1392
 

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان……………………………………………………………………………………………………………….. صفحه

چکیده ……………………………………………………………………………………………………………..  1

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………….  2

فصل اول:کلیات تحقیق

1-1-تعریف و بیان مساله ……………………………………………………………………………………..  4

1-2-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق ………………………………………………………………………  5

1-3-اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………..  5

1-3-1-هدف کلی ………………………………………………………………………………………………  5

1-3-2-اهداف جزئی …………………………………………………………………………………………..  6

1-4-سؤالات تحقیق ……………………………………………………………………………………………  6

1-4-1-سئوال اصلی ……………………………………………………………………………………………  6

1-4-2-سئوالات فرعی ………………………………………………………………………………………..  6

1-5-فرضیه‏های تحقیق ………………………………………………………………………………………..  6

1-5-1-فرضیه اصلی …………………………………………………………………………………………..  6

1-5-2-فرضیه های فرعی …………………………………………………………………………………….  6

1-6-تعریف متغیرها ……………………………………………………………………………………………  7

1-6-1-انگیزش پیشرفت  …………………………………………………………………………………….  7

1-6-2-سبک های اسنادی  …………………………………………………………………………………..  7

1-6-3-خودکارآمدی تحصیلی  ……………………………………………………………………………..  7

1-6-4-انگیزش تحصیلی ……………………………………………………………………………………..  8

فصل دوم:ادبیات تحقیق

2-1-مبانی نظری تحقیق ………………………………………………………………………………………. 10

2-1-1-انگیزش پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………….  10

2-1-2-پیشرفت …………………………………………………………………………………………………  11

2-1-3-اهداف پیشرفت ……………………………………………………………………………………….  12

2-1-4-منشا نیاز به پیشرفت …………………………………………………………………………………  12

2-1-5-مدل پیشرفت اتكینسون ……………………………………………………………………………..  15

2-1-6-نظریه مک کللند ……………………………………………………………………………………….  16

2-1-7-انگیزه پیشرفت ………………………………………………………………………………………..  16

2-1-8-زمینه اجتماعی انگیزه پیشرفت ……………………………………………………………………..  17

2-1-9-ویژگی های دانش آموزان دارای انگیزش پیشرفت ……………………………………………  18

2-1-10-نظریه های انگیزشی ………………………………………………………………………………..  19

2-1-10-1-جان اتکینسون ……………………………………………………………………………………  19

2-1-10-2-ویکتور وروم ……………………………………………………………………………………..  19

2-1-10-3-کمپبل و پریچارد ………………………………………………………………………………..  19

2-1-10-4-وین ماندی و همکارانش ………………………………………………………………………  19

2-1-10-5-بیریل سان و استانیر ……………………………………………………………………………..  19

2-1-10-6-میسکل ……………………………………………………………………………………………..  20

2-1-10-7-فروید ………………………………………………………………………………………………  20

2-1-11-انگیزش هدف است یا وسیله …………………………………………………………………….  20

2-1-12-عوامل موثر بر انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ……………………………………  21

2-1-13-ارتباط انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی …………………………………………………..  24

2-1-14-ویژگی دانش آموزان دارای انگیزه پیشرفت بالا ………………………………………………  24

2-1-15-راه كارهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان و تاثیر آن در پیشرفت تحصیلی …………….  26

2-1-16-آموزش انگیزه پیشرفت …………………………………………………………………………….  29

2-1-17-خود کار آمدی ……………………………………………………………………………………….  30

2-1-18-نظریه های خودكارآمدی …………………………………………………………………………..  32

2-1-19-عوامل موثر بر خودكارآمدی ………………………………………………………………………  34

2-1-20-وراثت ………………………………………………………………………………………………..  37

2-1-21-موقعیت ……………………………………………………………………………………………….  38

2-1-22-زمان ……………………………………………………………………………………………………  39

2-1-23-ابعاد خودکارآمدی …………………………………………………………………………………..  40

2-1-24-سبک های اسنادی …………………………………………………………………………………..  42

2-1-25-منابع کنترل  …………………………………………………………………………………………..    43

2-1-26-جریان نسبت دادن ………………………………………………………………………………….  45

2-1-27-پیشایندهای استنباطهای علی ………………………………………………………………………  45

2-1-28-خواص استنباطهای علی ……………………………………………………………………………  47

2-1-29-تاثیر تراکمی نسبت دادن ها بر موفقیت و شکست ………………………………………….  49

2-2-پیشینه تحقیق ………………………………………………………………………………………………  50

فصل سوم:روش شناسی تحقیق

3-1-روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………  56

3-2-جامعه آماری ،نمونه آماری  و روش نمونه گیری ………………………………………………….  56

3-3-روش و ابزار جمع آوری  اطلاعات ………………………………………………………………….  56

3-4-روایی ……………………………………………………………………………………………………….  58

3-5-پایایی ……………………………………………………………………………………………………….  58

3-6-روش های  تجزیه  و تحلیل  اطلاعات ………………………………………………………………..  59

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها

4-1-مقدمه ………………………………………………………………………………………………………..  61

4-2-توصیف داده های پژوهشی …………………………………………………………………………….  61

4-2-1-توصیف نمونه تحقیق بر حسب جنسیت …………………………………………………………  61

4-2-2-توصیف نمونه تحقیق بر حسب پایه تحصیلی ………………………………………………….  62

4-3-آزمون فرضیه ها …………………………………………………………………………………………..  62

4-3-1-آزمون فرضیه های اول و دوم و سوم …………………………………………………………….  62

فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1-مقدمه ………………………………………………………………………………………………………..  67

5-2-نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………..  67

5-3-پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………….  69

5-3-2-پیشنهادات پژوهشی ………………………………………………………………………………….  69

5-4-محدودیت های تحقیق ………………………………………………………………………………….  70

فهرست منابع و مآخذ ………………………………………………………………………………………….  71

منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………  71

منابع لاتین ………………………………………………………………………………………………………..  72

پیوست ها …………………………………………………………………………………………………………  73

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                              صفحه

جدول شماره1:توزیع فراوانی و درصد نمونه تحقیق بر حسب جنسیت …………………………….  61

جدول شماره2:توزیع فراوانی و درصد نمونه تحقیق بر حسب پایه تحصیلی………………………. 62

جدول شماره3:نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون در خصوص متغیرهای فرضیه اول و……. 63

جدول شماره4:خلاصه مدل ……………………………………………………………………………………  63

جدول شماره5:نتایج تحلیل واریانس ………………………………………………………………………..  64

جدول شماره6:ضرائب معادله رگرسیونی همزمان ………………………………………………………..  65

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                        صفحه

نمودار شماره1:نمودار توصیف نمونه تحقیق بر حسب جنسیت ……………………………………….  61

نمودار شماره2:نمودار توصیف نمونه تحقیق بر حسب پایه تحصیلی …………………………………  62

چکیده

این پایان نامه با عنوان بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت، سبک های اسنادی و خودکارآمدی تحصیلی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آبادانجام شد.فرضیه‏های تحقیق عبارتند از: فرضیه اصلی: بین انگیزه پیشرفت، سبک های اسنادی و خودکارآمدی تحصیلی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد.و فرضیه های فرعی:1- بین انگیزه پیشرفت با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد.2- بین سبک های اسنادی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد.3– بین خودکارآمدی تحصیلی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد. روش این تحقیق توصیفی از نوع همبستگی می باشد.جامعه آماری پژوهش متشکل از کلیه دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه شهرستان حاجی آباد است. این دانش آموزان مطابق اعلام مدیریت آموزش و پرورش شهرستان حاجی آباد 3361 نفر اعلام شده است.  به منظور تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شد و حجم نمونه تعداد 346 نفر تعیین شد و روش نمونه گیری خوشه ای مرحله ای می باشد.داده های مورد نیاز این پژوهش از طریق پرسشنامه پرسشنامه انگیزه پیشرفت هرمنس، پرسشنامه سبک های اسنادی(ASQ )، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی و پرسشنامه انگیزش تحصیلی گردآوری شد .

روش های آماری مورد استفاده در این تحقیق شامل آمار توصیفی (درصد،فراوانی،میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیری به روش گام به گام) می باشد.

نتایج تحقیق نشان داد که:1-بین انگیزه پیشرفت با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد2-بین انگیزه پیشرفت با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد3-بین خودکارآمدی تحصیلی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر شهرستان حاجی آباد رابطه وجود دارد.

 

مقدمه

نیاز به پیشرفت یکی از نخستین انگیزه هایی است که به تفصیل مورد مطالعه قرار گرفته است (مک کلند، اتکینسون، کلارک، لاول،1953).باتل معتقد است که انگیزش تحصیلی عبارتست از گرایش همه جانبه به ارزیابی عملکرد خود با توجه به عالی ترین معیارها،تلاش برای موفقیت در عملکرد و برخورداری از لذتی که با موفقیت در عملکرد همراه است.دانش آموزان از سطوح متفاوتی  از انگیزه تحصیلی برخوردارند،به همین علت در زندگی خود به شیوه های کاملا متفاوتی رفتار می کنند.به عنوان نمونه اشخاصی که از نظر نیاز به پیشرفت در سطح بالایی قرار دارند نسبت به افرادی که که نیاز به پیشرفت ضعیف تری دارند بیشتر متمایل به تحصیلات دانشگاهی ،کسب نمره های بالاتر و فعالیت های فوق برنامه هستند (اتکینسون،1980).

