دکتر یونس نیک اندیش
استاد مشاور:
دکتر نورمحمد علی پورخشاب
برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود
تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :
(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكیده 1
مقدمه 2
فصل اول: کلیات و مفاهیم
1- كلیات و مفاهیم 4
1-1پرسش اصلی تحقیق: 4
1-2 پیشینه تحقیق: 4
1-3 پرسشهای تحقیق: 4
1-4 فرضیه ها: 5
1-5 اهداف تحقیق: 5
1-6 روش کار تحقیق: 5
1-7 مشکلات و دشواریهای تحقیق: 6
1-8 مفاهیم 6
1-8-1 خانواده در لغت: 6
1-8-2 خانواده در اصطلاح: 6
1-8-3 تعریف خانواده از منظر قرآن : 6
1-8-4 حقوق در لغت: 7
1-8-7 معنای فلسفی حق: 7
1-8-8 مفهوم حق در فقه: 8
1-8-9 مفهوم حق در اصطلاح حقوق دانان: 9
1-8-10 رویكرد جدید به حق: 9
فصل دوم: مفهوم زندگی اجتماعی از دیدگاه قرآن
2- مفهوم زندگی اجتماعی از دیدگاه قرآن 12
2-1- زندگی اجتماعی از نگاه قرآن 12
2-1-1 مفهوم جامعه در قرآن: 14
2-1-2 عامل همسرخواهی: 15
2-1-3 اركان اساسی استحكام خانواده: 16
2-2: ابعاد اجتماعی اسلام 17
2-2-1 ابعاد اجتماعی اسلام: 17
2-2-2 زوایای اجتماعی اسلام: 18
2-2-3 مسائل اجتماعی در قرآن: 21
2-2-4 اهمیت اقتصاد: 21
2-2-5 درمان فقر اجتماعی: 22
2-2-6 قرآن و اخلاق اجتماعی: 23
2-2-7 سیره تقوا پیشگان: 23
2-2-8 نیكوكاری در جامعه: 24
2-2-9 اجتناب از گمان زیاد در حیات اجتماعی: 24
2-2-10عدم پیمانشكنی در روابط اجتماعی: 25
2-2-11 وساطت در صلح و دوستی: 26
2-2-12 زدودن منازعات اجتماعی: 26
فصل سوم: احکام ازدواج از منظر آیت الله جوادی آملی
3- احکام ازدواج از منظر آیت الله جوادی آملی 28
3-1: احکام ازدواج با غیر مسلمان 28
3-1-1 ازدواج با مشرک: 28
3-1-2 گزیده تفسیرآیه221 سوره بقره: 29
3-1-3 تفسیرآیه 221 سوره بقره: 29
3-1-4 تناسب آیات: 30
3-1-5 مشرك در فرهنگ قرآن: 30
3-1-6 حرمت ازدواج مرد مسلمان با زن مشرك: 31
3-1-7 نكاح با زنان اهل كتاب: 32
3-1-8 بررسی ادله ی حرمت نكاح با اهل كتاب: 33
3-1-9 نقد ادله ی حرمت نكاح با زنان اهل كتاب: 36
3-1-10 حكم ازدواج زن مسلمان با مرد مشرك: 36
3-1-11 راز حرمت ازدواج با مشرك: 37
3-1-12 نتیجه: 38
3-2: ولایت پدر در ازدواج دختر: 38
3-2-1 استقلال زن در ازدواج: 38
3-2-2 اذن ولی در ازدواج دوشیزه: 39
3-3: احکام ازدواج در زمان عده: 40
3-3-1 حکم خوستگاری از زن در زمان عده: 40
3-3-2 گزیده تفسیر: 40
3-3-3 حکم ازدواج با زنان در زمان عده: 41
3-3-4 تفسیر 41
3-3-5 تناسب آیات: 42
3-3-6 حكم تعریض به خواستگاری: 42
3-3-7 حكم تصریح به خواستگاری 43
3-3-8 حكم وضعی ازدواج در عدّه 45
3-3-9 نتیجه: 47
3-4: ازدواجهای حرام: 47
3-4-1 گزیده تفسیر: 47
3-4-2 حرمت ازدواج با نامادری: 48
3-4-3 نتیجه: 49
3-4-4 محرمات نسبی: 49
3-4-5 محرمات رضاعی: 51
3-4-6 مادر زن: 52
3-4-7 جمع آوردن محرمات نكاح: 53
3-4-8 محرّمات رضاعی: 54
3-4-9 محرّمات هفتگانه رضاعی: 55
3-4-10 سه طلاقه: 55
3-4-11 نكاح در مسئله لعان: 55
3-4-12 حرمت نكاح با مادرزن: 57
3-4-13 حرمت نكاح با ربیبه: 58
3-4-14 حرمت نكاح با حلیله: 58
3-4-15 محرّم نبودن زن پسرخوانده: 59
3-4-16 حرمت جمع میان دو خواهر: 59
