار 46

جدول 4-2- جدول تجزیه واریانس درصد جدایش دانه انار 49

جدول 4-3- جدول تجزیه واریانس درصد آسیب ناشی از جدایش دانه انار 52

 

فهرست تصاویر

 

شکل 2-1 دانه شدن انار با استفاده از نقاله‌های مرتعش 11

شکل 2-2 نمائی از دستگاه دانه‌کن انار ضربه‌ای 12

شکل 2-3 نمایی از دستگاه دانه‌کن انار سریج (1985) 13

شکل 2-4 مکانیزم هدایت‌کننده افشانک در مسیر مارپیچی سریج (1985) 14

شکل 2-5 ماشین دانه‌کن انار اشمیلوویچ و همکاران (2008) 15

شکل 2-6 واحد جدایش دستگاه دانه‌کن انار شمیلوویچ و همکاران (2008) 15

شکل 2-7 انواع حرکت‌های دوبعدی آزمایش شده توسط خزائی و همکاران (2008a) 16

شکل 2-8 حرکت دو بعدی افشانک در مسیر مارپیچی شکل خزائی و همکاران (2008a) 16

شکل 2-9 افشانک و مسیر حرکت آن، استفاده شده در دستگاه دانه‌کن انار اکرامی راد (1387) 17

شکل 2-10 نمای ایزومتریک دستگاه دانه‌کن انار میریان (1388) 18

شکل 2-11 آبگیری مرکبات با استفاده از دو جت هوا (ناهیر و رونن، 1992) 25

شکل 2-12 شماتیك بازوی رباتیک مورد استفاده برای ایجاد حركت دو بعدی افشانك (خزائی و همکاران، (2008b 26

شکل 2-13 نمایی از دستگاه حبه‌کن انگور (شبیری، 1390) 26

شکل 2-14 برخورد جت دوتایی بر سطح مایل 28

شکل 3-1 نمای شماتیک از دستگاه ساخته شده 34

شکل 3-2 کمپرسور دو مرحله‌ای 35

شکل 3-3 رگولاتور فشار با رطوبت‌گیر 36

شکل 3-4 موتور الکتریکی محرک نازل‌ها 37

فصل اول: مقدمه

گفتار اول: اخلاق و حقوق.. 9

بند اول: تعریف حقوق و اخلاق.. 12

الف:تعریف حقوق.. 12

ب: تعریف اخلاق.. 13

بند دوم تفاوت اخلاق و حقوق.. 15

بند سوم: شباهت های اخلاق و حقوق.. 17

گفتار دوم: بازتاب آموزه های اخلاقی در قوانین کیفری.. 18

بند اول: مفهوم جرم و نسبت آن با اخلاق.. 20

بند دوم: مفهوم مجازات و نسبت آن با اخلاق.. 20

گفتار سوم: انگیزه در حقوق کیفری.. 21

بند اول تعریف قصد و انگیزه 23

الف: قصد. 23

ب: انگیزه 24

ج: تفاوت انگیزه و قصد. 25

د: شباهت های انگیزه و قصد. 26

بند دوم: انگیزه احسان.. 27

الف: تعریف لغوی احسان.. 27

ب: تعریف اصطلاحات احسان.. 28

پ:مقایسه احسان با واژه های همانند: 28

گفتار چهارم: مستندات قاعده ی فقهی احسان.. 30

بند اول: منابع قاعده احسان.. 31

الف: کتاب… 31

ب: روایات… 34

ج: حکم عقل.. 35

د: اجماع. 36

بند دوم: مفاد قاعده ی فقهی احسان.. 36

الف: نظریه ی شخصی.. 37

ب: نظریه نوعی.. 37

ج: نظریه مختلط… 38

 

فصل دوم: تأثیر انگیزه احسان در حکم تکلیفی

گفتار اول: ماهیت فعل مجرمانه با انگیزه احسان.. 41

بند اول: احسان در جرایم عمدی.. 41

الف: جرایم مستوجب حد. 42

ب: جرایم مستوجب قصاص…. 42

ج.جرایم مستوجب تعزیر. 45

بند دوم: احسان در جرایم غیرعمدی.. 48

گفتار دوم: مقایسه ی احسان با اضطرار 50

بند اول: بررسی شرایط احسان: 50

بند دوم: اضطرار 54

بند سوم: ذکر وجوه افتراق بین احسان واضطرار 59

گفتار سوم: مقایسه ی احسان با دفاع مشروع. 60

 