از مفهوم سبک های اسنادی یا سبک تبیینی برای مشخص کردن انواع تبیین هایی استفاده می شود که افراد معمولا در مواجهه با یک رویداد به کار می گیرند (بریجز،2001).عوامل علی رفتار را اسناد می گویند و بر این اساس ،رفتار دیگران را به عوامل یا ویژگی های شخصی پایدار (به اصطلاح عوامل غیر موقعیتی) و یا به جنبه هایی از موقعیت اجتماعی آنان اسناد می دهند (پتری،1996)

بندورا خود کارآمدی را دریافت و داوری فرد درباره مهارت ها و توانمندیهای خود برای انجام کارهایی که در موقعیت های ویژه بدان ها نیاز است،تعریف می کند.از سوی دیگر خودکارآمدی زمانی بر کارکرد تاثیر می گذارد که شخص مهارت های لازم برای انجام کار ویژه را دارا باشد و برای انجام آن کار به اندازه کافی برانگیخته شود (پاجارس،1996)

در این تحقیق رابطه بین انگیزه پیشرفت،سبک های اسنادی و خودکارآمدی تحصیلی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان حاجی آباد بررسی می شود.

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

1-1-تعریف و بیان مساله

انگیزش، پدیده ای است ذاتی كه تحت تأثیر چهار عامل، یعنی، موقعیت (محیط و محر كهای بیرونی)، مزاج (حالت و وضعیت درونی ارگانیزم)، هدف (هدف رفتار، منظور و گرایش)و ابزار (ابزار دستیابی به هدف) قرار دارد. انسان ها برای دستیابی به اهداف، نیازها و غرایز خود انگیزش لازم را كسب می نمایند. در خصوص دانش آموزان، انگیزش تحصیلی، از اهمیت خاصی برخوردار است. با انگیزش، دانش آموزان تحرك لازم را برای به پایان رساندن موفقیت آمیز یك تكلیف، رسیدن به هدف یا دستیابی به درجه معینی از شایستگی در كار خود دنبال می كنند تا بالاخره بتوانند موفقیت لازم را در امر یادگیری و پیشرفت تحصیلی كسب نمایند (محمدی، 1386).

در روان شناسی، انگیزش، به شروع، جهت، شدت و مقاومت رفتار اطلاق می شود (گین،1995). انگیزش یک وضعیت پویا و موقتی است که بایستی از شخصیت یا هیجان تفکیک گردد. انگیزش، تمایل و علاقه به انجام چیزی است. یک شخص با انگیزه می تواند برخوردار از اهداف کوتاه مدت و یا بلند مدت باشد. شخصیت به صفات و خصوصیات با دوام تر افراد (مثل کم رویی، برونگرایی، هشیاری و …) نسبت داده می شود؛ همچنین بر خلاف انگیزش، هیجان معطوف به حالت های گذراست (مثل خشم، اندوه، شادی و …) که فوراً منجر به رفتار نمی شود (هاشمی ، 1389).

مک کللند و همکاران (1961) بیش از سایرین مفهوم انگیزه پیشرفت را مورد بررسی قرار داده اند. از نظر آنها، انگیزش پیشرفت زمانی مطرح می شود که شخص در فعالیت خود معیار ممتازی را الگو قرار دهد و در پی موفقیت باشد. تحقیقات نشان می دهد که هر چه شدت انگیزش پیشرفت بیشتر باشد به همان اندازه موفقیت فرد افزایش خواهد یافت (به نقل از امیرافشاری،1380). به عبارت دیگر، انگیزش پیشرفت تحصیلی، تمایل فراگیر است، به آن كه كاری را در قلمرو خاصی به خوبی انجام دهد و عملكردش را

 

 

مقایسه شاخص آسیب قاب­های بتن­آرمه و اعضای آن با بهره گرفتن از شبیه­سازی عددی

به کوشش

ناهید پوریوسف

 

روش طراحی آیین­نامه­های موجود بر اساس طراحی مقاطع و اعضا می­باشد و آیین­نامه­ها در مورد بررسی ظرفیت کل قاب و یا طبقات آن اجباری برای طراحان قرار نداده­اند. در این پژوهش با بررسی مود زوال قاب­های منظم سه طبقه و سه دهانه بتن­آرمه تحت تحلیل استاتیکی غیرخطی بارافزون در محیط نرم­افزار OpenSees، نشان داده شده است که در بعضی موارد زوال طبقه یا کل قاب (مود زوال سیستمی سازه) می ­تواند حاکم باشد. به این صورت که قبل از زوال یکی از مفصل­های پلاستیک، ظرفیت کل قاب یا یکی از طبقات آن به میزان قابل توجهی افت کرده و کاربری خود را از دست می­دهد. علاوه بر این تأثیر پارامترهای مختلف طراحی، ظرفیتی و رفتاری قاب مانند درصد میلگردهای طولی و عرضی مقاطع، نسبت برش پایه قاب به وزن کل آن در لحظه زوال (Plastic g-Factor)، g-Factor کاربردی، شکل­پذیری نهایی، دوره تناوب مود اول و متوسط شاخص­های آسیب مقاطع بر مودهای زوال قاب­ها مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت مؤثرترین معیارهایی که بدون نیاز به انجام تحلیل استاتیکی غیرخطی بارافزون طراح را قادر به شناسایی امکان وقوع مود زوال سیستمی سازه می­نماید به صورت پارامتر g-Factor کاربردی و نیز ترکیب نسبت درصد میلگرد طولی به میلگرد عرضی ستون و دوره تناوب مود اول سازه تشخیص داده شد. معیارهایی که از طریق انجام تحلیل استاتیکی غیرخطی بارافزون محاسبه و در تفکیک قاب­های با مود زوال مفصل پلاستیک از سایر قاب­ها مؤثر هستند نیز به صورت پارامتر Plastic g-Factor و ترکیب پارامتر g-Factor کاربردی و متوسط شاخص­های آسیب مقاطع معرفی شده­اند.

 

کلید واژه­ها: قاب­های دوبعدی بتن­آرمه، تحلیل استاتیکی غیرخطی بار­افزون، مود زوال قاب­های بتن­آرمه، مود زوال سیستمی سازه، شاخص آسیب، نرم­افزار OpenSees

 

 

 

فهرست مطالب

 

 

عنوان                                                                                                    صفحه

فصل اول: مقدمه                                                                                                               1

1-1- پیش­گفتار.. 2

1-2- طراحی لرزه­ای.. 3

1-3- مهندسی لرزه­ای بر مبنای سطح عملکرد.. 4

1-3-1- چارچوب کلی طراحی لرزه­ای بر مبنای سطح عملکرد.. 7

1-3-2- شکل­پذیری (Ductility).. 10

1-3-3- شاخص آسیب.. 11

1-4- سیستم باربر لرزه­ای.. 14

1-5- روش­های مختلف تحلیل غیر ارتجاعی.. 15

1-5-1- تحلیل دینامیکی غیرخطی.. 16

1-5-2- تحلیل استاتیکی غیرخطی بارافزون.. 17

1-5-2-1- توصیف تحلیل استاتیکی غیرخطی بارافزون.. 17

1-5-2-2- برخی از روش­های تحلیل استاتیکی غیرخطی.. 19

1-5-2-3- شکل توزیع بار جانبی در ارتفاع ساختمان.. 21

1-6- معیارهای زوال (Failure Criteria).. 25

1-7- بیان مسئله و هدف تحقیق.. 26

1-8- روند دستیابی به هدف تحقیق.. 26

1-9- خلاصه.. 28

 

عنوان                                                                                                    صفحه

فصل دوم: تاریخچه تحقیقات گذشته                                                                                             30

2-1- پیش­گفتار.. 31

2-2- شاخص آسیب.. 33

2-2-1- شاخص­های آسیب موضعی.. 33

2-2-2- شاخص­های آسیب کلی.. 36

2-2-3- بررسی مقایسه­ای چند شاخص آسیب.. 39

2-3- معرفی روابط مربوط به چند شاخص آسیب شناخته شده   42

2-3-1- شاخص آسیب پارک و انگ.. 42

2-3-2- شاخص آسیب شکل­پذیری برای مقاطع.. 43

2-3-3- شاخص آسیب شکل­پذیری برای قاب­ها.. 44

2-3-4- شاخص آسیب انرژی.. 45

2-3-5- شاخص آسیب خستگی Low-Cycle. 46

2-3-6- شاخص آسیب نرم­شدگی بیشینه.. 46

2-4- نحوه مدل­سازی رفتار سازه.. 47

2-5- بررسی مود زوال قاب­های بتن­آرمه.. 48

2-6- خلاصه.. 48

 

فصل سوم: نحوه مدل­سازی و انجام تحلیل غیرخطی                                                                     51

3-1- پیش­گفتار.. 52

3-2- معرفی نرم­افزار OpenSees. 52

3-3- معرفی و مدل­سازی قاب­های دو بعدی بتن­آرمه مورد مطالعه   54

3-3-1- مشخصات فیزیکی قاب­های دو بعدی انتخابی.. 54

3-3-2- نحوه بارگذاری قاب­ها.. 54

3-3-3- چگونگی مدل­سازی قاب­های دو بعدی بتن­آرمه در نرم­افزار OpenSees  55

3-4- چگونگی انجام تحلیل و پایش پاسخ­های موردنظر سازه   57

3-5- طراحی قاب­ها.. 57

3-6- محاسبه شاخص آسیب.. 71

3-6-1- شاخص آسیب انتخابی.. 71

3-6-2- محاسبه شاخص آسیب شکل­پذیری برای مقاطع بحرانی.. 72

عنوان                                                                                                     صفحه

3-6-3- محاسبه شاخص آسیب شکل­پذیری برای قاب­ها.. 74

3-7- خلاصه.. 74

فصل چهارم: ارائه و بررسی نتایج تحلیل­های غیرخطی قاب­های مورد مطالعه                               77

4-1- پیش­گفتار.. 78

4-2- روند انجام تحلیل غیرخطی قاب­ها و نتایج مربوط به آن   79

4-2-1- دسته­بندی قاب­ها بر اساس مود زوال آن­ها.. 79

4-2-2- توزیع مفصل­های پلاستیک در لحظه زوال قاب­ها.. 82

4-2-3- بررسی تغییرات پارامترهای تعریف شده بر اساس شاخص آسیب مقاطع در طول تحلیل.. 88

4-2-4- بررسی تأثیر پارامترهای مختلف طراحی، ظرفیتی و رفتاری در نوع زوال قاب­ها.. 98