3-4-17 معنای جمع بین دو خواهر: 60
3-4-18 نتیجه : 60
3-4-19 عدم جواز جمع میان دو خواهر در روایات: 61
3-4-20 محرّمات رضاعی بحث روایی: 62
3-4-21 حرمت نكاح ربیبه در روایات: 63
3-4-22 تفاوت حرمت نكاح ربیبه با مادرزن: 63
3-4-23حکم نكاح با زنان شوهردار : 64
فصل چهارم: احکام طلاق از منظر آیت الله جوادی آملی
4- احکام طلاق از منظر آیت الله جوادی آملی 67
4-1: عدّه طلاق: 68
4-1-1 عدّه طلاق: 68
4-1-2 جواز رجوع در طلاق رجعی: 68
4-1-3 حالات زن و شوهر پس از طلاق: 69
4-1-4 شرط رجوع شوهر به همسر: 70
4-1-5 حقوق متقابل زن و شوهردر هنگام طلاق: 70
4-1-6 لزوم رفتار پسندیده شوهر با زن: 71
4-1-7 مفردات آیه: 72
4-1-8تناسب آیات234 بقره: 72
4-1-9 عده مطلّقه زنِ مردِ غایب: 73
4-1-10 عده طلاق در روایات: 74
4-1-10 حكم مطلّقه زوج مفقود یا طلاقِ حاكم اسلامی: 75
4-1-11 صورتهای چهارگانه طلاق: 76
4-2: اثر وضعی طلاق 77
4-2-1 اثر وضعی طلاق: 77
4-2-2 انشای حكم تكلیفی و وضعی: 79
4-2-3 نتیجه 80
4-2-4 حکم طلاق بدون شاهد: 80
فصل پنجم: عظمت حقوقی واجتماعی زن در قرآن
5- عظمت حقوقی واجتماعی زن در قرآن 82
5-1 عظمت حقوقی و اجتماعی زن در قرآن: 82
5-1-1 مقام والای مادر در قرآن: 83
5-1-2دو عنصر محوری در ترسیم حقوق زن: 84
5-1-3 اصالت و استقلال زن: 84
5-1-4 زن تامین شونده نه تامین کننده: 85
5-1-5 زن و سهام ارث: 85
5-1-6 مهریه: 86
5-1-7 مواردی كه زن همتای مرد ارث می برد: 86
5-1-8 تحقق حقوق زن در خانه و اجتماع: 88
5-1-9 لزوم رفتار پسندیده شوهر با زن: 89
5-1-10 حق شرط ضمن عقد: 90
5-1-11 تجلیل قرآن كریم از سعی مادر: 90
5-1-12 حق حیات اجتماعی زن: 91
5-1-13 حق تحصیل: 92
5-1-14 نشوز مرد و راه خلاصی زن: 93
5-1-15 محدود بودن قیّومیّت شوهر: 94
فصل ششم: حقوق فرزندان و والدین
6- حقوق فرزندان و والدین 96
6-1: حقوق فرزندان 96
6-1-1 ابراز محبت: 96
6-1-2 احترام به تداوم حیات فرزندان و مراقبت از فرزندان: 96
6-1-3 روابط حسنه در خانواده: 97
6-1-4 تربیت فرزندان: 98
6-1-6 اهتمام اسلام به حفظ ظواهر و تغییر نامهای ناپسند: 100
6-1-7 حقوق متقابل پدر و فرزند: 100
6-1-8 آثار روانی اسم: 101
6-1-9 حق تعلیم و تربیت: 103
6-1-10 نتیجه : 103
اخلاق خانوادگی: 103
6-2: حقوق والدین 104
6-2-1 منشأ لزوم احسان به والدین: 105
6-2-2 آمرزشخواهی برای والدین: 105
6-2-3 برتری حقوق والدین: 106
6-2-4 احسان به والدین در روایات: 106
6-2-5 احسان به والدین 108
6-2-6 پاداش احسان به والدین: 109
6-2-7 حقوق اختصاصی والدین 109
6-2-8 اولویت در انفاق به والدین : 110
6-2-9 وجوب قضای نماز والدین: 111
6-2-10 تأمین معاش پدر و مادر: 111
6-2-11 اهتمام به وصیت برای پدر و مادر: 112
6-2-12 ارث بردن والدین: 113
6-2-13 برخورد با پدر: 114
6-2-14 تذكّر: 114
6-2-15 نتیجه: 115
فصل هفتم: احکام نفقه در کلام آیت الله جوادی آملی
7- احکام نفقه در کلام آیت الله جوادی آملی 117
7-1 تعریف لغوی نفقه: 117
7-2 مفهوم فقهی نفقه: 117
7-3 نظرآایت الله جوادی آملی: 118
7-4 حق شیر دادن: 119
7-5 پرداخت هزینه شیردهی: 119
7-6 نسبت نفقه زن با هزینه شیردهی: 120
7-7 تأمین هزینه شیردهی از مال كودك: 121