فصل سوم: تأثیر انگیزه احسان در حکم وضعی

گفتار اول: مصادیق وقوع احسان به نحو مباشرت در قانون مجازات اسلامی.. 67

بند اول: اقدامات تأدیبی یا حفاظتی والدین و اولیای قانونی و سرپرستان صغار و

مجانین.. 68

بند دوم: اقدامات جراحی یا طبی مشروع پزشکان.. 69

الف.مسولیت پزشک نسبت به نفس فعل طبابت و جراحی.. 69

ب: مسئولیت پزشک نسبت به جنایت ناشی از درمان.. 70

پ: ابراء طبیب… 76

گفتار دوم: نقش شخص محسن به نحو تسبیب… 80

بند اول:تعارض قاعده احسان و قاعده تسبیب… 80

بند دوم اقدامات انسان دوستانه شخص محسن.. 81

گفتار سوم نقش شخص محسن به عنوان معاونت… 87

بند اول: عنصر روانی معاونت در جرم عمدی.. 88

بند دوم: عنصر روانی معاونت در جرم غیرعمدی.. 89

بند سوم: معاونت در اضطرار و دفاع مشروع. 90

نتیجه گیری.. 91

منابع.. 95

چکیده وصفحه عنوان به انگلیسی

الف.تبیین مسئله
سابقه دو نهاد اخلاق و حقوق و رابطه ی این دو با هم را به نوعی می توان مساوی با سابقه ی عمر بشر دانست اما این سابقه ی طولانی منجر به یک توافق در تنظیم رابطه ی این دو نهاد نشده است به طوری که نظرات راجع به آن از گسست حقوق و اخلاق آغاز و به اعتقاد بر رسوب لایه های اخلاق بر حقوق ختم می شود. با اینکه تعیین جرم و مجازات تنها به وسیله ی قانون ممکن است و اخلاق به طور مستقیم در این راه دخالت نداردولی دسته بزرگی از قوانین کیفری از قواعد اخلاقی متاثر شده است، بنابراین ،بایستی چنین گفت که حقوق جزا و اخلاق با یکدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند و همواره در ارتباط با یکدیگر هستند و حقوق کیفری تاثیر و سرایت خود را بیش از هر چیز به اخلاق مدیون است. نمونه ای از این گونه قواعد مواد 509 و 510 ق. م. ا مصوب 1392 است   که به طور مستقیم به انگیزه ی احسان که مفهومی اخلاقی است اشاره کرده است ،در فقه قاعده ای به نام قاعده ی احسان وجود دارد که متاثر از مفاهیم اخلاقی به بحث در این مورد پرداخته است که اگر کسی با انگیزه ی احسان کاری را به منظور جلب منفعت یا دفع ضرر از دیگری انجام دهد و در این بین به طور اتفاقی باعث ورود خسارت و ضرری شود،مسئول نخواهد بود.

ب.سوالات تحقیق
۱.مبانی فقهی  احسان چیست؟

۲.تاثیر انگیزه احسان در حکم تکلیفی چیست؟

3.تاثیر انگیزه احسان در حکم وضعی چیست؟

۳.آیا انگیزه احسان فقط به نحو مباشرت  مسقط ضمان است یا به نحو تسبیب هم می تواند مسقط ضمان باشد؟

۴.آیا انگیزه احسان فقط در جنایات مسقط ضمان است یا خیر؟

پ.فرضیه 
۱.انگیزه که محرک مرتکب به ارتکاب اعمال مجرمانه در جرایم عمدی است وبه رغم اینکه در کلیه

جرایم عمدی به طور طبیعی می تواند وجود داشته باشد علی الاصول جزیی از ساختار رکن معنوی جرایم نیست البته این دیدگاه با استثنائاتی روبه رو شده و فرض ما این است که در ق.م.ا جدید با تصریح قانون گذار به انگیزه ی احسان انگیزه مورد توجه قانون گذار قرارگرفته و می تواند مسقط ضمان باشد.

۲.با توجه به نظرات مختلفی که در مورد نحوه ی احسان در فقه صورت گرفته و بررسی قانون

مجازات اسلامی بعید به نظر می رسد که در موارد تسبیب احسان مسقط  ضمان باشد.

 
 ت.اهداف تحقیق
در این تحقیق سعی شده است اهداف زیر مورد نظر قرار گیرد:

۱.تبیین اینکه انگیزه احسان مسقط ضمان است.

۲.جایگاه انگیزه احسان به نحو صریح در قوانین موضوعه  بیان شده است.

۳.تردید در این موضوع که انگیزه به نحو تسبیب مسقط ضمان است.

روش تحقیق:
 روش تحقیق  محقق،توصیفی _تحلیلی با بهره گیری از منابع کتابخانه ای می باشد.

خ.سامان دهی تحقیق:
این پژوهش شامل سه فصل اصلی است که در فصل اول کلیات بحث مورد بررسی قرار خواهد گرفت که گفتار اول راجع به اخلاق و حقوق، گفتار دوم بازتاب آموزه های اخلاقی در قوانین کیفری، گفتار سوم انگیزه در حقوق کیفری و گفتار چهارم به بررسی قاعده فقهی احسان می پردازد. در فصل دوم تأثیر انگیزه ی احسان در حکم تکلیفی مورد بررسی قرار خواهد گرفت که در گفتار اول ماهیت فعل مجرمانه با انگیزه احسان، در گفتار دوم مقایسه ی احسان با اضطرار و در گفتار سوم مقایسه ی احسان با دفاع مشروع انجام خواهد گرفت و در فصل سوم به بررسی تأثیر انگیزه ی احسان در حکم وضعی خواهیم پرداخت که در گفتار اول مصادیق وقوع احسان به نحو مباشرت در قانون مجازات اسلامی، در گفتار دوم نقش شخص محسن به نحو تسبیب، در گفتار سوم به بررسی نقش شخص محسن به عنوان معاون جرم خواهیم پرداخت.

انسان ها دارای ویژگی های فردی و اجتماعی هستند اگرزندگی انسان بخواهد شادی و رضایت عمومی را فراهم سازد این روابط نیازمند نظم و مدیریت است. نظام های  دستوری حقوق و اخلاق برای چنین منظوری طراحی شده اند.