4-3- خلاصه.. 114

فصل پنجم: خلاصه، نوآوری و نتیجه­گیری                                                                                   116

5-1- خلاصه تحقیق.. 117

5-2- نوآوری تحقیق.. 119

5-3- نتیجه­گیری.. 119

فهرست منابع و مآخذ                                                                                                                 121

پیوست یک: امكانات نرم­افزار OpenSees                                                                                   125

پیوست دو: بررسی مدل­های مختلف ارائه شده برای مصالح                                                         130

رفتار بتن محصور شده و محصور نشده.. 131

رفتار میلگردهای فولادی مسلح کننده.. 136

فهرست منابع و مآخذ پیوست دو.. 143

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل­ها

 

 

عنوان                                                                                           صفحه

 

شکل 1- 1 نمودار جریانی فرآیند طراحی بر اساس سطح عملکرد.. 8

شکل 1- 2 نمودار تعیین نقاط لازم برای محاسبه شکل­پذیری.. 11

شکل 1- 3 نمودار جریانی روش تحلیل دینامیکی غیرخطی.. 16

شکل 1- 4 منحنی ظرفیت کلی (بارافزون) یک سازه.. 18

شکل 1- 5 روش طیف ظرفیت و نمودارهای ظرفیت و تقاضا نمونه.. 20

شکل 1- 6 منحنی نمونه طیف تقاضا برای شکل­پذیری­های ثابت در روش N2  21

شکل 1- 7 شکل­های توزیع بار جانبی در تحلیل بار فزآینده.. 25

شکل 2- 1 مقایسه نتایج ارزیابی آسیب با شاخص آسیب سه­بعدی، شاخص آسیب پارک و انگ، و شاخص آسیب جابجایی نسبی بین­طبقه­ای: (a) بارگذاری تک­محوره، 2D؛ (b) بارگذاری تک­محوره، 3D؛ و © بارگذاری دومحوره، 3D 40

شکل 3- 1 ایده­آل سازی منحنی لنگر– انحنا.. 73

شکل 3- 2 ایده­آل سازی منخنی ظرفیت قاب.. 74

شکل 4- 1 مشخصات قاب، نحوه توزیع مفاصل پلاستیک و مقادیر شاخص آسیب مربوطه در لحظه زوال و منحنی ظرفیت قاب (حالت زوال: زوال مفصل پلاستیک)   84

شکل 4- 2 مشخصات قاب، نحوه توزیع مفاصل پلاستیک و مقادیر شاخص آسیب مربوطه در لحظه زوال و منحنی ظرفیت قاب (حالت زوال: زوال طبقه).. 85

شکل 4- 3 مشخصات قاب، نحوه توزیع مفاصل پلاستیک و مقادیر شاخص آسیب مربوطه در لحظه زوال و منحنی ظرفیت قاب (حالت زوال: زوال قاب).. 86

شکل 4- 4 مشخصات قاب، نحوه توزیع مفاصل پلاستیک و مقادیر شاخص آسیب مربوطه در لحظه زوال و منحنی ظرفیت قاب (حالت زوال: زوال ترکیبی طبقه و مفصل پلاستیک).. 87

 

عنوان                                                                                           صفحه

شکل 4- 5 مشخصات قاب، نحوه توزیع مفاصل پلاستیک و مقادیر شاخص آسیب مربوطه در لحظه زوال و منحنی ظرفیت قاب (حالت زوال: زوال ترکیبی قاب و مفصل پلاستیک).. 88

شکل 4- 6 بیشینه شاخص­های آسیب نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   91

شکل 4- 7 متوسط شاخص­های آسیب نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   91

شکل 4- 8 متوسط شاخص­های آسیب تیرها نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   92

شکل 4- 9 متوسط شاخص­های آسیب ستون­ها نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   92

شکل 4- 10 نسبت متوسط شاخص­های آسیب ستون­ها به متوسط شاخص­های آسیب تیرها نسبت به جابجایی نسبی تراز بام.. 93

شکل 4- 11 متوسط شاخص­های آسیب طبقه اول نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   94

شکل 4- 12 متوسط شاخص­های آسیب طبقه دوم نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   94

شکل 4- 13 متوسط شاخص­های آسیب طبقه سوم نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   95

شکل 4- 14 بیشینه شاخص­های آسیب نسبت به متوسط شاخص­های آسیب   96

شکل 4- 15 متوسط شاخص­های آسیب طبقه سوم نسبت به متوسط کل شاخص­های آسیب مقاطع   96

شکل 4- 16 متوسط شاخص­های آسیب ستون­ها نسبت به متوسط شاخص­های آسیب تیرها   97

شکل 4- 17 شاخص آسیب شکل­پذیری قاب­ها نسبت به جابجایی نسبی تراز بام   97

شکل 4- 18 بیشینه شاخص آسیب نسبت به متوسط شاخص آسیب (در لحظه زوال)   103

شکل 4- 19 Plastic g-Factor (در لحظه زوال) نسبت به شکل­پذیری نهایی قاب   104

شکل 4- 20 درصد میلگرد طولی به عرضی، ρl/ρs، تیر نسبت به ρl/ρs ستون   104

شکل 4- 21 ρ Ratio نسبت به ρl/ρs ستون.. 105

شکل 4- 22 ρRatio نسبت به ρl/ρs تیر.. 106

شکل 4- 23 ρl/ρs ستون نسبت به دوره تناوب مود اول.. 107

شکل 4- 24 g-Factor کاربردی نسبت به ρl/ρs قاب.. 107

شکل 4- 25 g-Factor کاربردی نسبت به ρl/ρs ستون.. 108

شکل 4- 26 Plastic g-Factor نسبت به ρl/ρs ستون.. 109

شکل 4- 27 شکل­پذیری نهایی نسبت به دوره تناوب مود اول.. 109

شکل 4- 28 ρl/ρs قاب نسبت به شکل­پذیری نهایی.. 110

شکل 4- 29 متوسط شاخص­های آسیب نسبت به g-Factor کاربردی.. 111

شکل 4- 30 متوسط شاخص­های آسیب ستون­ها نسبت به شکل­پذیری نهایی   111

شکل 4- 31 متوسط شاخص­های آسیب نسبت به شکل­پذیری نهایی.. 112

شکل 4- 32 متوسط شاخص­های آسیب تیرها نسبت به متوسط شاخص آسیب ستون­ها   113

شکل پ2- 1 مدل مندر برای بتن.. 131

شکل پ2- 2 مدل هوشیکوما برای بتن.. 135

شکل پ2- 3 رفتار میلگرد مدفون در بتن.. 137

شکل پ2- 4 اثر لغزش پیوند (Bond Slip) در رفتار عنصر.. 140

عنوان                                                                                                     صفحه

شکل پ2- 5 منحنیِ چرخه­ای فولاد.. 140

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جدول­ها

 

 

عنوان                                                                                              صفحه

 

جدول 1- 1 سطوح عملکرد سازه­ای در بعضی از دستورالعمل­های بهسازی لرزه­ای   6

جدول 1- 2 بعضی از شاخص­های آسیب متداول.. 13

جدول 2- 1 شاخص­های آسیب بر پایه مدل­های خطی معادل.. 37

 

جدول 3- 1 مشخصات فیزیکی مصالح در مدل­های مورد استفاده برای بتن و فولاد   56

جدول 3- 2 مشخصات قاب­های مدل شده.. 60

جدول 4- 1 تعداد قاب­های انتخابی به تفکیک مود زوال.. 82

جدول 4- 2 پارامترهای تعریف شده بر اساس شاخص آسیب مقاطع و فضاهای بررسی شده توسط آن­ها.. 89

جدول 4- 3 پارامترهای موردنظر برای تفکیک قاب­های با مود زوال مفصل پلاستیک و حدود آن­ها.. 99

جدول 4- 4 فضاهای بررسی شده برای تفکیک و میزان خطای آن­ها برای دسته­بندی قاب­ها.. 113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-  مقدمه
 

 

1-1- پیش­گفتار
 

کشور ایران از جمله مناطق زلزله­خیز جهان است که هر چند وقت یک بار زلزله­های شدیدی در آن به وقوع می­پیوندد و متأسفانه تاکنون خسارات مالی و جانی زیادی نیز در بر داشته است. تحقیقات در زمینه علم مهندسی زلزله همواره با هدف کاهش خسارات جبران ناپذیر پدیده زلزله ادامه داشته است. با توجه به پیشرفت علوم کاربردی و توان پردازش رایانه­ها، ایده­ها و دیدگاه­های مهندسی زلزله نیز ارتقاء قابل توجهی پیدا کرده است. مقاوم­سازی ساختمان­های موجود در برابر زمین­لرزه نیز به دلیل تأثیر قابل توجهی که در نجات جان انسان­ها دارد به صورت چشمگیری در حال گسترش است. بی­تردید اساسی­ترین مرحله در طراحی یا مقاوم­سازی سازه­ها در برابر زمین­لرزه، تعیین نیروهای لرزه­ای در سازه­ها می­باشد.

یک سازه ایمن و مقاوم در برابر زمین­لرزه در درجه اول می­باید امنیت جانی ساکنان را فراهم ساخته و در درجه دوم خسارات مالی و اقتصادی ناشی از زلزله را کمینه سازد. برای رسیدن به این هدف باید اطمینان پیدا کرد که سازه موردنظر با پشت سر گذاشتن زمین لرزه­هایی با شدت­های مختلف در شرایط قابل قبولی باقی می­ماند. بنا به تعریف یک ساختار مقاوم لرزه­ای ساختاری است که در زلزله­های خفیف که تقریباً به صورت مداوم به وقوع می­پیوندند بدون خسارت باقی بماند، در زلزله­های متوسط دچار خسارات سازه­ای نشود و خسارات غیرسازه­ای اندکی به آن وارد شود و در زلزله­های بزرگ که به ندرت به وقوع می­پیوندد پایدار بماند و دچار خرابی کلی نشود، به طوری که جان ساکنین مورد تهدید قرار نگیرد ]1[. رسیدن به این اهداف نیازمند به­کارگیری روش­های نوین طراحی لرزه­ای و مهندسی زلزله، استفاده از سیستم­های باربر و مقاوم سازه­ای و سیستم­های ایمن غیرسازه­ای و بهره­ گیری از تکنولوژی­های اجرای مناسب می­باشد.