7-8 نحوه تأمین هزینه شیردهی 121
7-9 اقسام انفاق: 123
7-10 نفقه در زمان طلاق : 124
نتیجه گیری کلی: 128
1-نتایج بدست آمده فصل اول کلیات و مفاهیم عبارتند: 128
2- نتایج فصل دوم مفهوم زندگی اجتماعی از دیدگاه قرآن عبارتند: 128
پیشنهادات: 134
فهرست منابع 136
چكیده
خانواده در لغت عبارت است از خاندان، اهل خانه ، اهل بیت ، دودمان ، تیره، فامیل. در اصطلاح: عبارت است از مجموعه ای از افراد دارای پیوند سببی یا نسبی که در زیر یک سقف زندگی می کنندکه شامل پدر و مادر و فرزندان می شوند را گویند و در قرآن خانواده یک واحد اجتماعی است که هدف از آن در نگاه قرآن,تامین سلامت روانی برای زن و شوهر,پدر ومادرو فرزندان است.مهمترین و بنیادی ترین موضوع در حقوق خانواده ، حق ازدواج و تشکیل خانواده و انتخاب همسر است . اسلام به بهترین صورت این حق را برای زنان تأمین نموده و بدین وسیله شخصیت مستقل و آزاد زن را که در طول تاریخ از آن محروم بوده به وی باز گردانیده است. حقوق خانواده گسترهای وسیع دارد که اکثر این حقوق با پیوند زناشویی بین مرد و زن ایجاد میشوند. به همین منظوربه برخی از احکام فقهی وحقوقی از قبیل حقوق وتکالیف والدین و فرزندان و روابط حاکم بر زن و شوهر در خانواده با رویکرد حقوق خانواده در آثارآیت الله جوادی آملی که عبارتند ازازدواج ، طلاق ، نفقه ،مهریه ، حقوق والدین ،خواستگاری ،نشوز ،ارث ، قیومیت ،خانواده ، حقوق ،عده ، مادر ، پدر ، فرزندان پرداخته شده است.
واژهی های كلیدی: خانواده، ازدواج ،حقوق، والدین، فرزندان ، مهریه.
مقدمه
خانواده به عنوان کوچکترین مجموعهی تشکیل دهندهی جامعه دراعتلا ویاانحراف آن نقش مؤثری داردکه به اعتلا ویا انحراف خودخانواده پیوندخورده است. براین اساس یکی ازعواملی که موجب ثبات واعتلای خانواده خواهدشدآن است که اعضای این مجموعهی کوچک حقوق یکدیگررارعایت کنند. اگر چه اصل خانواده پدیده ای الهام گرفته از فطرت است، اما نزد اقوام مختلف و تحت تاثیر شرایط زندگی و آداب و رسوم و اعتقادات متفاوت قومی، قرار گرفته و متناسب با این عوامل گسترش یافته و تا کنون نیز بر خلاف تأثیرات حقوق دیگر، نظیر تعهدات و قرار دادها، تفاوتهای سیستمهای حقوقی متنبع را در اندیشه ها و پندارها به وجود آورده است.مکتب گهر بار اسلام نیز برای زن و شوهر که دو رکن مهم و اساس یک خانواده هستند در مقابل هم وظایفی مشخص کرده و آن ها را امر به انجام این وظایف نموده است تا کانون خانواده ها را گرم ترو پر عاطفه ترنموده است. وفقه امامیه با اتصال به اندیشه های اهل بیت (ع) این مهم را به اوج خود رسانیده است. اما آنچه که مهم و لازم به ذکرمی باشداین است که برای انجام دقیق و شناخت احکام خانواده بایستی دلایل محکم و قاطع داشته باشیم. گرچه قوانین مربوط به حقوق خانواده هم در کتب فقهی وهم در کتب قانونی و هم مقالات نوشته شده به صورت پراکنده در آثارشخصیت های همچون استادشهید مطهری ومحمد روشنی و علی محمد حیدری نراقی وجود دارد .بدیهی است که احکام صریح و دقیق حقوق خانواده را می توانیم با دقت درآثار فقهی و تفسیری وسایرکتب آیت الله جوادی آملی بدست آورد و اینجانب در حد توان وسع علمی و آموخته هایم در این تحقیق اشاره خواهم نمود.