این دو بیش از آنکه با یک دیگر در تعارض باشند،

در عین حال که با یکدیگر تفاوت هایی دارند مکمل       یکدیگرند، در نظام های حقوقی مختلف نظرهای متفاوتی در این مورد وجود دارد.

همانند پوزیتویست ها که قائل به جدایی اخلاق و حقوق هستند و طبیعت گرایان که بر این عقیده هستند که حقوق مجموعه ای از گزاره هاست که با پروسه ی استدلال عقلانی از طبیعت به دست می آید .

یکی از قواعد اخلاقی که بسیار در حقوق اثرگذار است قاعده فقهی احسان است که در بسیاری از آیات قرآنی نیز به آن اشاره شده است و به معانی زیر به کار رفته است:

1.تفضل و نیکی به دیگران

2.انجام و سروسامان دادن به امور و کارها به وجه نیکو و کامل

انجام عمل و رفتار صالح
از بررسی موارد کاربرد واژه ی «محسن» و مشتقاتش در قرآن استفاده می شود که این واژه دارای دو معنی و کاربرد است:

1.نیکی و خیر رساندن به دیگران

انجام دهنده افعال و رفتارهای صالح و نیک
قاعده ی احسان از قواعد مسلم شرعی و فقهی است و آثار زیادی دارد در این فصل اخلاق و حقوق، وجه تمایز و تشابه این دو واژه، بازتاب آموزه های اخلاقی در قوانین کیفری، انگیزه در حقوق کیفری و قاعده فقهی احسان مورد بحث قرار خواهد گرفت.

گفتار اول: اخلاق و حقوق
سابقه ی دو نهاد اخلاق و حقوق و رابطه ی این دو با هم را به نوعی می توان مساوی با سابقه‌ی عمر بشر دانست اما این سابقه ی طولانی منجر به یک توافق در تنظیم رابطه ی این دو نهاد نشده است به طوری که نظرات راجع به آن از گسست حقوق و اخلاق آغاز و به اعتقاد بر رسوب لایه های اخلاق بر حقوق ختم می شود در این زمینه دیدگاه های برخی از مکاتب جالب توجه می باشد از جمله طبیعت گرایان ادعا می کنند که حقوق را می توان با توجه به اصول اخلاقی طبیعی، یعنی اصول تفکیک ناپذیر در مفهوم جامعه ی آرمانی و توانایی های اخلاقی افراد به بهترین نحو تبیین کرد ،اینها بر این اعتقاد هستند که نوعی نظم طبیعی وجود دارد که در آن افراد جایگاهی دارند و هدف اصلی قانون بشر تقلید و تبعیت از این نظم طبیعی است.

طرفداران این مکتب می گویند حقوق مجموعه ای از گزاره ها است که با پروسه ی استدلال عقلانی از طبیعت به دست می آید.

در مورد عدالت چنین می گویند که عدالت نه تنها مهم ترین مفهوم نظری در فلسفه ی حقوق است بلکه اهمیتش با قانون برابری می کند و پیوسته ویژگی گفتمان های رایج درباره زندگی اجتماعی است.

قانون نیز از نظر اینها چیزی خارج از کنترل انسان یا تصمیمی اختیاری او است، سرچشمه‌ی قانون چیزی است که کاملاً بی توجه به آنچه افراد و گروه ها می خواهند و تصمیم می گیرند قانون گذاران را محدود می کند. [1]

بنابراین برای حقوقدانان طبیعی ،اصول قانونی ذاتاً اخلاقی هستند.

پوزیتویست ها مدعی اند بهترین برداشت صوری از حقوق عبارت است از مجموعه ای از دستورات، اوامر،قواعد و مانند آنها که از راه قدرت اجرا می شود.

پوزیتویست ها یکی ازادعاهای زیر را دست کم رد می کنند،

1-5:سوالات  پژوهش………………………………………………………………………………… 11

1-6:فرضیه های  پژوهش……………………………………………………………………………. 12

1-7: تعریف متغیرها پیش فرضها و اصطلاحات تحقیق……………………………………………. 12

فصل دوم:ادبیات و پیشینه پژوهش

2-1: مقدمه……………………………………………………………………………………………. 15

2-2: خانواده………………………………………………………………………………………….. 15

2-3: تعریف و مفهوم طلاق………….. …………………………………………………………….. 16

2-4: انواع طلاق……………………… …………………………………………………………….. 17

2-5: مراحل طلاق……………………. …………………………………………………………….. 26

2-6: مدیریت طلاق…………………… …………………………………………………………….. 27

2-7: اختلالات رفتاری و عاطفی…………………………………………………………………….. 31

2-8: علل اختلالات رفتاری………………………………………………………………………….. 33

2-9: اثرات اختلالات رفتاری………………………………………………………………………… 34

2-10:دسته بندی اختلالات رفتاری…………………………………………………………………… 35

2-11- اصول کلی رفتار درمانی اختلالات رفتاری………………………………………………….. 38

2-12- رابطه میزان شیوع کلی اختلالات رفتاری با عوامل جمعیت شناختی……………………….. 39

2-13-تحقیقات انجام شده داخلی و خارجی……………………………………………………………. 40

فصل سوم: روش تحقیق

3-1:مقدمه…………………………………………………………………………………………….. 46

3-2:روش تحقیق……………………………………………………………………………………… 46

3-3: جامعه آماری……………………………………………………………………………………. 46

3-4: روش نمونه گیری………………………………………………………………………………. 46

3-5: ابزار های پژوهش……………………………………………………………………………… 46

3-6:روش اجرای پژوهش……………………………………………………………………………. 49

3-7:تحلیل آماری……………………………………………………………………………………… 50

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل  داده ها

4-1:مقدمه…………………………………………………………………………………………….. 52

4-2: یافته های توصیفی………………………………………………………………………………. 52

4-3-یافته های استنباطی……………………………………………………………………………… 57

 

فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری

5-1:مقدمه…………………………………………………………………………………………….. 65

5-2:بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………… 65

5-3:محدودیتها………………………………………………………………………………………… 74

5-4:پیشنهادات کاربردی……………………………………………………………………………… 74

5-5:یشنهادات پژوهشی………………………………………………………………………………. 75

منابع ………………………………………………………………………………………………….. 77

پیوستها………………………………………………………………………………………………… 84

پرسشنامه اختلالات رفتاری…………………………………………………………………………… 85

پرسشنامه طلاق عاطفی……………………………………………………………………………….. 91

خروجی داده ها………………………………………………………………………………………… 94

چكیده لاتین……………………………………………………………………………………………. 100

چکیده:

 هدف از این پژوهش بررسی رابطه طلاق عاطفی والدین با اختلال های رفتاری- هیجانی کلیه  دانش آموزان دختر دبستانی7 تا 12 سال شهر دامغان بود. تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی از بعد هدف کاربردی و از نظر نوع روش در زمره تحقیقات پیمایشی می باشد و به شیوه نمونه گیری تصادفی 384 نفر  به عنوان نمونه  انتخاب شدند و به پرسشنامه های طلاق عاطفی و سیاهه رفتاری کودک ((CBCLاخنباخ پاسخ دادند . داده های حاصل به روش تحلیل همبستگی  و رگرسیون و آزمون اسمیرنوف با نرم افزار spss تجزیه و تحلیل شد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که رفتار پرخاشگرانه و نمره کل اختلال های رفتاری- هیجانی بهترین پیش بینی کننده طلاق عاطفی می باشند. همچنین نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که  بین متغیرهای کناره گیری با طلاق عاطفی رابطه معنادار نیست اما بین سایر مولفه های اختلال های رفتاری- هیجانی با طلاق عاطفی رابطه معنادار بود. با توجه به نتایج  باید گفت یکی از مهمترین مهارت هایی که زوجین باید بکار گیرند توانایی افراد در حل تعارض، برخورداری از صفت خودکنترلی است، افراد باید هدف های واقع گرایانه را اولویت بندی کنند و در زمان تصمیم گیری میان عواطف و عقل تعادل برقرار کنند. همچنین كودكان باید یاد بگیرند كه چگونه با مسائل روبرو شوند و چطور آنها را با روش صحیح و منطقی از سر راه خود بردارند. از این رو آشنا كردن كودك با مسائل روزمره ای كه متناسب با سنش نیز باشد باعث می شود تا تجربیات و اندیشه های تازه ای بدست آورد. این تجربیات در حل مسائل بعدی زندگی برای كودك مفید و كارساز خواهد بود.

واژگان کلیدی: طلاق عاطفی والدین، اختلال های رفتاری- هیجانی، کودکان طلاق عاطفی

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1-مقدمه

اختلال روانی: عبارت است از «نشانگان یا الگوی رفتاری یا روانی كه اهمیت بالینی دارد و در فرد یافت می شود و  به علاوه، این نشانگان یا الگو نباید صرفاً پاسخی قابل پیش بینی و از لحاظ فرهنگی تائید شده به رویدادی خاص، مثل مرگ فرد عزیز، باشد» (انجمن روان پزشكی آمریكا، 2000). اصطلاح اختلال های روانی برای كل اقدام تشخیص و درمان، اهمیت زیادی دارد. اجازه دهید به تعریف ارائه شده در DSM-IV-TR و اشارات آن، نگاه دقیق تری بیاندازیم.

  اختلال روانی، «اهمیت بالینی» دارد.   DSM-IV-TRبرای هر اختلال، مدتی را مشخص می كند ك   ه طی آن، نشانه ها برای تشخیص اختلال باید وجود داشته باشند. بنابراین، فكر یا خلق زودگذر، رفتار گاه و بی گاه عجیب، یا احساس زودگذر بی ثباتی یا سردرگمی، اختلال روانی را تشكیل نمی دهند. شاید بتوانید به زمانی فكر كنید كه بعد از رویدادی ناراحت كننده در زندگی تان، احساس كردید از لحاظ هیجانی آشفته هستید. اینگونه تجربیات شایع هستند و اختلال روانی محسوب نمی شوند، مگر اینكه به قدری شدید باشد كه عواقب جدی به بار آورند. برای اینكه اختلالی «اهمیت بالینی» داشته باشد باید برای مدتی پیوسته وجود داشته و به قدر كافی موثر باشد كه زندگی فرد به نحو چشمگیری تحت تاثیر قرار گیرد. با توجه به اجتماعی بودن انسان مطالعه زمینه های بهنجاری و نابهنجاری رفتارهای وی بسیار حائز اهمیت است. در پژوهش حاضر میزان رابطه طلاق عاطفی والدین بااختلالات رفتاری بین کلیه دانش آموزان دختر دبستانی 7 تا 12 سال شهر دامغان مورد بررسی قرار می گیرد.  از انجا که ساخت جمعیت کشور ما به گونه ای است که نوجوانان و جوانان بیشترین قشر آن را تشکیل می دهند  شناخت تنوع و میزان اختلالات دانش آموزان در جهت برنامه ریزی ها و فعالیتهای آموزشی و پرورشی کاری بس مهم است.