1-2- طراحی لرزه­ای
 

یک سازه در طول عمر مفید خود عموماً در معرض بارهای مختلف و ترکیبات آن­ها قرار می­گیرد. عملکرد بارهای لرزه­ای معمولاً عامل اساسی در طراحی سازه­­ها در نواحی لرزه­خیز می­باشد. طراحی لرزه­ای سازه­ها با هدف تأمین مقادیر ظرفیتی مورد نیاز سازه (از جمله مقاومت، سختی، شکل­پذیری و …)، در اعضای سازه­ای و غیرسازه­ای، به نحوی که با گذراندن سطح مشخصی از خطر زلزله، ساختمان با ضریب اطمینان قابل قبولی در سطح عملکردی مورد انتظار خود باقی بماند، صورت می­گیرد.

به این ترتیب سه مفهوم اصلی در طراحی لرزه­ای ساختمان­ها مطرح می­شود:

– سطح خطر زلزله[1]

– سطح عملکرد[2] مورد انتظار پس از زلزله

– سطح اطمینان[3]

سطح خطر زلزله به عنوان تنها پارامتر طراحی سال­هاست که مبنای فلسفه طراحی لرزه­ای یک سطحی در بسیاری از آئین نامه­های زلزله بوده است. با وقوع زلزله­های دهه 1990 از جمله زلزله سال 1994 نورتریج[4] و میزان خسارات بسیار زیاد ناشی از آن­ها، تفکر طراحی لرزه­ای بر مبنای سطح عملکرد[5] (PBSD) با انتشار دستورالعمل [6]SEAOC Vision 2000 ]2[ متولد شد. با توجه به طبیعت تصادفی بودن زلزله و رفتار سازه، می­توان با تعیین حوزه اطمینان برای در نظر گرفتن احتمالات در طراحی، روش طراحی را به طراحی لرزه­ای احتمالاتی بر مبنای سطح عملکرد[7] تغییر داد ]3[.

                                                                                                                                                      مقدمه……………………………………………………………………………………………………..1

     کلیات پژوهش:………………………………………………………………………………………….6

     بیان مسأله…………………………………………………………………………………………………7

    پرسش اصلی………………………………………………………………………………………………7

    پرسش های فرعی……………………………………………………………………………………….7

    مفروضات………………………………………………………………………………………………….8

    پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………8

    تعریف مفاهیم…………………………………………………………………………………………….9

   اهمیت،فایده و هدف پژوهش………………………………………………………………………..9

   شیوه گردآوری داده ها………………………………………………………………………………….9

   سازماندهی پژوهش……………………………………………………………………………………..10

   معرفی و نقد مراجع محوری…………………………………………………………………………11

   قلمرو پژوهش……………………………………………………………………………………………11

  بخش اول: شرح­حال سیّدمحموددعایی­تاپیوستن

      به نهضت­امام­خمینی (س)(1320ـ1342)…………………………………………………….12

      فصل اول: ولادت وزندگی در کرمان………………………………………………………….14

             گفتاراول ـ  خانواده ـ ازدواج……………………………………………………………14

      فصل دوم: فعالیتهای سیاسی در کرمان……………………………………………………. …19

             گفتاراول ـ دوران کودکی، دوستان و استادان دعایی …………………………….19

             گفتاردوم ـ تحصیل در کرمان و حوزه علمیه کرمان……………………………..21

             گفتارسوم ـ آغاز مبارزه علیه رژیم، و نحوه پخش

                                   اعلامیه در کرمان…………………………………………………..22

بخش دوم : فعالیت های سیاسی دعایی در ایران

        تا خروج از کشور(1342ـ 1346) ……………………………………………………..25

       فصل اول: سفر به قم ………………………………………………………………………..27

               گفتار اول ـ استادان و آشنایی با آقا مصطفی خمینی

                                   ودیدار با امام خمینی………………………………………..27

      فصل دوم: فعالیت های سیاسی در قم…………………………………………………..29

        گفتاراول: همکاری با نشریه بعثت……………………………………………………..29

        گفتار دوم:گرایش حاکم بر نشریه بعثت…………………………………………….31

        گفتارسوم: همکاری با سایر طلاب مبارز و اعتراض به دستگیری (1342)

          و تبعید امام خمینی (1343)………………………………………………………….36

         گفتارچهارم: خروج از ایران…………………………………………………………..39

بخش سوم: زندگی وتداوم مبارزات دعایی درخارج از کشور…………………………..42

     فصل اول : فعالیت های  سیاسی مخالفان رژیم پهلوی در عراق……………….. 44

           گفتار اول ـ نحوه و چگونگی ورود دعایی به نجف……………………….. 44

           گفتاردوم ـ فضای حاکم بر نجف و مواجهه حوزه نجف با امام خمینی

                     و فعالان سیاسی ایران……………………………………………………..45

           گفتارسوم ـ دولت عراق و گروههای سیاسی مخالف رژیم پهلوی…………48

           گفتارچهارم ـ تیمور بختیار………………………………………………………….50

           گفتارپنجم ـ سازمان مجاهدین خلق……………………………………………..52

           گفتارششم: عدم تأیید سازمان مجاهدین خلق از سوی امام……………………….59

    فصل دوم: تشکل روحانیون مبارز خارج از کشور (اعضا، اساسنامه)…………….63

           گفتار اول: همکاری دعایی با تشکل روحانیون مبارز………………………..63

           گفتار دوم: اختلاف تشکیلاتی بین اعضاء……………………………………….66

    فصل سوم: فعالیتهای سیاسی دعایی درعراق…………………………………………68

           گفتار اول: رادیو بغداد و صدای نهضت روحانیت………………………….68

           گفتار دوم : همکاری با سازمان مجاهدین خلق …………………………….75

            گفتارسوم: درگذشت مشکوک حاج آقا مصطفی…………………………..80

           گفتارچهارم:  نحوه ارتباط دعایی با دولت عراق………………………….. 84

 

            گفتار پنجم: شرکت در اعتصاب غذا در بغداد………………………………85

فصل چهارم: فعالیتهای دعایی در سایر کشورها………………………………………….86

         گفتاراول: فعالیت در سوریه وپایگاه الفتح………………………………………86

         گفتاردوم : شرکت در مراسم تدفین دکتر شریعتی در سوریه………………..88

         گفتارسوم: شرکت در اعتصاب غذا در پاریس…………………………………..90

فصل پنجم: رویدادهای سال انقلاب و نقش دعایی……………………………………. 92

        گفتار اول: ایجاد محدودیت برای امام خمینی…………………………………….92

        گفتاردوم: فعالیت در کویت………………………………………………………….95

        گفتار سوم: خروج امام از عراق و مهاجرت به پاریس…………………………96

        گفتارچهارم: سفر دعایی به پاریس و حضور در پرواز انقلاب………………98

 بخش چهارم: فعالیت های سیاسی و فرهنگی دعایی

        بعد از انقلاب اسلامی…………………………………………………………………100

        فصل اول ـ سفارت ایران در عراق………………………………………………..101

             گفتاراول: ارتباط با سازمان های مجاهد عراقی……………………………104

             گفتاردوم: جنگ تحمیلی عراق و بازگشت به ایران……………………..105

        فصل دوم: نمایندگی مجلس شورای اسلامی……………………………………108

           گفتاراول: مجلس شورای اسلامی در شش دوره……………………………109

           گفتاردوم: دعایی و شش دوره مجلس شورای اسلامی…………………..116

           گفتارسوم: نقدی بر عملکرد دعایی در مجلس……………………………..118

           گفتار چهارم: نطق دعایی در پاسخ به شبهات مطرح شده

               نسبت به وی…………………………………………………………………120

          گفتار پنجم: عملکرد دعایی در مجلس شورای اسلامی…………………..122

          گفتار ششم: شرکت در اجلاس بین المجالس هاوانا………………………122

         گفتارهفتم: کنفرانس بین المجالس رم ………………………………………….127

  فصل سوم ـ مدیریت مؤسسه اطلاعات………………………………………………..131

     گفتاراول: توقیف روزنامه اطلاعات…………………………………………………..139

     گفتار دوم: ارتباط با گروههای ملی ـ مذهبی………………………………………142

بخش پنجم: دیدگاهها و نظرات……………………………………………………………..144

     فصل اول:دیدگاههای سیاسی…………………………………………………………..146

     فصل دوم: مشی فرهنگی…………………………………………………………………149

     فصل سوم: اهمیت خاطرات دعایی در تاریخ نگاری

      انقلاب اسلامی…………………………………………………………………………… 152

       گفتار اول: اهمیت اطلاعات و مطالب دعایی در شناخت بیشتر

              و بهتر جریانهای­مبارز…………………………………………………………. 152

       گفتار دوم: اهمیت خاطرات دعایی در شناخت بیشتر

              و بهتر امام خمینی……………………………………………………………….154

شوند. عرشه سلولی پل از دیدگاه خمشی و برشی مورد ارزیابی تحلیلی قرار گرفت و کفایت آن تأیید شد. طول وصله و محل وصله آرماتورها مناسب ارزیابی می شود. درخصوص پهنای نشیمن مورد نیاز، مشکلی مطابق آیین­نامه مشاهده نشد، اما از آنجا که عرشه پل نسبت به کوله­ها مورب است، مؤلفة طولی نیروی زلزله در نشیمن­گاه هم واکنش طولی و هم عرضی دارد بنابراین پیشنهاد می شود عرشه به وسیله میل مهار به نشیمن گاه متصل شود. برای جلوگیری از حرکت خاک در هنگام زلزله از بین پایه های کوله باید تدابیر لازم اتخاذ شود. در نهایت براساس اصول مهندسی ارزش و بررسی های انجام شده پیشنهاد می شود که مقاوم سازی پایه ها به روش پس کشیدگی خارجی توسط الیاف های CFRP ارزیابی و انجام شوند.