1-1پرسش اصلی تحقیق:
دیدگاه های فقهی آیت الله جوادی آملی در خصوص حقوق خانواده چیست؟
1-2 پیشینه تحقیق:
سوابق مربوط( بیان مختصر سابقه تحقیقات انجام شده در باره موضوع و نتایج به دست آمده در داخل و خارج از کشور نظرهای علمی موجود در باره مو ضوع تحقیق) قوانین مربوط به حقوق خانواده هم در کتب فقهی و هم در کتب قانونی و هم در مقالات نوشته شده به صورت پراکنده وجود دارد که به طور مختصر به برخی از سوابق این موضوع اشاره می گردد:
نظام حقوق زن در اسلام (شهید مطهری،صدرا، سال نشر1369)
حقوق خانواده (دکتر محمد روشنی،انتشارات جنگل، سال نشر1391)
حقوق خانواده (دکتر صفایی و امانی،ناشرمیزان ،سال نشر 1370)
اما آنچه که باعث اهمیت این تحقیق شده جمع آوری نظرات آیت الله جوادی آملی درخصوص حقوق خانواده است که تاکنون کسی به این صورت کاری منسجم انجام نداده و یا اگر انجام شده این جانب اطلاعی ندارم.
1-3 پرسشهای تحقیق:
1-ازمنظر قرآن كریم شالوده اجتماع وریشه پیدایش آن چیست ؟
2-راز حرمت ازدواج با مشرك در چیست؟
3-حکم عقد بدون تعیین میزان مهریه درهنگام طلاق چگونه است؟
4-آیاشوهرحق داردازبیرون رفتن زن ازخانه جلوگیری نمایید ؟
5ـ آیا عدم تعین مهریه در صحت عقد موقت تاثیر دارد؟
6- آیا مرد بر زن قیومیت دارد؟
1-4 فرضیه ها:
1-از نظر قرآن شالوده اجتماع و پیدایش آن خانواده است.
2- ازدواج زن و مرد مسلمان با مشرك حرمت دارد.
3-حکم عقد بدون تعیین مهریه درهنگام طلاق قبل از مباشرت دادن مال به زن واجب است.
4-شوهرحق دارد از بیرون رفتن همسرش در صورت تماس با نامحرم جلوگیری کند .
5- عدم تعین مهریه در صحت عقد موقت تاثیر دارد و گاهی ممکن است آن را به عقد دائم تبدیل کند درصورتی که مدت آن هم مشخص نباشد.
6- قیومیت مرد بر زن تام نبوده ودر شرایطی محدود و شکننده می شود.
1-5 اهداف تحقیق:
1-بررسی تفاوت حقوق زن و مرد در خانواده ازنظر آیت الله جوادی آملی .
2-بررسی حقوق زن در خانه و اجتماع ازنظر آیت الله جوادی آملی.
3-بررسی قیومیت مرد بر زن ازنظر آیت الله جوادی آملی.
4-بررسی حقوق متقابل زن و شوهرو فرزندان درقرآن ازنظر آیت الله جوادی آملی.
5-بررسی عظمت حقوق اجتماعی زن در قرآن ازنظر آیت الله جوادی آملی.
6-بررسی حکم عقد بدون تعیین مهریه از منظر آیت الله جوادی آملی.
1-6 روش کار تحقیق:
باتوجه به نظری بودن پژوهش ،نوح روش تحقیق بر طبق استاندارد هاو موازین نظری می باشدکه بر پایه مطالعات کتابخانه ای بوده و از روش استدلال و تحلیل منطقی استفاده می شود که در قالب توضیح و تبیین مفاهیم و نظرات و آرای مطروحه بوده و بر اساس معیار های معتبر فقهی و حقوقی و بررسی و تایید آرای پرداخته می شود و با نتیجه گیری خاتمه می یابد.
1-7 مشکلات و دشواریهای تحقیق:
گستردگی موضوع و مصادیق بسیار زیاد آن و عدم وجود منبعی خاص در این زمینه با کلام آیت الله جوادی آملی کار را بسیار سخت نمودبه نحوی که شخص را مجبور به مطالعه همه آثار این نویسنده میکرد به همین دلیل کار در نظر محقق بسیار سخت و دسته بندی و جمع آوری مطالب را دو چندان دشوار تر می کرد.با توجه به عدم وسع علمی و دانش فقهی کافی و عدم کار پژوهشی در این مورد بطوری که مصادیقی خاص از حقوق خانواده از منظر آیت الله جوادی آملی را کسی مورد تتبع علمی قرار نداده بود سختی کار را دو چندان می کرد.
1-8 مفاهیم