  منظور از اختلالات رفتاری آن دسته از رفتارهایی است که از دیدگاه های روان شناسی و جامعه شناسی بهنجار نمی باشد و مساله مورد تحقیق اختلالات رفتاری عبارتند از: هیجان پذیری وسواس  تمایل به گوشه گیری، رفتار و انکارپارانویایی، افسردگی، گرایش به پرخاشگری و رفتارهای تهاجمی، بی قراری، گرایش رفتارهای ضد اجتماعی است.

 خانواده یکی از رکن های اصلی جامعه به شمار می رود. دستیابی به جامعه سالم آشکارا در گرو سلامت خانواده است و تحقق خانواده سالم مشروط به برخورداری افراد آن از داشتن رابطه های مطلوب با یکدیگر است. در چنین نظامی افراد با علایق و دل بستگی های عاطفی نیرومند دیرپا و متقابل به یکدیگر پیوسته اند. این دل بستگی ها اگر چه شاید شدت وحدت شان در طی زمان کاسته شود. اما در سراسر زندگی خانوادگی پاینده خواهند بود. (گلدنبرگ،[1] به نقل از حسین شاهی و نقش بندی،  1383).
 ازدواج به عنوان مهمترین و عالیترین رسم اجتماعی برای دستیابی به نیازهای عاطفی و امنیتی افراد بزرگسال همواره مورد تائید بوده است. ازدواج رابطه ی انسانی پیچیده ظریف و پویا می باشد که از ویژگی های خاصی برخوردار است. همچنین توجه به کانون خانواده با محیط سالم و سازنده و روابط گرم و تعاملات میان فردی و صمیمی ای که می توانند موجب رشد و پیشرفت افراد گردند از جمله اهداف و نیازهای ازدواج محسوب می شوند (برنشتاین و برنشتاین،[2] 1989).         
و به طور کلی از هر چه فاصله بگیریم از خانواده نمی توانیم فاصله بگیریم چون که بدون وجود خانواده در هر شکل و صورتی که باشد مفهوم زندگی و حیاتی انسانی مصداقی نخواهد داشت.

 در سالهای گذشته دیدگاه زنان و مردان درباره ی زندگی خانوادگی تغییر کرده است. امروزه دیدگاه زنان و مردان درباره ی مفهوم خود نیز تغییر کرده است. همچنین ایده های انهادرباره ی نقش های سنتی زنان و مردان تغییر پیدا کرده است. در دهه های گذشته مشکلات اقتصادی و تغییر در انتظارات خانواده ها از زندگی، درامد بیشتر را برای بقای خانواده ها ضروری ساخته است.بین دهه های 70 تا80 تعداد زنان شاغل از 2/18 میلیون به 8/25 میلیون نفر در امریکا افزایش پیدا کرد. امروزه در اغلب کشورها سبک زندگی از خانواده ای با یک نان اور، به سمت خانواده ای با دو نفر شاغل تغییر کرده به گونه ای که زوج های هر دو شاغل تعداد زیادی از زوج ها را تشکیل میدهند (استولتزلوییک،1992).

 امروزه زنان به منظور به ظهور رسانیدن توانمندی های خود و افزایش عزت نفس و خودشکوفایی به اشتغال علاقه مند شده اند. تصویر خانواده ی سنتی که در ان یک مرد در خارج از خانه کار می کند و فرزندان و همسر همه از درامد او گذران زندگی می کنند، درحال محو شدن است. تصویر خانواده ی امروز زن و مردی با مشغله ی زیاد یا زن و مردی شاغل در بیرون از خانه را نشان می دهد که تعارض های شدیدی را بین نقش های خانوادگی و کاری تجربه می کنند (کوپر،1991).

درمانگران در صورتی می توانند به طور مؤثری به زوج های امروزی کمک کنند که مسائل خاص فراروی زوج ها و خانواد ها را با توجه به زمان درک کنند.( نظری،1386).

 در جامعه امروز به دلایل متعددی چون گذر از سنت  به مدر نیته، تغییر نظام خانواده ها و فشارهای شغلی و اجتماعی و همچنین پیدا شدن نقش های جدید مثل نقش اشتغال و اضافه شدن آن به نقش های سنتی زنان و با توجه به اهمیت ویژه و جایگاه والایی که نقش های سنتی همچون همسری و مادری زنان در نظر همسرانشان در فرهنگ ایرانی داراست مشکلات و تعارض های خانوادگی و زناشویی افزایش چشمگیری یافته اند و شواهد فراوانی گویای آن هستند که زوج ها در جامعه امروزی برای برقراری و حفظ روابط صمیمی و دوستانه به مشکلات شدید و فراگیری دچارند.