واژه‌های كلیدی: آسیب پذیری، نسبت ظرفیت به تقاضا، طرح لرزه ای، پل های بتن آرمه

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                            صفحه

فصل 1: بیان گفتار ……………………………………………………………………………………………………….1

1-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-2- هدف از تحقیق و اهداف آن …………………………………………………………………………………. 2

1-3- ساختار پایان نامه……………………………………………………………………………………………………… 5

فصل 2: کلیات و تاریخچه آسیب های وارده به پل ها در زلزله های گذشته……………………..6

2-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………….. 7

2-2- اثر زلزله های بزرگ برپل ها ……………………………………………………………………………………………………… 7

    2-2-1- تغییر مكان های لرزه ای………………………………………………………………………………………………. 13

    2-2-2- آسیب دیدگی های كوله………………………………………………………………………………………………. 15

    2-2-3- آسیب های ایجاد شده در سطح عرشه……………………………………………………………………….. 16

    2-2-4- آسیب دیدگی های نشیمن گاه (كلید های برشی)……………………………………………………. 17

    2-2-5- بررسی رفتار لرزه ای پایه های پل……………………………………………………………………………….. 18

    2-2-6- آسیب های وارده به دال های دسترسی یا پیش دال ها…………………………………………… 22

    2-2-7- تأثیر ساختار هندسی بر سازه پل………………………………………………………………………………… 23

    2-2-8- شكست  فنداسیون ……………………………………………………………………………………………………… 24

    2-2-9- آسیب پذیری تكیه گاه و اتصالات ………………………………………………………………………………. 24

    2-2-10- خرابی های قابل قبول از نظر آئین نامه آشتو ………………………………………………………… 25

    2-2-11- خرابی های غیر قابل قبول از نظر آشتو…………………………………………………………………… 25

    2-2-12- اثرات تخریبی زلزله بر پل های ایران ………………………………………………………………………. 27

2-3- تحقیقات انجام شده در زمینه اثر زلزله بر پل ها …………………………………………………………………. 28

2-4- تحقیقات انجام شده در زمینه اثر زلزله بر پل ها در ایران……………………………………………………. 30

    2-4-1- تحقیقات انجام شده در زمینه بررسی آسیب پذیری كمی پل ها…………………………….. 30

2-5- معیارهای عملکردی…………………………………………………………………………………………………………………. 32

2-6- خلاصه فصل :…………………………………………………………………………………………………………………………… 34

فصل 3: ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای پل ها به روش كمی و مبانی نظری آنها……………….35

3-1-  مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………… 36

3-2- حالات حدی طراحی و ارزیابی سازه………………………………………………………………………………………. 36

     3-2-1- حالات حدی اعضا………………………………………………………………………………………………………… 36

     3-2-2- حالات حدی   سازه……………………………………………………………………………………………………….. 37

3-3- ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای…………………………………………………………………………………………………. 38

3-4- روش های ارزیابی آسیب پذیری…………………………………………………………………………………………….. 38

    3-4-1- روش های طبقه بندی………………………………………………………………………………………………….. 39

    3-4-2- روش های بازرسی و امتیازدهی…………………………………………………………………………………… 40

    3-4-3- روش های تحلیلی ارزیابی آسیب پذیری…………………………………………………………………….. 40

    3-4-4- روش های آزمایشگاهی ارزیابی آسیب پذیری……………………………………………………………. 40

3-5- ارزیابی تحلیلی آسیب پذیری پل ها……………………………………………………………………………………….. 41

3-6- ارزیابی تفصیلی آسیب پذیری مطابق با FHWA – 95 ……………………………………………………….. 41

    3-6-1- جمع آوری اطلاعات در خصوص پل مورد نظر…………………………………………………………… 41

    3-6-2- بازرسی محلی………………………………………………………………………………………………………………… 41

    3-6-3- ارزیابی كمی اجزای پل…………………………………………………………………………………………………. 42

3-7- مطالعات كمی آسیب پذیری پل…………………………………………………………………………………………….. 42

    3-7-1- دستورالعمل ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای پل…………………………………………………………… 42

3-8- روش های ارزیابی آسیب پذیری پل ها مطابق دستورالعمل FHWA – 95………………………. 43

    3-8-1- روش ارزیابی براساس نسبت ظرفیت به تقاضا ………………………………………………………….. 43

    3-8-2- روش ارزیابی براساس مقاومت جانبی سازه پل …………………………………………………………. 47

3-9- مبانی مدل سازی سازه ای………………………………………………………………………………………………………. 48

    3-9-1- مدل واقعی ……………………………………………………………………………………………………………………. 48

    3-9-2- ساخت مدل آزمایشگاهی با ابعاد كوچكتر از ابعاد واقعی…………………………………………… 48

    3-9-3- به كار گیری مدل تحلیلی…………………………………………………………………………………………….. 49

3-10- انتخاب روش مدل سازی تحلیلی…………………………………………………………………………………………. 49

    3-10-1- روش های گوناگون مدلسازی سازه پل…………………………………………………………………….. 50

3-11- رفتار سازه پل………………………………………………………………………………………………………………………… 54

    3-11-1- سازه با رفتار الاستیک خطی…………………………………………………………………………………….. 54

    3-11-2- سازه با شکل پذیری محدود………………………………………………………………………………………. 54

    3-11-3- سازه با شکل پذیری زیاد……………………………………………………………………………………………. 54

3-12- روند کلی ارزیابی آسیب پذیری و بهسازی لرزه ای پل ها…………………………………………………. 55 

3-13- خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………………..56

فصل 4: ارزیابی لرزه ای پل شهید حقانی تهران…………………………………………………………..57

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 58

4-2- مشخصات عمومی پل مورد مطالعه…………………………………………………………………………………………. 59

4-3- میزان اهمیت پل شهید حقانی……………………………………………………………………………………………….. 60

4-4- مشخصات فنی پل……………………………………………………………………………………………………………………. 61

    4-4-1- طبقه بندی پل………………………………………………………………………………………………………………. 61

    4-4-2- مشخصات ساختگاه پل………………………………………………………………………………………………….. 61

4-5- مشخصات و جزئیات اجزای پل مورد مطالعه…………………………………………………………………………. 63

    4-5-1- روسازه………………………………………………………………………………………………………. 63

    4-5-2- زیر سازه و قسمت های اصلی پل………………………………………………………………………………… 64

4-6- مطالعات میدانی و وضعیت موجود پل……………………………………………………………………………………. 66

    4-6-1- وضعیت عرشه……………………………………………………………………………………………………………….. 66

4-7- پردازش و تجزیه و تحلیل وضعیت موجود پل……………………………………………………………………….. 70

4-8- مدلسازی پل مورد مطالعه و بارگذاری آن………………………………………………………………………………. 71

    4-8-1- طیف طرح استاندارد 2800………………………………………………………………………………………… 72

    4-8-2- مشخصات هندسی اعمال شده پل در شبیه سازی عددی………………………………………… 72

    4-8-3- تعیین مقاومت های درج شده در مدارک فنی (مقاومت مشخصه)…………………………… 74

    4-8-4- بارهای وارد به سازه………………………………………………………………………………………………………. 75

4-9- تعیین ظرفیت اجزای سازه……………………………………………………………………………………………………… 78

4-10- نتایج تحلیل……………………………………………………………………………………………………………………………. 78

    4-10-1- تغییر مکان های ناشی از بارهای قائم………………………………………………………………………. 78

    4-10-2- مقادیر لنگر خمشی، نیروی برشی و نیروی محوری ایجاد شده در عرشه پل……….. 79

    4-10-3- مقادیر لنگر خمشی، نیروی برشی و نیروی محوری در سرستون ها……………………… 81

    4-10-4- مقادیر لنگر خمشی، نیروی برشی و نیروی محوری در کوله ها…………………………….. 86

    4-10-5- مقادیر لنگر خمشی، نیروی برشی و نیروی محوری در پایه ها………………………………. 90

    4-10-6- مودهای نوسان طبیعی سازه……………………………………………………………………………………… 95

    4-10-7- تصویر مود ارتعاشی غالب…………………………………………………………………………………………… 97

    4-10-8- تغییرمکان های ناشی از بار زلزله……………………………………………………………………………… 97

4-11- ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای بر مبنای دستورالعمل FHWA-95……………………………….. 100

4-12- نسبت ظرفیت به تقاضا ستون ها و پایه های بتن مسلح………………………………………………… 101

    4-12-1- تعیین مقادیر ظرفیت لرزه ای نیرو و لنگر برای پایه های پل……………………………… 101

    4-12-2- مقادیر تقاضا نیرو و لنگر ستون ها…………………………………………………………………………. 103

    4-12-3- تعیین نسبت ظرفیت ارتجاعی به تقاضای نهایی خمشی ستون…………………………. 104

    4-12-4- نسبت ظرفیت به تقاضا تغییر مکان پایه ها…………………………………………………………… 113

4-13- ارزیابی مقاومت دال عرشه……………………………………………………………………………………………………..114

     4-13-1- ارزیابی مقاومت خمشی دال………………………………………………………………………………………..115

     4-13-2- ارزیابی مقاومت برشی دال…………………………………………………………………………………………..115

4-14- نسبت ظرفیت به تقاضا اعضای غیر باربر ………………………………………………………………………. ..116

    4-14-1- پهنای نشیمن گاه روی کوله ها……………………………………………………………………………… 116

    4-14-2- مهار آرماتورهای طولی ستون…………………………………………………………………………………. 118

    4-14-3- وصله آرماتورهای طولی ستون……………………………………………………………………………….. 120

4-15- مهندسی ارزش در امر مقاوم سازی ………………………………………………………………………………… 124

   4-15-1- روش و هزینه انجام مقاوم سازی…………………………………………………………………………….. 125

   4-15-2- بهسازی پل بر اساس مهندسی ارزش……………………………………………………………………… 125

4-16- انواع روش های بهسازی پل مورد مطالعه………………………………………………………………………… 128

4-17- گزینه های پیشنهادی برای مقاوم سازی لرزه ای پل مورد مطالعه………………………………… 133

فصل 5: جمع‌بندی و پیشنهادها ………………………………………………………………………………134

5-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………135

5-2- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………… .135

5-3- پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………… 137

مراجع…………………………………………………………………………………………………………… 140

پیوست‌            144

مقدمه
اهمیت در نظر گرفتن اثرات زلزله در طراحی سازه های مهندسی برای اولین بار در سال 1923 پس از آسیب های مخرب زلزله كانتو[1] (جزیره هونشو[2] در ژاپن) به رسمیت شناخته شد. در آن روزها پل ها بر اساس فن آوری از ایالات متحده آمریکا، انگلستان، آلمان و فرانسه بدون توجه به اثرات اختلالات لرزه ای ساخته می شدند. آسیب های معمولی بر اثر زلزله در آن زمان به صورت تغییر مكان جانبی بود، كه این عامل باعث فروپاشی كل سیستم پل می شد این یک آسیب معمول بود که اثرات لرزه ای در آن در نظر گرفته نمی شد، یا وقتی که طراحی لرزه ای به ویژه برای پایه کافی نبود، این نوع آسیب در سال 1920 تا1950 بیشتر در پل ها نمایان شد. از همین رو اقدامات متقابل لرزه ای پس از زلزله 1923 كانتو آغاز شد. روش نیروی جانبی استاتیکی معادل با بهره گرفتن از ضریب لرزه ای 1/0-3/0 بر اساس روش طراحی تنش مجاز، که اغلب به روش ضریب لرزه ای نامیده می شود به عنوان روشی برای مقابل با نیروی زلزله تعیین شد و برای اولین بار در طراحی پل ها در سال 1927 به ثبت رسید. از آن زمان بر اساس آسیب لرزه ای و پیشرفت تحقیقات عمل طراحی لرزه ای بهبود یافت. ولی با این حال هنوز دانش طراحی در مرحله اولیه و بیشتر برای اطمینان از عملکرد لرزه ای بود به همین خاطر بسیاری از عوامل مهم دیگر مانند میدان حرکت واقعی زمین، شکل پذیری و پاسخ دینامیکی و نکات دیگر در طراحی ها شامل نمی شد ولی این شروعی بود برای مقابله با

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

از زمان ظهور معماری سازمانی، چارچوب‌های متعددی برای معماری سازمانی معرفی شده است و هریک به نوعی به توصیف سازمان پرداخته‌اند. چارچوب‌های اولیه بدون توجه به نوع کسب‌وکار و ذینفعان آن و براساس دانش صریحی که از کسب‌وکار وجود داشت، بنا شده بودند و کمتر به آنچه در بستر سازمانی خاص در جریان بود و رویدادهای نوظهور و پیش‌بینی نشده، توجه داشتند. با گذر زمان، تغییرات فزاینده محیطی و ایجاد فضای رقابتی شدید برای سازمان، ادامه حیات سازمان، مستلزم یافتن راه‌حلی برای جلب رضایت ذینفعان آن می‌باشد. مفهوم چابکی با هدف مواجهه با شرایط نوظهور، متغیر و فاقد قطعیت از طریق ایجاد پویایی، انعطاف و تطبیق‌پذیری‌ مطرح شده است. هدف از این تحقیق ارائه مدلی برای چابک‌سازی فرآیند معماری سازمانی می‌باشد. در این راستا ابتدا معماری سازمانی، اهداف و اصول معماری چابک و سپس چارچوب توگف به عنوان محور تحقیق بررسی می‌شوند و سپس به فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی و ضرورت همراستایی راهبردی در سازمان می‌پردازیم و در نهایت براساس ویژگی‌های ذکر شده برای روش‌های چابک و همزمانی فرآیند معماری سازمانی و فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی در سازمان، مدلی برای چابک‌سازی فرآیند معماری سازمانی ارائه می‌کنیم.

 

 

 

فهرست مطالب

 

 

 عنوان                                                                                                        صفحه

1–مقدمه

1-1–معماری سازمانی و كلیات موضوع…………………………………………………………………. 1

1-2–طرح مسئله و اهمیّت تحقیق……………………………………………………………………….. 3

1-3–اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………….. 6

1-4–تحقیقات مرتبط……………………………………………………………………………………………. 7

1-5–ساختار پایان نامه………………………………………………………………………………………….. 11

 

2- معرفی معماری سازمانی و معماری سازمانی چابک

2-1- مفاهیم معماری سازمانی………………………………………………………………………………… 13

2-1-1- تعریف معماری سازمانی…………………………………………………………………… 14

2-1-2- تعریف چارچوب معماری………………………………………………………………….. 15

2-1-3- انواع معماری سازمانی………………………………………………………………………. 15

2-1-4- محصولات معماری سازمانی……………………………………………………………… 17

2-2- تاریخچه‌ی معماری سازمانی…………………………………………………………………………. 17

2-3- ضرورت و نتایج معماری سازمانی…………………………………………………………………. 19

2-4- چارچوب‌‌های معماری سازمانی…………………………………………………………………….. 21

2-4-1- چارچوب زکمن………………………………………………………………………………… 21

2-4-2- چارچوب فدرال(FEAF)…………………………………………………………………. 23

2-4-3- چارچوب سازمان خزانه داری(TEAF)…………………………………………… 26

2-5- فرآیند معماری سازمانی………………………………………………………………………………… 27

2-6- متدولوژی‌‌های معماری سازمانی………………………………………………………………….. 32

2-6-1- تعریف متدولوژی………………………………………………………………………………. 32

2-6-2- متدولوژی EAP……………………………………………………………………………….. 33

2-7- چالش‌‌های معماری سازمانی…………………………………………………………………………. 34

2-8- معماری سازمانی چابک………………………………………………………………………………… 35

2-8-1- مفهوم چابکی……………………………………………………………………………………. 36

2-8-2- تعریف معماری سازمانی چابک………………………………………………………… 38

2-8-3- پیشینه معماری چابک……………………………………………………………………… 39

2-8-3-1- بیانیه‌ی چابک……………………………………………………………………… 41

2-8-4- ضرورت معماری چابک…………………………………………………………………….. 42

2-8-5- چارچوب معماری چابک…………………………………………………………………… 44

2-8-6- اهداف معماری سازمانی چابک………………………………………………………… 46

2-8-7- اصول حاکم بر معماری سازمانی چابک…………………………………………… 46

 

3- چارچوب توگف.……………………………………………………………………………………………………… 49

3-1- مقدمه‌ای بر توگف…………………………………………………………………………………………. 49

 