 افزایش روز افزون طلاق در دنیای کنونی هر چند در مقیاسی بسیار کمتر متاسفانه جامعه فعلی ما را نیز در بر گرفته است و نارضایتی زن و شوهر از یکدیگر و نیز از هم گسیختگی کانون های گرم بسیاری از خانواده ها و تاثیرات سوء این جدایی بر افراد خانواده نیاز به رسیدگی و رفع این مشکل را مطرح ساخته است.

 خانواده نظامی اجتماعی و طبیعی است که ویژگی های خاص خود را دارد پس از ازدواج هر یک از همسران انتظار دارند خانواده جدید همان شکلی را پیدا کند که برای او مطلوب و آشناست هر کدام  می کوشند واحد زن و شوهری را در راستای مطلوب و پذیرفته خود سازمان دهد و دیگری را برای هم سازی با خود تحت فشار گذارد (مینوچین،[3] 1380).

 سازگاری زناشویی وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس ناشی از خوشبختی و رضایت از همدیگر دارند (سین ها و ماکرجک،[4]1990).

 معمولا رفتارهای فردی موجب شکل گیری قواعد مراودات در بین زوجین می شود بنابراین پذیرش سلیقه ها و رفتار همسر و یا به عبارتی دیگر، بروز رفتارهای مقبول از سوی همسر می تواند روابط دوتایی را شکل دهد و زمینه را برای برقراری تفاهم در بین زوجین ایجاد کند و در واقع می توان گفت رضایت زناشویی یک ارزیابی کلی از وضع فعلی ارتباط ارائه می دهد (احمدی، 1382).

پدید آمدن  اختلاف و تعارض بین زن و شوهر طبیعی است و به دلیل ماهیت کنش ورزی  همسران گاه پیش می آید که اختلاف دیدگاه روی دهد یا نیاز ها بر آورده نشود و در نتیجه همسران نسبت به یکدیگر احساس خشم ناامیدی و ناخشنودی می کنند.

بعضی از موضوع های شناخته شده ای که می تواند پدید آورنده اختلاف های زناشویی باشد چنین است پول، روابط جنسی، روابط خویشاوندی، دوستان، فرزندان، خیانت جنسی، مشکلات عاطفی، مشکلات مالی، مشکلات ارتباطی(گفت و شنود)، درگیری های کاری و مانند این ها (ثنایی ذاکر، 1378).        
 اختلافات زناشویی می توانند نتایج زیان باری را به همراه داشته باشند و همانطور که مازلو در سلسله مراتب نیاز ها بیان می کند که ارضای نیازهای بالاتر مستلزم ارضا نمودن نیازهای پایین تر است، زوجین نیز با وجود تعارضات و به دلیل برآورده نشدن نیاز آنها به عشق و محبت و احترام ممکن است نتوانند به خود شکوفایی دست یابند و علاوه بر آن فرزندان را نیز در این اثرات زیان بار سهیم می کنند و باعث می شود که حتی نیازهای سطح پایین آنها از جمله نیاز به محبت و امنیت تامین نشود و این امر موجب عدم دستیابی کودکان به نیازهای سطح بالاتر و رسیدن به خود شکوفایی و تکامل شود.

 علاوه بر این ها یکی دیگر از عواملی که برای سازش زناشویی مهم است سازگاری نقش جنسی میباشد. سازش های نقش جنسی در دوران بزرگسالی اولیه شدیدا دشوارند. اکثر دختران نوجوان می خواهند وقتی به بزرگسالی می رسند نقش همسران و مادران را ایفا کنند ولی در عین حال مایل نیستند که همسران و مادران سنتی باشند یعنی نسبت به شوهرانشان در مقام پایین تری قرار بگیرند و قسمت عمده وقت خود را به خانه و فرزندان اختصاص دهند و بیرون از خانه مشغله ای نداشته باشند. بدیهی است این دیدگاه عمدتا از فرهنگ حاکم بر جامعه متاثر می شود که اغلب خانه داری را کار ارزشمندی تلقی نمی کنند(شعاری نژاد،1373).

 غالبا هر همسر مفهوم خاصی از نقش زن و شوهر داردکه بر انتظاراتش از طرف دیگر(همسر)اثر  می گذارد حال اگر انتظارات نقش تامین نشود به تعارض و ناسازگاری خواهد انجامید(شعاری نژاد، 1373)

بیشتر سردرگمی زنان و مردان دارای رابطه ی پایدار از بحث راجع به تغییر نقش های زن  و مرد ناشی می شود. نهضت زنان توجه را به روابط غیر منصفانه در ازدواج می کشاند باروری، پرورش فرزند، نبود موقعیت مساوی در کار خارج از خانه و نبود اجرت مساوی از اولین موضوعاتی است که مورد توجه قرار گرفته است (روبوتهام،[5] 1983 و اکلی،[6] 1974 به نقل از شعاری نژاد، 1373). 