3-2- ساختار سند توگف………………………………………………………………………………………… 49

3-3- تعریف معماری در چارچوب توگف………………………………………………………………. 51

3-4- اجزای توگف…………………………………………………………………………………………………. 52

3-5- ADM و مراحل آن……………………………………………………………………………………… 53

3-5-1- مرحله مقدماتی……………………………………………………………………………….. 56

3-5-2- مرحله‌ی A : چشم‌انداز معماری……………………………………………………… 58

3-5-3- مرحله‌ی B : معماری کسب‌و‌کار……………………………………………………… 61

3-5-4- مرحله‌ی C : معماری سیستم‌های اطلاعاتی…………………………………… 63

3-5-4-1- معماری داده……………………………………………………………………….. 64

3-5-4-2- معماری برنامه کاربردی……………………………………………………… 67

3-5-5- مرحله‌یD : معماری فناوری…………………………………………………………… 69

3-5-6- مرحله‌ی E : فرصت‌ها و راه‌حل‌ها…………………………………………………….71

3-5-7- مرحله‌ی F : برنامه‌ریزی گذار…………………………………………………………. 75

3-5-8- مرحله‌ی G : راهبری پیاده‌سازی…………………………………………………….. 78

3-5-9- مرحله‌ی H : مدیریت تغییرات معماری…………………………………………..80

3-5-10- مدیریت نیازمندی‌ها……………………………………………………………………… 82

3-6 – تعیین دامنه‌ی فعالیت معماری…………………………………………………………………… 84

3-8- تکنیک‌ها و اقلام قابل تحویل کلیدی چرخه‌ی ADM……………………………….. 85

3-8-1- چارچوب معماری متناسب………………………………………………………………. 85

3-8-2- مدل سازمانی برای معماری سازمانی………………………………………………. 86

3-8-3- اصول معماری……………………………………………………………………………………. 87

3-8-4- قواعد کسب‌و‌کار، اهداف کسب‌و‌کار و پیشران‌های کسب وکار……….. 88

3-8-5- مخزن معماری…………………………………………………………………………………. 88

3-8-6- ابزارهای معماری………………………………………………………………………………. 89

3-8-7- درخواست برای کار معماری……………………………………………………………. 89

3-8-8- بیانیه کار معماری……………………………………………………………………………. 90

3-8-9- چشم‌انداز معماری……………………………………………………………………………. 91

3-8-10- مدیریت ذینفعان……………………………………………………………………………. 92

3-8-11- برنامه ارتباطات………………………………………………………………………………. 93

3-8-12- ارزیابی آمادگی تحول کسب‌و‌کار…………………………………………………… 94

3-8-13- ارزیابی توانمندی‌ها……………………………………………………………………….. 94

3-8-14- مدیریت ریسک……………………………………………………………………………… 96

3-8-15- سند تعریف معماری……………………………………………………………………… 97

3-8-16- توصیف نیازمندی‌های معماری……………………………………………………… 98

3-8-17- نقشه‌ی راه معماری……………………………………………………………………….. 99

3-8-18- سناریوهای کسب‌و‌کار……………………………………………………………………. 100

3-8-19- تحلیل شکاف…………………………………………………………………………………. 101

3-8-20- نقطه نظرات (Viewpoints) معماری………………………………………….. 101

3-8-21- نما‌های (Views) معماری…………………………………………………………….. 102

3-8-21-1- توسعه‌ی نما‌ها در چرخه ADM………………………………………………. 102

3-8-22- بخش‌های سازنده‌ی معماری…………………………………………………………. 103

3-8-23- بخش‌های سازنده‌ی راه‌حل……………………………………………………………. 103

3-8-24- برنامه‌ریزی مبتنی بر توانمندی‌ها………………………………………………….. 104

3-8-25- تکنیک‌های برنامه‌ریزی گذار…………………………………………………………. 105

3-8-26- برنامه پیاده‌سازی و گذار……………………………………………………………….. 106

3-8-27- معماری انتقال……………………………………………………………………………….. 107

3-8-28- مدل راهبری پیاده‌سازی……………………………………………………………….. 108

3-8-29- قراردادهای معماری………………………………………………………………………. 109

3-8-30- درخواست تغییر…………………………………………………………………………….. 111

3-8-31- ارزیابی تطابق………………………………………………………………………………… 112

3-8-32- ارزیابی تأثیر نیازمندی‌ها………………………………………………………………. 112

3-9- رهنمودهایی برای تطبیق دادن ADM برای سازمان………………………………….. 113

3-9-1- انجام تکرار برای ADM………………………………………………………………….. 113

3-9-2- اجرای ADM در سطوح مختلف سازمان……………………………………….. 114

3-10- چارچوب محتوای معماری…………………………………………………………………………. 117

3-10-1- نمای کلی از چارچوب محتوای معماری………………………………………. 118

3-10-2- متا مدلِ محتوا………………………………………………………………………………. 120

3-10-2-1- هسته و ضمائم…………………………………………………………………. 121

3-10-2-2- کاتالوگ‌ها، ماتریس‌ها و نمودارها…………………………………….. 121

3-10-3- مصنوعات معماری…………………………………………………………………………. 122

3-10-4- بخش‌های سازنده………………………………………………………………………….. 126

3-11- زنجیره‌ی سازمان………………………………………………………………………………………… 128

3-11-1- نمای کلی از زنجیره‌ی سازمان………………………………………………………. 128

3-11-1-1- زنجیره‌ی سازمان و استفاده‌ی مجدد معماری…………………. 130

3-11-1-2- کاربرد زنجیره‌ی سازمان در چرخه ADM………………………. 130

3-11-2- بخش‌بندی معماری……………………………………………………………………….. 131

3-11-3- مخزن معماری……………………………………………………………………………….. 132

3-12- مدل‌های مرجع در چارچوب توگف……………………………………………………………. 134

3-12-1- مدل مرجع فنی(TRM)…………………………………………………………… 134

3-12-2- مدل مرجع یکپارچه زیرساخت اطلاعات شده(IIITRM)…………… 135

3-13- چارچوب توانمندی معماری……………………………………………………………………….. 136

3-13-1- ایجاد یک توانمندی معماری…………………………………………………………. 137

3-13-2- حاکمیت معماری…………………………………………………………………………… 138

3-13-3- انجمن معماری………………………………………………………………………………. 138

3-13-4- انطباق معماری………………………………………………………………………………. 139

3-13-5- چارچوب مهارت‌های معماری………………………………………………………… 140

 

4 – مدیریت راهبردی سازمان و معماری سازمانی

4-1- مدیریت راهبردی………………………………………………………………………………………….. 142

4-1-1- تعریف مدیریت راهبردی………………………………………………………………….. 142

4-1-2- تجزیه و تحلیل محیط داخلی و خارجی………………………………………….. 143

4-1-3- مقاصد راهبردی………………………………………………………………………………… 143

4-1-4- تدوین راهبرد کسب و کار………………………………………………………………… 143

4-1-5- پیاده سازی و کنترل راهبرد…………………………………………………………….. 144

4-1-6- تجدید ساختار راهبردی……………………………………………………………………. 144

4-2- فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی………………………………………………………………………….. 145

4-3- برنامه‌ریزی راهبردی فناوری اطلاعات………………………………………………………….. 146

4-4- همراستایی راهبردی……………………………………………………………………………………… 147

4-5- ارتباط بین فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی و فرآیند معماری سازمانی……………. 149

 

5- مدلی جهت چابک سازی فرآیند معماری سازمانی

5-1- عوامل مؤثر در تحقق معماری چابک………………………………………………………………. 153

5-1-1- بلوغ سازمانی…………………………………………………………………………………………. 153

5-1-1-1- ساختار سازمانی……………………………………………………………………….. 154

5-1-1-2- فرآیندهای کاری         …………………………………………………………………….. 156

5-1-1-3- منابع انسانی……………………………………………………………………………… 156

5-1-1-4- فرهنگ سازمانی……………………………………………………………………….. 158

5-1-1-5- مدیریت دانش و یادگیری سازمانی…………………………………………. 159

5-1-2- ماهیت کسب و کار از نظر میزان تلاطم و چابکی……………………………….. 161

5-1-3- جایگاه معماری سازمانی در برنامه راهبردی……………………………………….. 162

5-2- معرفی مدل پیشنهادی……………………………………………………………………………………… 164

 

6- نتایج و پیشنهادت

6-1- جمع‌بندی…………………………………………………………………………………………………………. 173

6-2- نتیجه‌گیری………………………………………………………………………………………………………… 174

6-3- پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………. 175

منابع………………………………………………………………………………………………………………………………… 176

چکیده به زبان انگلیسی……………………………………………………………………………………………….. 180

فهرست جدول‌ها

 

 

عنوان و شماره                                                                                                 صفحه

 

جدول 2-1 : عوامل مؤثر در انتخاب چارچوب معماری سازمانی……………………………………. 31

جدول 3-1: انواع معماری در توگف………………………………………………………………………………… 52

جدول 3-2 : فعالیت‌های روش توسعه‌ی معماری در هر مرحله…………………………………….. 55

جدول 3-3 : ابعادی برای محدود‌سازی دامنه‌ی فعالیت معماری…………………………………… 84

جدول 3-4: مفاهیم مرتبط با نمایش معماری………………………………………………………………… 122

جدول 3-5: نقطه نظرات نمونه در هر مرحله از ADM…………………………………………………. 124

جدول 4-1 : ارتباط ورودی‌ها و خروجی‌های فرآیند معماری و برنامه‌ریزی راهبردی…… 151

جدول 5-1: ویژگی‌های معماری چابک و روش تحقق آنها در مدل پیشنهادی…………….. 166پ

 

فهرست شکل‌ها

 

 

عنوان و شماره                                                                                               صفحه

 

شکل 2-1 :‌ ماتریس زکمن……………………………………………………………………………………………. 23

شكل 2-2 : چارچوب معماری فدرال……………………………………………………………………………. 25

شکل 2-3 : فرآیند معماری سازمانی……………………………………………………………………………. 28

شکل 2-4 : برنامه‌ریزی معماری سازمانی…………………………………………………………………….. 29

شکل 2-5 : لایه‌‌های چهارگانه و فاز‌های هفت گانه اصلی EAP………………………………… 33

شکل 3-1 : محتوای توگف…………………………………………………………………………………………… 53

شکل 3-2: چرخه‌ی روش توسعه‌ی معماری یا چرخه‌ی AMD………………………………… 55

شکل 3-3: انواع ذینفعان……………………………………………………………………………………………… 93

شکل 3-4: ارتباط بین توانمندی‌ها، معماری سازمانی و پروژه‌ها………………………………… 105

شکل 3-5: مدل طبقه‌بندی مختصر برای چشم‌اندازهای معماری………………………………. 115

شکل 3-6: تکرارها در چرخه‌ی تکی ADM………………………………………………………………… 116

شکل 3-7: مثالی برای سلسله مراتب فرآیندهای ADM……………………………………………. 117

شکل 3-8: ارتباط بین اقلام قابل تحویل، مصنوعات و بخش‌های سازنده………………….. 119

شکل 3-9: نمای کلی متامدلِ محتوا…………………………………………………………………………… 120

شکل 3-10: مفاهیم پایه‌ای برای توصیف معماری……………………………………………………… 123

شکل 3-11: بخش‌‌های سازنده‌ی معماری و استفاده از آن‌ها در چرخه‌ی ADM……… 127

شکل 3-12: زنجیره سازمان…………………………………………………………………………………………. 129

شکل 3-13: مدل مختصر طبقه‌بندی برای مدل‌های مرجع معماری…………………………. 131

شکل 3-14 : ساختار مخزن معماری توگف………………………………………………………………… 132

شکل 3-15 : مدل مرجع فنی(TRM)………………………………………………………………….. 134

شکل 3-16 : جزئیات III-RM……………………………………………………………………………………. 135

شکل 3-17 : چارچوب توانمندی معماری…………………………………………………………………… 136

شکل 3-18 : فرآیند بررسی انطباق معماری……………………………………………………………….. 139

شکل 4-1 : فرآیند مدیریت راهبردی………………………………………………………………………….. 142

شکل 4-2 : سطوح برنامه‏ ریزی راهبردی سازمانی در اواخر دهه 1980 میلادی………… 149

شکل 4-3 : فرآیند معماری سازمانی در عمل……………………………………………………………… 150

شکل 4-3 : فرآیند معماری سازمانی در عمل……………………………………………………………… 150

شکل 5-1: طبقه بندی سازمان‌ها براساس میزان چابکی و میزان تلاطم…………………… 162

شکل 5-2: فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی………………………………………………………………………. 169

شکل 5-3: مدل پیشنهادی برای چابک‌سازی فرآیند معماری سازمانی…………………….. 171

شکل 5-4: مدیریت نیازمندی‌ها، هسته مرکزی چرخه توسعه معماری……………………… 172

فهرست نشانه‌های اختصاری

 

 

EA            Enterprise Architecture

EAP         Enterprise Architecture Planning

FEAF      Federal Enterprise Architecture Framework

DoD       Department Of Defense

TAFIM     Technical Architecture Framework for Information Management

TEAF       Treasury Enterprise Architecture Framework

ADM        Architecture Development Method

TRM      Technical Reference Model

 

IIITRM    Integrated Information Infrastructure Reference Model

ABB       Architecture Building Block

SBB       Solution Building Block

KPI       Key Performance Indicator

UML      Unified Modeling Language

ERP       Enterprise Resource Planning

CRM      Customer Relation Manangment

COTS      Commercial Off-The-Shelf

SLA         Service Level Agreement

CIO          Chief Information Officer

CFO         Chief Financial Officer

API          Application Program Interface

SIB           Standards Information Base

CMDB     Configuration Management Database

مقدمه
 

 

1-1–معماری سازمانی و کلیّات موضوع

 

در دنیای امروز که کسب‌وکارها به شدت متأثر از تحولات محیطی است و تغییر به عنوان یک پارامتر ثابت، همواره وجود دارد، آنچه یک سازمان یا کسب‌وکار را قادر به ادامه حیات اثربخش و کارآمد می‌سازد، توانایی آن سازمان در پاسخ بهنگام، مناسب به این تحولات و تغییرات است. از دغدغه‌های اصلی مدیران در این اوضاع متلاطم و پیچیده، چگونگی به حداقل رساندن اثر محرک‌های بیرونی بر سازمان متبوع خود و ارتقاء سهم بازار، رضایت مشتریان و در نهایت ربودن گوی رقابت از رقبا می‌باشد. صاحبان کسب‌وکار همواره به دنبال واکنشی مناسب به این محرک‌ها بوده‌اند و از جمله می‌توان به بازنگری در کسب‌وکار و اصلاح فرآیندهای کاری و همچنین استفاده از فناوری متناسب اشاره کرد.

با گذار از عصر تولید انبوه به عصر مدیریت اطلاعات و دانش، كلیة فرآیندها و فعالیت‌های سازمان‌ها تحت تأثیر تغییرات بنیادی قرار گرفته است. در این زمان، اطلاعات نه تنها یكی از منابع و دارایی‌های اصلی سازمان‌ها شناخته می‌شود، بلكه ابزاری برای مدیریت مؤثر سایر منابع و دارایی‌های سازمان نیز به شمار رفته و از اهمیت و ارزش ویژه‌ای در سازمان‌ها برخوردار شده است. از این رو، فناوری اطلاعات كه شامل فناوری‌های به كارگرفته شده در تولید، پردازش، انتقال، به كارگیری و مدیریت اطلاعات است، فرصت‌های جدیدی برای بهبود بهره‌وری در اختیار سازمان‌ها گذارده است. با فرصت‌های بالقوه‌ای كه فناوری اطلاعات برای دسترسی به بازارهای جهانی به وجود می‌آورد، بنگاه‌ها به طور فز اینده‌ای برای بهره گیری از این فرصت ها، تحریك می‌شوند[1].

در دهه‌های گذشته، غالب سازمانها، راهبرد بازسازی و مهندسی مجدد را در پاسخ به مسائل و تغییرات محیطی انتخاب می‌کردند اما اکنون، رویکردها و راه‌حل‌های گذشته، قابلیت و توانایی خود را برای مقابله با مسائل سازمانی و محیط بیرونی از دست داده و بهتر است با رویکردها و دیدگاه‌های جدیدی جایگزین شود. بهترین و نوترین راه بقا و موفقیت سازمان‌ها در این آشفته بازار، توجه و تمرکز آن‌ها بر «چابکی سازمانی» است. چابکی سازمانی، پاسخی است آگاهانه و جامع به نیازهای در حال تغییرِ مداوم در بازارهای رقابتی و کسب موفقیت از فرصت‌هایی که سازمان به دست می‌آورد[2].

بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به ویژه فناوری اطلاعات جمله‌ی ابزارهایی بوده که در شکل‌های گوناگون خود مورد توجه مدیران سازمان‌ها بوده است. اما نکته‌ی حائز اهمیت، راهبری صحیح فناوری اطلاعات در جهت خلق ارزش در بخش‌های مختلف کسب‌وکار می‌باشد. بزرگترین چالش کسب‌وکارها در بهره‌برداری از خدمات فناوری اطلاعات، صرف کمترین هزینه ممکن و دریافت بهترین کیفیت می‌باشد.

مبحث معماری سازمانی از اواخر دهه 80 میلادی توسط زکمن با هدف ارائه یک ساختاری برای بهره‌گیری از فناوری اطلاعات در جهت دستیابی به اهداف کسب‌وکار، مطرح گردید و در ادامه برای اطمینان از ارزش آفرینی و مدیریت اثربخش فناوری اطلاعات در کسب‌وکار، چارچوب‌هایی نظیر Zackman، COBIT، FEAF، TOGAF ارائه گردید که هر کدام بر جنبه‌هایی خاص از این فناوری تأکید دارند. به عنوان مثال چنانچه به دنبال ارزیابی و كنترل توسعه فناوری اطلاعات و همخوانی و همــ‌راستایی اهـداف فنـــاوری اطلاعات با اهداف واقعی كــسب و كار باشیم، چارچوب COBIT با رویکردی فرآیندگرا و مجموعه‌ای اهداف کنترلی در حوزه ارزیابی فناوری اطلاعات تدوین شده است.

معماری سازمانی سابقه‌ای طولانی در مقابله با فنآوری‌های مختل کننده است. در واقع، یکی از مهارت‌های اصلی معمار، تشخیص فناوری‌های نوظهوری است که احتمالاً منافعی برای کسب‌وکار به دنبال دارند و آن فناوری‌ها را با آغوش باز می‌پذیرد. همچنین معماران سازمانی درک می‌کنند که چگونه وقایع کسب‌وکار، نظیر ادغام، اکتساب و سلب می‌توانند منجر به توسعه معماری جدید شوند. با این حال و اگرچه کمتر شناخته شده است، اهمیت استفاده از معماری سازمانی به طور کلی به عنوان ابزاری برای مقابله با خطرات زمینه کسب‌وکار است[26].

از جمله ویژگی‌هایی که امروزه در تدوین برنامه راهبردی برای کسب‌وکار باید مورد توجه قرار گیرد، داشتن قابلیت تطابق، انعطاف‌پذیری و واکنش مناسب سازمان در برابر تغییرات پیش بینی نشده و ناخواسته است. این همان چیزی است که از آن به عنوان چابکی از آن یاد می‌شود. در حوزه فناوری اطلاعات اصطلاح چابکی ابتدا در مورد نرم‌افزار مطرح گردیده و مجموعه‌ای از اصول نظیر سادگی، پویایی، تکامل تدریجی، تأکید بر خلاقیت، نتیجه گرایی برای آن معرفی شده است و سپس به مباحث معماری سازمانی توسعه یافت.

معماری سازمانی چابک متأثر از اصول تعریف شده برای توسعه نرم‌افزارهای چابک و مدیریت چابک می‌باشد. با این تفاوت که معماری سازمانی چابک دارای خصوصیات خاص خود می‌باشد و این به تفاوت مهندسی و مدیریت با معماری برمی‌گردد. در معماری علاوه بر اصول مهندسی بر هنر نیز تأکید بسیاری وجود دارد. همچنین در معماری علاوه برجنبه‌های ساختاری برجنبه‌های رفتاری هم تأکید وجود دارد[3].

در این تحقیق با توجه به تعاریف و اصول ارائه شده برای معماری چابک و ویژگی‌های چارچوب توگف و همچنین بهره‌گیری از فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی در سازمان، تلاش می‌کنیم مدلی برای تحقق چابکی در فرآیند معماری سازمانی ارائه کنیم.

 

 

1-2–طرح مسئله و اهمیّت تحقیق

 

چارچوب‌های ارائه شده برای معماری سازمانی علیرغم اینکه به عنوان یک نقشه راه فناوری اطلاعات برای کسب‌وکار بسیار راهگشا می‌باشند، اما پرسش‌هایی قابل تأمل را در ذهن مدیران و صاحبان کسب‌وکار ایجاد می‌شود. سئوالاتی نظیر : چه شرایطی برای عملیاتی کردن آنها لازم است؟ آیا تمامی نیازهای کسب‌وکار را در حوزه فناوری اطلاعات پوشش می‌دهند؟ آیا به طور کامل به نیازمندی‌های ذینفعان سازمان رسیدگی می‌کنن؟ آیا نسبت به سرمایه‌ای که از کسب‌وکار مصرف می‌شود، ارزش خلق می‌کنند؟ چقدر در مقابل تغییرات ناخواسته انعطاف پذیرند؟ و شاید ده‌ها سئوال و دغدغه از این شکل.

در شرایط عادی و ایده آل فعالیت یک کسب‌وکار شاید معماری اطلاعات سازمانی خیلی موضوعی چالش برانگیز نباشد اما مشکل از آنجا شروع می‌شود که امروزه بسیاری از تغییر و تحولات اثرگذار بر کسب‌وکارها را شاهد هستیم که خارج از اراده آنها بوده و حتی بر کسب‌وکار تحمیل می‌شود و می‌تواند معماری سازمانی را منجر به شکست کند. این عوامل ناخواسته و خارج از پیش بینی نیازمند مدیریتی جامع در تمامی جوانب است تا موفقیت و ادامه حیات کسب‌وکار تضمین شود. در این اوضاع و احوال است که که با اصطلاحاتی نظیر میزان انعطاف پذیری، پویایی، تطبیق پذیری، ثبات و پایداری در مقوله معماری سازمان مواجه می‌شویم. ویژگی‌های ذکر شده امروزه با عنوان چابکی به آن پرداخته می‌شود. اما اینکه در عمل چگونه این چابکی قابل تحقق است نیازمند تحقق چابکی در تمامی زمینه‌های مرتبط با موضوع معماری سازمانی است.