1-2-بیان مساله

 خانواده به عنوان یک گروه اجتماعی دربرگیرنده بیشترین، عمیق­ترین و اساسی­ترین مناسبات انسانی است؛ و منبع اولیۀ نیازهای اساسی فرد محسوب می­شود(تاجیک اسماعیلی، 1392). بهداشت روانی نسل­های جامعه در گرو تأمین بهداشت روانی خانواده به عنوان یک کانون مملو از محبت و آرامش برای تحول در رشد استعداد­ها­ست که هرگونه آسیبی به آن، نسل آینده را از آثار سوء خود مصون نخواهد گذاشت و سازمان­های اجتماعی زیادی را درگیر خود خواهد ساخت(کاملی، 2012). ماهیت جو عاطفی خانواده، شامل روابط والدین نسبت به فرزندان، فرزندان نسبت به یکدیگر و والدین نسبت به هم است (نوابی نژاد،1390). رابطۀ زناشویی به عنوان مهمترین و اساسی­ترین رابطه انسان توصیف شده است، زیرا ساختاری اولیه را برای بنا نهادن رابطۀ خانوادگی و تربیت کردن نسل آینده فراهم می­سازد (لارسون[7]، هولمان[8]، 2013). یکی از معضلات مهم در زمینه زندگی زناشویی پدیده­ای به نام طلاق[9] است (یوسفی، کیانی،1391  ). آمار طلاق معتبرترین شاخص آشفتگی زندگی زناشویی است (هالفورد،1390 ). این آشفتگی سیستم زناشویی را چنان بی­ثبات می­ کند که زن و شوهر از یکدیگر دلسرد شده قادر به بخشودن اعمال، افکار و احساسات منفی یکدیگر نیستند و در باور خود چاره­ای جز طلاق نمی­بینند. طلاق شایع­ترین جلوه تعارض است(کارنی، برادبوری[10]،1997 ). بر اساس اطلاعات مرکز آمار ایران، میزان طلاق در سال­های 1375 تا 1385 به حدود 20 درصد رسیده است(زارعی محمودآبادی و یونسی، 1389). همچنین، نرخ­ طلاق ­در سال 1390 بالغ بر142841 بوده و نسبت ازدواج به طلاق 1/6 است و در سه ماهه اول سال 1391 تعداد 34759 طلاق و نسبت ازدواج به طلاق در همان سال 4/6 در کل کشور ثبت شده، نشان دهنده رابطه معکوس میزان طلاق و ازدواج است یعنی با افزایش آمار طلاق میزان ازدواج نیز کاهش می­یابد (سازمان آمار ایران، 1391). طلاق پیامدهای منفی فراوانی از قبیل خطر فزاینده آسیب روانی، میزان تصادف­های اتومبیل منجر به مرگ، شیوع فزاینده بیماری­های جسمی، خودکشی، خشونت، قتل ، برای زوجین و خطر افسردگی و خودکشی، انزوا و شایستگی پایین، مشکلات تندرستی و عملکرد تحصیلی پایین برای فرزندان دارد(گاتمن،1994؛ به نقل از ضیاءالحق،حسن آبادی، قنبری هاشم آبادی، مدرس غروی، 1391). مطالعه روابط زوجین به درک چارچوب­های ساختاری روابط زوجین کمک می­ کند( گاتمن،1993). در بررسی علل طلاق علاوه بر عوامل اجتماعی، اقتصادی و حقوقی، توجه به علل فردی و روانشناختی از اهمیت ویژه­ای برخوردار ­است. مسلماً، مشکلاتی که موجب می­شود، زوجین تصمیم به جدایی بگیرند، مزمن است، مانند انگیزه جدایی، تعارض شدید و رویدادهای خشونت­آمیز دائمی، گاهی هم عوامل غیر منتظره باعث فروپاشی زندگی زناشویی می­شود، مثل افشاء خیانت­های زناشویی و یا موقعی که یکی از همسران قصد جدایی داشته باشد و نسبت به زندگی با همسر خود تردید داشته باشد (زارعی­محمودآبادی، 1391). به منظور­ پیشگیری از پیامدهای ناشی از­ طلاق و ناسازگاری زناشویی همیشه متفکرین به دنبال راه­هایی بوده ­اند­ که با ­این مسئله به نحوی مقابله نمایند (صدق­پور، 1393). سازگاری زناشویی[11] یکی از­ مهمترین فاکتورها­ در تعیین ثبات و­ تداوم زناشویی است (گال[12]، 2001؛ به نقل از بار-ان و پارکر[13]، 2006). سازگاری زناشویی فرایندی است که در­ طول زندگی زوجین به وجود ­می­آید. زیرا­ که لازمه آن انطباق سلیقه­ها، شناخت صفات شخصیتی، ایجاد­ قواعد­ رفتاری و شکل­ گیری الگوهای مراوده­ای است. بنابراین سازگاری زناشویی فرایندی تکاملی بین زن و شوهر است (لا­ول، ­لاول[14]، 1983، به نقل از فقیرپور، 1390 ). سازگاری زناشویی را می­توان به عنوان منبع نظام خانواده یا­ حتی بخشی از نیروی تأمین حیات و احیا­ کننده خانواده دانست (ملازاده، محمودی، اژه­ای، کیامنش، 1391). برنشتاین (1377) تأکید می­ کند که مکانیسم­های شناختی بر ­سازگاری و رضایت زناشویی تأثیر می­گذارند. ادراکات زن و شوهر و برداشت­هایی که آنها از زندگی خانوادگی خود داشته اند ، در سازگاری زناشویی آن­ها تأثیرگذار است (سابتلی[15]، 2013). رضایت زناشویی به آسانی قابل دستیابی نیست(یوسفی، 1389). میزان بالای طلاق در جوامع تایید کننده این حقیقت است که زوجین تمایلی نسبت به ماندن در ازدواج­های ناکام ندارند(کایزر[16]،1993 ). مدیریت خودکارآمدی طلاق [17]می ­تواند به زوجین کمک کند که آگاهانه تصمیم مناسب را بگیرند(زارعی محمودآبادی و همکاران، 1391) امروزه زوج­های متقاضی طلاق بیش از هر زمان دیگری به مدیریت در زمینه طلاق نیازمندند. از نظر دریمن[18](1999) مدیریت طلاق به زوج های در شرف طلاق کمک می­ کند تا با دیدی وسیع با مساله طلاق مواجه شوند. اینکه کدام زوج ناراضی می ­تواند از بروز درگیری و آشفتگی جلوی فرزندان خودداری کند در حیطه مدیریت طلاق قرار می گیرد.(به نقل از زارعی محمود آبادی،1391 ). در سالهای اخیر نقش عوامل شناختی در درک پویایی­­های تعاملات و روابط زناشویی، بیشتر مورد توجه قرارگرفته(برادبوری، فینچام، 1990). مدل­های نوین شناختی پیشنهاد می­ کنند که محتوای ادراکات و استنباط­های فرد به وسیله طرحواره­های[19] زیربنایی نسبتا پایدار، شکل گرفته­اند (کاستونگوی[20]، هیل[21]. 2007). طرحواره­ها موجب سوگیری در تفسیرهای ما از رویدادها می­شوند و این سوگیری­ها در آسیب­شناسی روانی میان فردی (زوجین) به صورت سوءتفاهم ، نگرش­های تحریف شده، گمانه­های نادرست، هدف­ها و چشم داشت­های غیرواقع ­بینانه خود را نشان می­ دهند (پاسکال، کرستین وجین[22]،2008). با توجه به اهمیت سازگاری زوجین و نیز اهمیت طرحواره­ها بر عملکرد افراد در شرایط استرس­زا زندگی زناشویی، پژوهشگر در این پژوهش  به دنبال پاسخگویی به این سوال است که آیا بین طلاق عاطفی زوجین و رابطه آن با اختلال های رفتاری – هیجانی کودکان رابطه وجود؟

1-3-اهمیت و ضرورت تحقیق

­امروزه طلاق مهمترین ­تهدید ­علیه­ بنیاد­ خانواده ­به­ شمار می­رود و شناخت ­عوامل­ مؤثر و متأثر از آن ­از اولویت­های­ بهداشت­­روان­ به ­شمار می­آید(قطبی، هولاکویی،­ جزایری،­ رحیمی[23]،2004). با استناد ­به ­آمارهای­ سازمان­ ثبت­ اسناد و املاک­کشور، نرخ­ طلاق ­در سال87 بالغ ­بر­101113مورد ­بوده ­است­ که­ در ­مقایسه با سال ­قبل­­ آن­11 درصد ­افزایش ­یافته ­است(جنوبی،1388). ­و در 9 ماهه ­اول­ سال­1389، نرخ­ طلاق ­نسبت­ به­ مدت ­مشابه در سال ­قبل­5/7 درصد ­افزایش ­داشته ­است (به ­نقل ­از پایگاه ­اطلاع­ رسانی ­سلامت ­ایران، ­1389). در آمار سه ماهه اول سال 1391 طلاق در استان کرمانشاه1068 مورد و نسبت طلاق به ازدواج 0/6 بوده یعنی به ازای هر 6 ازدواج 1 طلاق صورت گرفته است. نرخ روز افزون طلاق و افزایش مراجعات زوجین ناسازگار به مراکز مشاوره خانواده، و نیز آسیب­هایی که در خانواده­ها بر اثر وقوع طلاق به وجود می­آید، ضرورت تنظیم مداخلات زوج درمانی مؤثر برای این گروه را خاطرنشان می­سازد. ضرورت پژوهش حاضر زمانی روشن می­گردد که اختلالات رفتاری اولیه ریشه در کودکی افراد دارد و اقدام کاربردی در این زمینه منجر به بهبود روابط بین فردی در زوج­ها و امنیت در آن می­شود. بنابراین پژوهش پیش رو قصد دارد با در نظرگرفتن قدرت اختلال های رفتاری- هیجانی در روابط بین فردی زوجین و نیز نو پا بودن پژوهش­های داخلی انجام گرفته در زمینه طلاق عاطفی بر روی زوجین شهر دامغان ­بپردازد. در صورت مؤثر بودن این روش از نتایج این پژوهش می­توان در سازمان­های مراجعه کننده زوج­های متقاضی طلاق مثل دادگستری، شوراهای حل اختلاف، بهزیستی و مراکز مداخله در بحران استفاده کرد.

1-4-اهداف تحقیق

هدف اصلی:

هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی میزان طلاق عاطفی زوجین و رابطه آن با اختلال های رفتاری – هیجانی کودکان می باشد.

تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و کناره گیری/ انزواطلبی کودکان.
تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و شکایات جسمانی کودکان.
تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و اضطراب/ افسردگی در کودکان .
تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و مسائل اجتماعی کودکان .
تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و مسائل فکری کودکان.
تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و مسائل مربوط به توجه کودکان .
تعیین رابطه میان طلاق عاطفی والدین و رفتار بزهکارانه در کودکان.